1957 жылғы «Франкенштейн қарыны» фильмі

Кіріспе

1957 жылы түсірілген қорқынышты фильм, Hammer Film Productions компаниясының туындысы

"Франкенштейн қарғысы" – 1957 жылы түсірілген британдық қорқынышты фильм, Hammer Film Productions компаниясының өндірісінде, Мэри Шеллинің 1818 жылғы "Франкенштейн; немесе, Жаңа Прометей" романының негізінде еркін бейімделген. Бұл Hammer компаниясының алғашқы түсті қорқынышты фильмі және олардың "Франкенштейн" сериясының бастауы болды. Фильмнің дүниежүзілік сәттілігі бірнеше жалғастыру фильмдерін тудырды, сондай-ақ "Дракула" (1958) және "Мумия" (1959) фильмдерінің жаңа нұсқалары жарық көрді, осылайша "Hammer Horror" готикалық киноның ерекше бренді ретінде танылды. Фильмді Теренс Фишер режиссерлік етті, ал Виктор Франкенштейн рөлін Питер Кушинг, ал Жаратылыс рөлін Кристофер Ли сомдады, қатар Хейзел Корт пен Роберт Уркхарт та түсті.

Сюжет

19 ғасырдағы Швейцарияда барон Виктор Франкенштейн өзінің қызметшісін өлтіргені үшін жазасын күтуде. Ол өзінің өмірін діни қызметкерге айтып береді. 15 жасында Виктордың анасының өлімі оны Франкенштейннің мүлкін басқаруға қалдырады. Ол ай сайынғы жәрдемақыны кедей әпкесі Софияға және жас туысы Елизаветаға төлеуге келіседі. Көп ұзамай ол өзін оқытатын ғалым Пол Кремппен жұмыс істейді. Екі жыл бойы тынымсыз оқығаннан кейін, екеуі ғылыми тәжірибелер жүргізуде бірлесіп жұмыс істей бастайды. Бір күні түнде, олар өлі күшік баласын тірілткен сәтті тәжірибеден кейін, Виктор дене мүшелерінен кемелді адам жаратуды ұсынады. Пауль Викторға басында көмектеседі, бірақ ақырында адам сүйектерін жинауды жалғастыра алмай, кері шегінеді, әсіресе Виктордың қалыңдығы - енді өскен туысы Елизавета - олармен бірге тұруға келгеннен кейін. Виктор өз шығармасын тонаушының өлі денесімен, қолдары мен көздерімен жинады. Ми үшін Виктор қартайған және танымал профессор Бернштейнді іздеді, сондықтан жаратылыс өткір ақылға ие болады және өмір бойы жинақталған білімге ие болады. Ол профессорды достық сапар деп үйіне шақырады, бірақ оны баспалдақтан итеріп, оны өлтіреді, бұл жағдайды жазатайым оқиғаға айналдырады. Профессорды жерлегеннен кейін Виктор қоршауға барып, оның миын алып шығады. Пауыл оны тоқтатуға тырысады, ал содан кейінгі шайқаста миы зақымдалады. Пол, сондай-ақ, Элизабетті үйден кетуге көндіруге тырысады, бірақ Виктордың не істеп жатқанын егжей-тегжейлі айтқысы келмейді, ал ол бас тартады. Барлық бөлшектер жиналғаннан кейін Виктор жаратылысты тірілтеді. Өкінішке қарай, жаратылыстың миы зақымдалғандықтан, ол профессордың ақыл-ойына ие емес, зұлым және психотикалық болып келеді. Виктор жындыны құлыптады, бірақ ол құтылып кетеді және орманды кездестірген соқыр адамды өлтіреді. Пауыл аңның көзіне оқ атып, оны Виктормен бірге орманға көміп тастайды. Алайда Пол қаладан кеткеннен кейін Виктор жыртқышқа қайта тірілту үшін оны қазып алады. Виктордың романтикасы бар Жюстин, ол онымен жүкті екенін айтады және егер ол оған үйленуден бас тартса, оның таңғажайып тәжірибелері туралы билік органдарына айтумен қорқытады. Ол оны жынды өлтірді. Пол Елизаветаның шақыруымен үйге оралады. Виктор оған тірі жанды көрсетеді, ал Пол оны билік органдарына хабарлаймын деп қорқытады. Жаратылыс шатырдың төбесінде қашып, Елизаветаға қауіп төндіреді. Виктор қарумен келіп, Елизаветаны алып бара жатқан жынды көрген соң, қасақана атып өлтіреді. Ол есінен танып, ешқандай оқсыз, Виктор оған май шамдарын лақтырады және оның киімдері отқа айналады, бұл шатырдағы шам арқылы қышқылға құлап, оның бар екендігіне барлық дәлелдерді жояды. Діни қызметкер Виктордың әңгімесіне сенбейді. Пауыл оған келгенде, Виктор Пауылдан Жюстинаны өлтірген жанның өзі екенін куәлік етуін сұрайды, бірақ ол бас тартады және ақылсыз эксперимент туралы барлық білімін жоққа шығарады. Пол сыртта күтіп тұрған Элизабетке қосылады және оған Виктор үшін ештеңе істей алмайтынын айтады. Олар кеткеннен кейін Викторды гильотинаға алып кетеді.

In 19th century Switzerland, Baron Victor Frankenstein is awaiting execution for the murder of his maid Justine. He tells the story of his life to a visiting priest. At age 15, the death of Victor's mother leaves him in sole control of the Frankenstein estate. He agrees to continue to pay a monthly allowance to his impoverished aunt Sophia and his young cousin Elizabeth. Soon afterwards, he engages scientist Paul Krempe to tutor him. After two years of intense study, the two begin collaborating on scientific experiments. One night, after a successful experiment in which they bring a dead puppy back to life, Victor suggests that they create a perfect human being from body parts. Paul assists Victor at first but eventually withdraws, unable to tolerate the continued scavenging of human remains, particularly after Victor's fiancée—his now grown up cousin Elizabeth—comes to live with them. Victor assembles his creation, with a robber's corpse found on a gibbet, and both hands and eyes purchased from charnel house workers. For the brain, Victor seeks out the ageing and distinguished Professor Bernstein, so that the creature can have a sharp mind and the accumulation of a lifetime of knowledge. He invites the professor to his house in the guise of a friendly visit but pushes him over a stair banister and kills him, making it look like an accident. After the professor is buried, Victor proceeds to the vault and removes his brain. Paul attempts to stop him, and the brain is damaged in the ensuing scuffle. Paul also tries to persuade Elizabeth to leave the house, as he has before, but doesn't want to tell her in detail about what Victor is doing, and she refuses. With all of the parts assembled, Victor brings the creature to life. Unfortunately, the creature's damaged brain leaves it violent and psychotic, without the professor's intelligence. Victor locks up the creature, but it escapes and kills an old blind man that it encounters in the woods. After Paul shoots the creature in the eye, he and Victor bury it in the woods. However, after Paul leaves town, Victor digs up the creature and brings it back to life. Justine, with whom Victor has been having an affair, claims that she is pregnant by him and threatens to tell the authorities about his strange experiments if he refuses to marry her. He has her killed by the monster. Paul returns to the house at Elizabeth's invitation the evening before she and Victor are to be married. Victor shows him the revived creature, and Paul threatens to report him to the authorities. The monster escapes up on to the roof where it threatens Elizabeth. Victor arrives with a gun and accidentally shoots Elizabeth after seeing the monster grabbing her. She falls unconscious, and without any more bullets, Victor throws an oil lamp at it and its clothes go up in flames, causing it to fall through the roof light and into a vat of acid, destroying all evidence that it existed. The priest does not believe Victor's story. When Paul visits him, Victor begs Paul to testify that it was the creature who killed Justine, but he refuses and denies all knowledge of the mad experiment. Paul joins Elizabeth, who is waiting outside, and tells her there is nothing they can do for Victor. After they leave, Victor is led away to the guillotine.

Өндіріс

Продюсер Макс Розенберг бастапқыда Майкл Каррераспен «Хаммер Филмс» компаниясында «Франкенштейн және монстр» (Розенберг бұл атауды өзі ойлап тапқанын мәлімдейді) фильмін Милтон Суботскийдің сценарийі бойынша өндіру туралы келісімге келді. Кейіннен екеуінің де пайдаға қатысуы тоқтатылып, өндірісті «Хаммерге» әкелгені үшін 5000 доллар төленді. Розенберг пен Суботский кейіннен «Amicus Films» компаниясын құрды, ол 1960-шы жылдары қорқынышты фильмдер өндірісінде «Хаммердің» басты бәсекелесі болды. Мэри Шеллидің романын «Хаммер» үшін бейімдеген сценарист Джимми Сангстер Суботскийдің сценарийін көргенін немесе Розенбергтің қатысы бар екенін ешқашан айтқан жоқ. Сангстер өндіріс менеджері болып жұмыс істеген және өндіріс шығындарын жақсы білетінін, сценарий жазғанда бюджетті есінде ұстағанын айтты. Сангстердің сөзіне göre, шығынды ескере отырып, ол «Universal» қорқынышты фильмдерінде жиі кездесетін, қаланы шабуылдаған ауыл тұрғындарына қатысты көріністерді жазбады, себебі «оған қаржы жеткіліксіз болды». Сангстер кинотарихшысы Джонатан Ригбиге берген сұхбатында «Universal» түсірген «Франкенштейн» фильмдерінің ешқайсысын көрмегенін айтты. Ол кітапты «өз көзімен көргендей» бейімдеді. Сол кезде британдық теледидардағы көптеген танымал рөлдерімен белгілі болған Питер Кушинг осы фильмде алғаш рет басты рөлді ойнады. Ал Кристофер Лидің кастингісі көбінесе оның бойымен (6' 5") байланысты болды, бірақ «Хаммер» бұрын бұл рөлге одан да биік (6' 7") Бернард Бресслауды қарастырған болатын. «Хаммер» «Universal»-дың 1931 жылғы фильмінің элементтерін қайталаудан бас тартты, сондықтан гример Фил Ликиге Жаратылыстың Джек Пирс жасаған Борис Карлоффтың түпнұсқасына ұқсамайтын жаңа келбетін жасау тапсырылды. «Франкенштейн қарғысы» фильмінің түсірілімі 1956 жылдың 19 қарашасында «Bray Studios» студиясында 65 000 фунт стерлинг инвестициясымен, Барон Франкенштейннің жол тонаушыны дарға асылған жерден кесіп алып жатқан көрінісімен басталды. Фильм 1957 жылдың 2 мамырында Лондон павильонында цензураның Х сертификатымен көрсетілді. Кейіпкерлік актер Патрик Траутон бастапқыда мәйітханаға қараушы ретінде шағын рөлді ойнады, бірақ оның көріністері аяқталған фильмнен алынып тасталды.

Producer Max Rosenberg originally approached Michael Carreras at Hammer Films with a deal to produce Frankenstein and the Monster (Rosenberg claims that he came up with the title) from a script by Milton Subotsky. Later, both men were cut out of their profit participation making only a $5000 fee for bringing the production to Hammer. Rosenberg and Subotsky later established Amicus Films, Hammer's main rival in the production of horror films during the 1960s. Screenwriter Jimmy Sangster, who adapted Mary Shelley's novel for Hammer, never mentioned seeing Subotsky's script or being aware of Rosenberg's involvement. Sangster had worked as a production manager and said that he was keenly aware of production costs and kept the budget in mind when writing the script. Sangster said that his awareness of cost influenced him to not write scenes involving the villagers storming the castle that was typically seen in the Universal horror films "because we couldn't afford it". Sangster in an interview with film historian Jonathan Rigby indicated that he hadn't seen any of the Frankenstein films that Universal made. He just adapted the book "the way I saw it". Peter Cushing, who was then best known for his many high profile roles in British television, had his first lead part in a movie with this film. Meanwhile, Christopher Lee's casting resulted largely from his height (6' 5"), though Hammer had earlier considered the even taller (6 '7") Bernard Bresslaw for the role. Hammer refrained from duplicating aspects of Universal's 1931 film, and so it was down to make up artist Phil Leakey to design a new look for the creature bearing no resemblance to the Boris Karloff original created by Jack Pierce. Production of The Curse of Frankenstein began, with an investment of £65,000, on 19 November 1956 at Bray Studios with a scene showing Baron Frankenstein cutting down a highwayman from a wayside gibbet. The film opened at the London Pavilion on 2 May 1957 with an X certificate from the censors. Character actor Patrick Troughton originally had a brief role as a mortuary attendant, but his scenes were cut from the finished movie.

Кассалық жинақ

Фильм үлкен қаржылық табысқа ие болды және алғашқы көрсетілім кезінде өндіріс шығындарынан 70 есе астам табыс тапты. Kinematograph Weekly журналының мәліметінше, 1957 жылы фильм британдық кассада үлкен табыс әкелді. Басқа мәліметтерге сәйкес, фильм Ұлыбританияда 300 000 фунт стерлинг, ал Жапонияда 500 000 фунт стерлинг жинады. АҚШ-тағы кинотеатрлардағы осы үлкен табыс күтпеген нәрсе болды. Paramount Theatre on Broadway-дегі алғашқы аптасында Variety басылымы Curse фильмінің 72 000 доллар тапқанын хабарлады және "Бұл Par флагманы соңғы екі жылда тікелей көрсетілімдер бойынша ең табысты аптасын өткізді" деп атап өтті. Variety журналы АҚШ-тағы кассалық көрсеткіштеріне де әсерлі болды. Лос-Анджелестегі алғашқы аптасында "Curse" фильмі "X the Unknown" фильмімен бірге 30 900 доллар тапты. Қорқыныш фильмдері көбінесе бір апта ғана көрсетілетін заманда, Curse Бостон сияқты ірі қалаларда екі, кейде үш апта бойы көрсетілді.

Басқа медиада

Фильмнің романдық нұсқасын Джон Берк өзінің "The Hammer Horror Film Omnibus" (1966) кітабының бір бөлігі ретінде жазды. Фильм 1966 жылы Warren Publishing компаниясымен (сонымен қатар "Дракуланың қорқынышы" фильмімен бірге) фуметтиге бейімделді. Ол сондай-ақ "The House of Hammer" журналының 1-томының 2- және 3-сандарында (желтоқсан 1976 – қаңтар 1977) екі бөлімге бөлініп, 20 беттік комикс түрінде жарияланды, оны General Book Distribution баспасы шығарды. Комиксті Альберто Куйас Донне Авенеллдің сценарийі бойынша (Джон Берк романы негізінде) салды. 2-санның мұқабасында Брайан Льюис салған, өзі жасаған құбылысынан шабуылға ұшыраған Баронның суреті бейнеленген.