Кіріспе

Құдайлық литургия мен басқа да діни қызметтер кезінде епископтар тұратын кішкентай кілем. Бүркіт кілем (грекше αετός, aëtos; шіркеу славян тілінде орлецъ, orlets) – Византиялық обрядтағы епископтардың құдайлық литургия мен басқа да қызметтерде тұратын, көбінесе дөңгелек кілем. Орлет ("Қызыл бүркіт") – қаланың үстінен ұшып бара жатқан, басына нұр шашылған бүркіт суреті бейнеленген, дөңгелек немесе сопақ пішіндегі кішкентай кілем. Епископ құдайлық қызмет кезінде осындай кілемге тұрады, бұл оның өзінің үйретімі және өмірі арқылы қойындарынан биік тұруы және оларға жердегі нәрселерден көктегі нәрселерге ұмтылатын жанның үлгісі болуы керектігін еске салады.

Сыртқы келбеті

Бүркіт кілемшесі әдетте қабырғалары мен мұнаралары қоршалған қаланың үстінде көтеріліп бара жатқан бүркітті бейнелейтін етіп тоқылады немесе кестеленеді. Қабырғалы қала – епископтың өзінің дін аймағындағы (епархиядағы) епископтық билігін және ондағы сенімділерді қорғауын көрсетеді. Қаланың үстінде көтеріліп бара жатқан бүркіт – епископтың тура өмір салты мен Инабатты жақсы теологиялық тұрғыдан уағыздауын білдіреді, ол барлық дүниеуи нәрселерден жоғары тұрып, сенімділердің жүрегі мен санасын көтерілуі керек. Бүркіттің басының айналасында – әулие Иоанн Богословты бейнелеу үшін қолданылатын бүркіт үлгісіндегі нимб, теологиялық жетістіктерді және Құдайдың ізгі рухын символдайды. Бүркіт сондай-ақ еске салады: «Бүркіт алыстан анық көре алатындай, епископ та өзінің дін аймағының барлық бөліктерін қадағалауы керек».

Қолдану

Епископ шіркеуде немесе сыртта қызмет атқаған кезде, киім киіп қызмет істесе де немесе тек мантиясын жамылса да, ол әрдайым бүркіт кілемде тұрады. Иерархиялық Құдай қызметінде көптеген бүркіт кілемдер қолданылады, ол отырған не тұрған жерде міндетті түрде болады, ал бата беру үшін (мысалы, Амбоға) басқа жерге қозғалғанда, ол бата берер кезде тұруы үшін оған бүркіт кілем төселеді. Епископтың кафедрасына төселген бүркіт кілем қызмет кезінде қолданылатын басқа кілемдерден сәл үлкен болады. Бүркіт кілемдері әрдайым бүркіттің басы епископқа қарап тұратындай етіп төселеді.

Арнайы нысан

Тағайындалу рәсімінен бұрын, болашақ епископты оның сеніміне қатысты сұрақтар қойып тексеру үшін, осы мақсатқа арналған, өте үлкен бүркіт суреті салынған кілемге әкеледі.