Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Аналық мәдениет – кейінгі мәдениеттер мен халықтарға зор және кең таралған ықпал еткен ертедегі халықтың мәдениеті. Алғашқы мәдениет жойылуы мүмкін, бірақ аналық мәдениеттің ықпалы болашақ ғасырлар бойы арта береді. Кейінгі өркениеттер олардың ескі дәстүрлерін үйреніп, дамытады немесе бейбіт немесе әскери жолмен сіңіріп алады. Бұл термин антропологтар мен археологтар тарапынан қолданылса да, оны сирек қолданады, себебі ол мәдениеттер арасындағы қарым-қатынасты тым қарапайымдап, кейде тіпті бұрмалайды. Аналық мәдениеттердің ең көп айтылатын мысалдары – Жерорта теңізі аймағындағы ежелгі Египет және Мезоамерикадағы ольмектер.
A mother culture is a term for an earlier people's culture that has a great and widespread influence on some later cultures and people. Though the original culture may fade, the mother culture's influence grows for ages in the future. Later civilizations either learn and build upon their old ways or can learn them through peaceful or military assimilation. Although the term is used by anthropologists and archaeologists, it is used sparingly since it oversimplifies and in some cases even misrepresents the relationships between cultures. The most frequently cited examples of mother cultures are Ancient Egypt in the Mediterranean, and the Olmec in Mesoamerica.
Дэниел Куинн
Дэниел Куинннің 1992 жылғы философиялық романы «Исмаилде» алғаш айтылғанда, «Ана мәдениет» термині кез келген мәдениеттің ең әсерлі ерекшеліктері – оның философиясы, көзқарастары, құндылықтары, ұстанымдары және т.б. – үшін жиынтық атау ретінде қолданылады. Дегенмен, мәдениет мүшелері әдетте оларды мәдени ерекшелік деп саналы түрде мойындамайды. Яғни, «Ана мәдениет» – мәдениет мүшелерінің жалпыға ортақ шындық деп қабылдайтын, бірақ шын мәнінде мәдени ерекшелік болатын «сұрақталмайтын ықпалдар» немесе «жасырын алғышарттар» жиынтығы. Олар мәдениет мүшелерінің әлемді қалай сезінуі мен түсінуін (1), соның салдарынан әлемде қалай әрекет етуін (2) анықтайды. Куинн, әрбір адам белгілі бір дәрежеде мәдени ықпалда екенін ескере отырып, әр мәдениеттің мүшелеріне осы бейтараптық позициясын қалыптастыратын маңызды элементі болуы керек деп санайды. Осы элемент – «Ана мәдениет». Куинн көбінесе «Ана мәдениет» терминін әйелдік бейне ретінде қолданады. Куинннің сөзіне қарағанда, әрбір «Ана мәдениет» өзінің ізбасарларына мәдени тұрғыдан бұрмаланған мифологияны ұсынады, ол адамдардың өзін және қоршаған ортаны қабылдауын күшті түрде әсер етеді. «Ана мәдениет» мәдениетті және оның ерекше дүниетанымын қолдау үшін, сондай-ақ оған қарсы кез келген наразылықты басу үшін жұмыс істейді. Куинн «әр мәдениеттің «Ана мәдениеті» бар» деп мәлімдейді, бірақ біздің жаһандық өркениетіміз сияқты өзін-өзі жоятын мәдениетте «Ана мәдениеттің» қалыпты жағдайды қолдауы – тұтқындыққа тең. Онда біз «Ана мәдениеттің» айтқандарынан өзгеше өмір салтын елестетуге шамамыз келмейді (өйткені біз мәдениетіміздің жасырын алғышарттарынан тыс ойлай алмаймыз – «Ана мәдениет» сөзсіз деп санайтын мәдени «ақиқаттардан»). Өкінішке орай, біз мәдениет ретінде Жерді жойып жатырмыз. Көптеген адамдар осы құрып жоюды тоқтатуға ниет білдірсе де, Куинн біздің «клеткамыздың» таяқтарын таба алмайтынымызды айтады. Себебі «Ана мәдениет» бізге сұрақсыз қабылдайтын, бастапқыда жалған екенін түсінбейтін белгілі бір болжамдарды сыйлаған. Куинн біздің «Ана мәдениетіміз» бізге жеткізген ең негізгі (бірақ жалған) екі алғышарттың бірі – «Өмір сүрудің бір ғана дұрыс жолы бар: біздікі» және «Біз өркениетке кез келген құнмен, тіпті ол бізді өлтірсе де, жабысуымыз керек». Куинн осы алғышарттарды «Цивилизациядан тыс» еңбегіндегі мемдер туралы талқылауында одан әрі сипаттайды.
In the work of Daniel Quinn—first mentioned in his 1992 philosophical novel, Ishmael—Mother Culture is used as a collective term for any given culture's most influencing features (its philosophies, attitudes, values, viewpoints, etc.) that, however, are usually not consciously recognized as being culturally specific by the members of that culture. In other words, Mother Culture is the set of "unquestioned influences" or "hidden premises" that the members of a culture merely take for granted as being universally true (rather than, in fact, being culturally specific), and that largely determine (1) how the members of that culture experience and view the world, and, therefore, (2) how they actually behave in the world. Because every person is culturally biased to a greater or lesser extent, Quinn reasons that every culture must have a certain crucial element that instills in its members this firm position of bias: this is Mother Culture. Quinn often uses the term Mother Culture as a feminine personification. According to Quinn, every Mother Culture feeds its followers a particular, culturally skewed mythology that greatly influences how these people perceive themselves and their environment. Mother Culture works to uphold (and to pacify any dissent against) the culture and its specific worldview. Quinn claims that "every culture has a Mother Culture" but warns that in a self destructive culture like our own globalized civilization, Mother Culture's promotion of the status quo amounts to captivity, in which we are unable to fathom any alternative lifestyles other than the one Mother Culture tells us to live out (because we cannot think beyond the hidden premises our culture lives by—the cultural "truths" that Mother Culture insists are unquestionable). Unfortunately, because we, as a culture, are destroying the Earth, while many of us would wish to stop this destruction, Quinn asserts that we cannot seem to find the "bars" of our proverbial cage because Mother Culture has given us certain assumptions that we assume without question, never recognizing them as false from the start. Quinn has frequently claimed that two of the most fundamental (but false) premises communicated to us by our Mother Culture, in particular, include the following: "There is only one right way to live: ours" and "We must cling to civilization at all costs, even if it kills us." Quinn further describes such premises in his discussion on memes in Beyond Civilization.