Кіріспе

Испан тіліндегі етістіктердің жіктелуі

Бұл мақалада испан тіліндегі етістіктердің парадигмалары, яғни жіктелу кестелері, тұрақты етістіктердің мысалдары және ең көп таралған ретсіз етістіктердің кейбірі келтірілген. Басқа ретсіз етістіктер мен олардың жиі кездесетін үлгілері туралы мақаланы қараңыз. Кестелерде тек "қарапайым" уақыттар (яғни бір сөзбен жасалғандар) ғана көрсетілген, ал "құрама" уақыттар (қосалқы етістік пен негізгі етістіктің толық емес түрімен жасалғандар) – прогрессивтік, толық және пассивті сөздер қамтылмаған. Прогрессивтік жақтар (кейде "жалғасқан уақыттар" деп те аталады) estar етістігінің тиісті уақыты + қазіргі уақыт (gerundio) арқылы жасалады, ал толық конструкциялар haber етістігінің тиісті уақыты + өткен уақыт (participio) арқылы құралады. Өткен уақыт мүшесі осылай қолданылғанда, ол міндетті түрде "o" әрпімен аяқталады. Керісінше, есімше (participio) есімдік ретінде қолданылғанда, ол өзгерткен зат есімнің жынысы мен санына сәйкес келеді. Сол сияқты, есімше ser етістігімен бірге "шынайы" (динамикалық) пассивті дауысты жасағанда, ол түйінмен (субъект) келіседі (мысалы, La carta fue escrita ayer – «Хат кеше жазылды»), және estar етістігімен бірге "нәтижелік пассивті" немесе стативтік пассивті жасағанда да (мысалы, La carta ya está escrita – «Хат қазірдің өзінде жазылған»). "Yo, tú, vos, él, nosotros, vosotros және ellos" жалқы есімдері үш тұлға мен екі санды көрсету үшін қолданылады. Алайда, испан тілі – про-дроп тілі, сондықтан қарама-қайшылықты көрсету немесе назар аудару қажет болмаса, түйін жалқы есімдерін жіберу қалыпты жағдай. Егер түйін көрсетілген болса, ол осы жалқы есімдерден өзгеше де болуы мүмкін. Мысалы, él, ella немесе usted есімдік сөз тіркесімен алмастырылуы мүмкін, немесе етістік тұлғасыз se және түйінсіз қолданылуы мүмкін (мысалы, Aquí se vive bien – «Бұл жерде жақсы өмір сүреді»). Бірінші жақ көпше түріндегі nosotros, nosotras, tú y yo, él y yo сөздері сөйлеушіні қамтитын зат есім тіркесімен алмастырылуы мүмкін (мысалы, Los estudiantes tenemos hambre – «Біз студенттер ашпыз»). Осы ескертулер vosotros және ellos үшін де қолданылады.

conocer - "білуге (таныш болуға); танысуға"

Бұл Zc етістігі. Бастапқы форма – Infinitive conocer, Gerund – conociendo, өткен шаққа шақ есім – conocido (conocido, conocida, conocidos, conocidas – ер. жекеше, әй. жекеше, ер. көпше, әй. көпше сәйкесінше).

Индикатив
Мен – conduje
Сен – condujiste
Ол/Сіз – condujo
Біз – condujimos
Сіздер – condujisteis
Олар/Сіздер – condujeron

Болашақ шақ
Мен – conduciré
Сен – conducirás
Ол – conducirá
Біз – conduciremos
Сіздер – conduciréis
Олар – conducirán

Шартты рай
Мен – conduciría
Сен – conducirías
Ол – conduciría
Біз – conduciríamos
Сіздер – conduciríais
Олар – conducirían

Субъюнктив
Мен – conduzca
Сен – conduzcas
Ол/Сіз – conduzca
Біз – conduzcamos
Сіздер – conduzcáis
Олар/Сіздер – conduzcan

Толық емес өткен шақ 1
Мен – condujera
Сен – condujeras
Ол – condujera
Біз – condujéramos
Сіздер – condujerais
Олар – condujeran

Толық емес өткен шақ 2
Мен – condujese
Сен – condujeses
Ол – condujese
Біз – condujésemos
Сіздер – condujeseis
Олар – condujesen

Болашақ шақ (Субъюнктивте)
Мен – condujere
Сен – condujeres
Ол – condujere
Біз – condujéremos
Сіздер – condujereis
Олар – condujeren

Бұйрық рай
Сен – conduce
Сіз – conduzca
Біз – conduzcamos
Сіздер – conduced
Олар/Сіздер – conduzcan

Жоқ түрі
Сен – no conduzcas
Сіз – no conduzca
Біз – no conduzcamos
Сіздер – no conduzcáis
Олар/Сіздер – no conduzcan