Кіріспе

Аргентин асуы, теңіз деңгейінен 4025 метр (13207 фут) биіктікте орналасқан, АҚШ-тың Колорадо штатының орталығындағы Рокки тауларының алдыңғы қатарындағы Континенттік бөліністі кесіп өтетін биік тау асуы. Аргентин асуы Джорджтаунның оңтүстік-батыс шекарасындағы Фронт-Рейндж жотасында орналасқан және штаттың автомобильмен баруға болатын ең биік асуы болып табылады. Кейбір ерте деректерде осы асудың басқа атаулары да кездеседі. 1867 жылғы Джорджтауннан Жылан өзенінің аңғарына жасалған саяхат туралы сипаттама оны Сандерсон асуы деп атайды. 1869 жылғы литографиялық суретте ол Жылан өзені асуы деп көрсетілген.

География

Аргентин асуы Аргентин шыңынан 1,52 км (2 км) солтүстікке және Эдвардс тауынан 1,53 км (2 км) оңтүстік-батысқа қарай орналасқан. Шығысында Джорджтауннан оңтүстікке қарай Оңтүстік Клир өзеніне құятын Левенворт өзенінің аңғары жатыр. Батысында – Атқұбы бассейні, ол Монтесумадан солтүстікке қарай Жылан өзеніне құятын Перу өзенінің бастауындағы терең мұздық шара. Аргентин асуындағы құрлықтық бөлініс Клер-Крик және Саммит округтерінің шекарасы болып табылады. Бұл асу бұрын ақылы жол және дилижанс бағыты ретінде пайдаланылған. Асудың батыс жағындағы жол осы жолдың қалдығы. Шығысқа қарай, 1906 жылдан 1918 жылға дейін Аргентин орталық темір жолы Джорджтауннан асуға дейін жүрген. Асуға дейінгі джип жолы осы тасталған темір жолдың жолымен салынған.

Тарих

14 қыркүйекте 1864 жылы бұрынғы уақытша аумақтық губернатор Роберт Стил, Джеймс Хафф және Роберт Лейтон Аргентин асуынан солтүстікке қарай 2,97 шақырым жердегі Макклеллан тауының жотасында күміс кеніне тапты. Аймақтың таулары негізінен гранит пен гнейстен тұрады, ал олардың құрамында күміске бай галена мен бленде (сфалерит), сондай-ақ темір пириті, мыс пириті (халькопирит) және тетраэдрит кездеседі. Бұл Колорадодағы күміс кенінің алғашқы маңызды табылуы болды. Олар кен орнын «Белмонт лод» (француз тілінен «әдемі тау» деп аударылады) деп атады, ал айналасындағы аймақ Аргентин кенді ауданы (латын тілінен «күміс» деген мағынаны білдіретін argentum сөзінен алынған) деп белгілі болды. Бұл жаңалық Джорджтаунның Колорадодағы күміс өндіру өнеркәсібінің дамуына ықпал етті, бірақ кенді тиімді өңдеу технологиясының жетіспеуі, кен орнынан тасымалдаудың жоғары құны және биіктеп орналасқан жердің климаты дамуды тежеді. Көп ұзақтан соң, асудың екі жағы да қарқынды түрде игерілді және аудан Шығыс Аргентин және Батыс Аргентин аудандарына бөлінді, олар асу арқылы байланысты болды. Бүгінде тау-кен жұмыстарының көптеген іздері сақталған. 1869 жылы Аргентин асуы арқылы ақылы жол салынды, әдетте команда мен вагон үшін бір доллар төленді. 1883 жылы Clear Creek және Summit округтері жолды қоғамдық тас жол ретінде сатып алды. Сол жылы Denver, South Park and Pacific темір жолы Диллонға жетіп, ақылы жол арқылы жүк тасымалының көп бөлігін өзгертіп жіберді. 1885 жылы Джорджтауннан Чиуауаға дейін, асу арқылы 24 шақырымдық жолмен саяхаттау құны 2,50 долларға бағаланды. Округ басқаруында жол жақсы күтілмеді және уақыт өте келе командалар мен вагондар үшін өтпелі болмай қалды. Асудың шығыс жағында Уолдорф қаласы саяхатшылардың тоқтау орны ретінде құрылды. 1875 жылы Хейден экспедициясы Аргентин асуы арқылы өтетін арба жолының Колорадодағы ең биік арба жолы екенін хабарлады. Сол кезде ол Джорджтауннан Блю-Ривер аңғарындағы (Брекенридж және Монтесума) кеншілер лагерлеріне барудың негізгі бағыты болды. Colorado Telephone компаниясы 1899 жылы Аргентин асуы арқылы алғашқы телефон желісін тартып өткізді. Бұл жерге тірелген екі сымды желі болды, бірақ бір жылдан кейін ол су асты кабелімен ауыстырылды. Алты абоненттік желіге арналған кабельге күтіп-ұстау жұмыстары жиі қажет болды және 1909 жылы пайдаланудан шығарылғанға дейін үш рет ауыстырылды. Пикалардың (сырғақ тышқандардың) сымды шайнауы және тас көшкіндері кабельге үлкен зиян келтірді. 1909 жылдан 1916 жылға дейін екі сымды желілер қайта қолданылды, олар жыл сайын ауыстырылып тұрды. Соңында, 1916 жылдың жазында Mountain States Telephone & Telegraph компаниясы ауыр конструкциялық әуе желісін орнатып, Уолдорфқа теміржолмен, содан кейін түйе арбасымен жабдықтарды жеткізді. 2 шақырымдық бұл желінің құны 11 шақырымдық басқа аймақтағы ұқсас желіден артық болды, себебі ол Денверден Лидвиллге және штаттың батыс жартысына дейінгі жалғыз телефон байланысы болды. 1909 жылдың ортасында Central Colorado Power Co. компаниясы Гленвуд Спрингстен Денверге дейін Шошон трансляциялық желісі арқылы электр қуатын жеткізуді бастады. Бұл үш фазалы 90 кВ желісі Аргентин асуын кесіп өтетін 5 шақырымдық учаскеде 2 шақырымға дейін аралас екі параллель желіге бөлінді (екеуі де бүгінде тастау болып табылады). Қазіргі уақытта бұл желі Аргентин асуынан оңтүстікке қарай 2 шақырым жердегі Континенттік бөліністі кесіп өтеді. Аргентин асуының астындағы Видлер туннелі алғашқыда күміс кені болған атырау туннелі ретінде басталды. Риз Видлер 1902 жылы кен орнын сатып алып, оны Континенттік бөлініс астына теміржол туннелі ретінде кеңейту жоспарын жасады. Туннельді қазу жұмыстары батыс порталынан шамамен 700 фут (213 м) және шығыс порталынан 5110 фут (1558 м) қазылғаннан кейін 1911 жылы тоқтатылды (бірнеше иеленушілер алмастырылғаннан кейін). 1952 жылы Герберт Т. Янг туннельді су туннелі ретінде аяқтауды көздеп, аяқталмаған туннельді және бөліністің батыс жағындағы су құқығын сатып алды. 2 шақырымдық туннель 1968 жылдың соңында аяқталды және қазіргі уақытта Голден қаласының меншігінде. 2007 жылы шығыс порталда және Флосси венасының қазылған аймағында күрделі жөндеу жұмыстары аяқталды. Бұл су бұру жобасының сыйымдылығы , ал орташа жылдық бұру көлемі шамамен құрайды.

Климат

1912 жылы жотада тіркелген желдің ең жоғары жылдамдығы , сол кезде өлшеу құралдары желге ұшып кетті. Температура -қа дейін төмендеді, сонымен қатар 30 фут (9 метр) тереңдіктегі қар қабаттары тамыз айына дейін сақталды. Бұл климаттық деректерді Шошоне беру желісін салғандар жинаған болуы мүмкін.

Бүгінгі жол

Көлікпен жол жүру тек жаз айларында ғана Джорджтаун жағындағы өткел арқылы, жоғары шассисі бар және төрт дөңгелекті көлікпен ғана мүмкін. Horseshoe Basin жағындағы жолға тек жаяу немесе тау велосипедімен баруға болады. Бұл өткел – Америка ашылыстары жолындағы ең биік нүкте.