Кіріспе

1904 жылы Уильям Генри Хадсонның романы, 1959 жылы Одри Хепберннің қатысуымен түсірілген фильм. "Жасыл үйлер: Тропикалық орманның романтикасы" (1904) – Уильям Генри Хадсонның Венесуэланың оңтүстік-шығысындағы Гайана ормандарына саяхат жасаған саяхатшы және Рима есімді орман қызымен кездесуі туралы экзотикалық роман. Басты кейіпкерлер – Абель, Рима, Нуфло, Кла Кла және Куа-ко.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Алдын ала: Аты белгісіз баяндаушы өзінің өткені туралы ешқашан айтпаған ескі "испандық америкалық" ер адаммен қалай дос болғанын айтады. Қызығушылығы оянып, ақырында баяндаушы оқиғаны айтады. Венесуэла, шамамен 1875 жыл. Бай жігіт Абель революциядан қашып, Гуаянаның картаға түсірілмеген ормандарына қашады. Қызудан аман қалып, күнделікті жазу мен алтын іздеуде сәтсіздікке ұшыраған ол өмірін ысырап ету үшін үндістандық ауылға қоныстанды: қарт Кла Кла үшін гитара ойнап, Куа комен жаман аң аулап, балаларға әңгімелер айтып берді. Кейіннен Абель таңғажайып орманды табады, онда ол ән салғандай бір ғажайып құсты естиді. Оның үндістер достары орманды қорғап тұрған зұлым рух "Дидидің қызы" үшін аңғарудан аулақ. Абыл іздеуді жалғастыра отырып, ақыры құс қыз Риманы табады. Оның қара шашы, жәндіктер желісі бар шапаны бар, ол бейтаныс тілде құстармен сөйлесе алады. Ол маржан жыланнан қорғап тұрғанда, Әбілді шағып, есінен танып қалады. Абель "немересі" Риманы қорғайтын және оның шығу тегін ашпайтын қарт адам Нуфлоның үйінде оянады. Әбел сауыққан кезде Рима оны орман арқылы алып кетеді, ал Әбел оның кім екені мен қайдан келгені туралы ойланады. Абель үндістерге қайта оралады, бірақ қарым-қатынастар суық болады, өйткені олар Риманы өлтіре алатын болса, өлтірер еді. Рима өлген анасы туралы жиі айтады, ол әрқашан күйзеліске ұшырайтын. Абель Римаға ғашық болады, бірақ ол (17 және ақ еркектерге бейтаныс) "қызық сезімдер" арқылы шатасады. Әбілдің оның белгісіз тілінде сөйлей алмауы олардың қарым-қатынасын одан әрі шиеленістіреді. Ytaiao тауының басында Рима Абельден белгілі және белгісіз "дүние" туралы сұрақтар қояды, одан бірегей және жалғыз екендігін сұрайды. Бұл шындықты Әбіл қайғылы түрде дәлелдейді. Алайда Рима Риоламаның аңызға айналған тауларын айтса, оның көңілі көтеріледі. "Риолама" оның шын аты екені белгілі болады. Нюфло Риоламаның қайда екенін білуі керек, сондықтан ашулы Рима Нюфлодан Риоламаға апаруды талап етеді. Қарт, кінәлі және діндар Нюфло қысымға бой алдырады. Абель түпкүлдіктерге соңғы рет барады, бірақ олар оны тұтқынға алады, өйткені ол жау тайпасының тыңшысы немесе жын-шайтандармен бірге болады деп күдіктенді. Абель қашып, Рима мен Нуфлоға оралады. Содан соң олар алыс Риоламаға жолға шығады. Жол бойы Нюфло өзінің өткенін және Риманың шығу тегін ашады. 17 жыл бұрын Нюфло христиандар мен үндістерді қудалаған қарақшыларға басшылық еткен. Ақырында олар тауларға қашып құтылуға мәжбүр болды. Үңгірде жасырынған ғажайып әйел құс сияқты тілде сөйлейді екен. Ол Риманың анасы (аты аталмаған) болуы керек еді. Нюфло әйелді өзінің жаны үшін жіберілген қасиетті деп ойлады. Нюфло бандиттерден кетіп, Риманың анасын, қазір өмір бойы мүгедек болып қалған, Риманы жеткізу үшін христиан қауымы - Воаға алып барды. Рима мен оның анасы жеті жыл бойы сиқырлы тілінде сөйлесті, анамыз ылғалға толы болып, өлгенше. Өкініш ретінде Нюфло Риманы құрғақ тауға алып барды. Жергілікті үндістер оны қызық деп тапты және ол аңдарды қуып жібергеніне ренжіді, сондықтан оны өлтіруге тырысты. Бір қате сапқан жебе бір үндісті өлтіріп, олар Риманың "сыйқымынан" қашып кетті. Үңгірде Рима Риолама аңғарына кіруге асығады. Әбіл қайғылы хабарды айтады: анасы ештеңе қалмағаны үшін кетіп қалды. Ол қарусыз, вегетариандық халыққа тиесілі, оларды үндістер, індет және басқа да себептермен жойған. Рима шын мәнінде бірегей және жалғыз. Рима қайғырады, бірақ күдіктенді: оның анасы әрқашан күйзелісте болды. Енді ол орманға қайтып, өзіне және Әбілге өмір сүруді дайындауға шешім қабылдайды. Ол ұшып кетеді, Әбелдің уайымға батып, Нюфломен бірге жаңбыр мен аштық себепті үйіне қайтқанда. Олар орманның үндемегенін, Нюфлоның қорасының өртелгенін, ал үндістердің аң аулап жүргенін көреді. Абыл шаршап, тағы тұтқынға алынады, бірақ өлтірілмейді, өйткені ол тез арада жау тайпасына қарсы соғысқа баруды уәде етеді. Соғыс жолында ол Рима мен оның қайда екені туралы мәлімет береді. Куа Ко Абельдің "батыл" әрекетінің арқасында үндістердің тыйым салынған орманға кіруге қалай батылдары жеткенін түсіндіреді. Олар Риманы ашық жерде ұстап алып, алып ағаштың басына қарай қуып шықты. Олар оның астына бұталарды үйіп, Риманы өртеп жіберді. Абель Куа-коны өлтіріп, жау тайпасына жүгіріп барып, ескерту жасайды. Бірнеше күннен кейін ол қайта оралады. Оның барлық үндістер достары өлді. Ол үлкен ағаштың күйгенін тауып, Риманың күлін құмыраға жинап алады. Үйдегі жорық, күйзеліске ұшырап, галлюцинациялар көріп, Абельді үндістер мен христиандар көмектеседі, осылайша ол теңізге жетеді, ақыл-есін сақтап, денсаулығын қалпына келтіреді. Енді қарт адамның жалғыз тілегі Риманың күлімен бірге жерлену. Ойланып қараса, оның істерін әсіресе Құдай да, адам да кешіре алмайды деп санайды, бірақ мейірімді Рима, егер ол өзін кешірсе, кешірер еді.

Өмірбаян

Хадсон Рима мен оның жоғалған тайпасын тауларда мекендейтін ақ терілі адамдар тайпасы туралы тараған қауесеттерге негіздеді. Ғибадатханалардағы суреттерде көбінесе ақ терілі адамдар бейнеленген, ал испан конкистадорлары бастапқыда құдайлар деп есептелді. «Жасыл үйлер» романында Curupita (Curupira) және Диди сияқты криптозоологиялық ұғымдар да бар, олар ғылымға белгісіз алып маймылдарды көрсетеді. Сол дәуірдегі көптеген авторлар «жоғалған әлемдер» мен «жоғалған тайпалар» туралы әңгімеледі, олардың ең танымалдары Х. Райдер Хаггард, Эдгар Райс Берроуз, Роберт Э. Говард және Артур Конан Дойл болды. Хадсонның кітабы әдебиетте өз орнын тапты, себебі оның көркем және лирикалық стильде жазылуы, сондай-ақ табиғатты зерттеушінің орманға деген терең көзқарасы оқырманды әсерге қалдырды. Рима сонымен қатар «табиғи адам» – Жан Жак Руссо және басқалар ұсынған философиялық идеяның бейнесі, яғни, өркениеттен алыс өскен адамның бойында табиғи ізгілік пен қоршаған ортаға бейімделу қабілеті болады. Маймыл тәрбиелеген Тарзан мен қасқыр тәрбиелеген Маугли – Риманың әдеби туыстары. «Classics Illustrated» комиксінің редакторы былай деді: «Біз Хадсон осы әңгімесінде бізге, осы қазіргі ет жейтін және құрттаушы нәсіл бүкіл әлемді басып алғанға дейін, жер бетінде әдемі, күнәсіз және құс сияқты жаратылыстардан тұратын бір нәсіл болғанын жеткізгісі келеді деп ойлаймыз, олар табиғатпен және өздерімен үйлесімде өмір сүрді, ал Рима мен оның анасы соңғы өкілдері болды». Кітаптың сюжеті Хадсонның 1887 жылғы «Кристалл ғасыры» романының сюжетімен ұқсас.

Кітап шығару

Кітап 1904 жылы жарық көрді. Бұл кітаптың 1912 жылы АҚШ-та жарық көрген жаңа басылымының алғы сөзін Джон Галсворси жазған. 1970 жылдардың басында «Green Mansions» романының ең ерекше бейімделулерінің бірі DC Comics комиксі «Rima the Jungle Girl»-ді шығарғанда болды, онда басты кейіпкер Sheena сияқты әрекетке толы батыр ретінде бейнеленді. Кейіннен бұл кейіпкер анимациялық телесериал «Супер достар» ішінде пайда болды. «Рима Джунгли қызы» 2010 жылы жаңа пульп дәуіріндегі комиксте дебют жасап, DC Universe-ке қайта оралды. Рима Оңтүстік Америкада туып өскен, денесіне пирсингтер мен татуировкалар салған, сөйлей алмайтын, бірақ құс сияқты үскіріктермен қарым-қатынас жасайтын қыз ретінде сипатталған. Ол үлкен пышақ пен пантерамен қаруланып, Док Сэвидждің көмекшісі Джонни Литтлжонға көмектесіп, содан кейін қайтадан орманда жоғалып кетті. 1973 жылы жазылған «The Girl Who Was Plugged In» әңгімесінде Джеймс Типтридің кейіпкері Пол Ишем III романнан шабыт алып, Дельфи есімді әдемі, бірақ бақытсыз жас қызды ұрлап құтқаруға тырысады – ол бұл қыздың деформацияланған ұшқышпен басқарылатын жарнамалық қуыршақ екенін білмейді, ал Ишем оны Римамен теңестіреді.