Перси Харрисон Фавсет: Амазонияда жоғалған саяхатшы
Percy Fawcett
Перси Фосетт: британдық саяхатшы, картограф және археолог. 1925 ж. Амазонияда жоғалған қазақстандық саяхатшы туралы мақала. Зерттеулер, жоғалып кету туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық саяхатшы және әскери шенеунік
British explorer and military officer
Перси Харрисон Фосетт (18 тамыз 1867 – 29 мамыр 1925 күні жоғалып кетті) – британдық географ, артиллерия офицері, картограф, археолог және Оңтүстік Американы зерттеуші. Фосетт 1925 жылы (үлкен ұлы Джек және Джектің досы Рэли Римеллмен бірге) Амазонка тропикалық орманында бар деп сенетін ежелгі, жоғалған қаланы табу мақсатымен жасаған экспедициясы кезінде із-жайсыз жоғалып кетті.
Percy Harrison Fawcett (18 August 1867 disappeared 29 May 1925) was a British geographer, artillery officer, cartographer, archaeologist, and explorer of South America. Fawcett disappeared in 1925 (along with his eldest son, Jack, and one of Jack's friends, Raleigh Rimell) during an expedition to find an ancient lost city which he and others believed existed in the Amazon rainforest.
Ерте өмір
Перси Фосетт 1867 жылғы 18 тамызда Англияның Девон графтығындағы Торквей қаласында Эдвард Бойд Фосетт пен Майра Элизабеттің (қыз есімі Макдугалл) отбасында дүниеге келген. Фосеттер – ескі Йоркшир ақсүйектері (Скальби қамалының Фосеттері), 18 және 19 ғасырлардағы Шығыс Үндістанда кемешілік кәсіпкерлері ретінде дамыған. Фосеттің әкесі Үндістанда туған, ол Корольдік географиялық қоғамның (RGS) мүшесі болған, ал ағасы Эдвард Дуглас Фосетт (1866–1960) – таушы, шығыс мистикасы және философиялық кітаптардың, сондай-ақ танымал оқиға романдарының авторы болған. 1880-ші жылдары Фосетт Ньютон Аббот жеке колледжінде болашақ спортшы, журналист, жазушы және сэр Артур Конан Дойлдың ортақ досы Бертрам Флетчер Робинсонмен бірге оқыған. Одан кейін ол Вулвичтегі Корольдік әскери академияға кадет ретінде қабылданды және 1886 жылғы 24 шілдеде Корольдік артиллерияның лейтенанты болып тағайындалды. Сол жылы Фосетт болашақ әйелі Нина Агнес Патерсонмен танысып, 1901 жылы үйленді және екі ұлы – Джек (1903–1925?) мен Брайан (1906–1984), сондай-ақ бір қызы – Джоан (1910–2005) дүниеге келді. 1896 жылғы 13 қаңтарда Фосетт 1-ші Корнуолл (Корнуолл герцогы) артиллерия еріктілерінің адъютанты болып тағайындалды және 1897 жылғы 15 маусымда капитандыққа көтерілді. Кейіннен ол Гонконг, Мальта және Трикомалиде (Цейлон) қызмет еткен. Фосетт 1901 жылы геодезия мен картографияны зерттеу мақсатымен RGS-ке мүше болды. Кейін ол Солтүстік Африкада Британ тыңшылық қызметінде жұмыс істеді, сонымен қатар картограф ретіндегі шеберлігін жетілдірді. Ол 1903 жылдан 1906 жылға дейін Корк графтығындағы Спайк аралындағы Соғыс министрлігінде қызмет етті, онда 1905 жылғы 11 қаңтарда майор болып тағайындалды. Ол авторлар сэр Генри Райдер Хаггард және сэр Артур Конан Дойлмен дос болды; соңғысы Фосетттің Амазониядағы өріс есебін өзінің «Жоғалған әлем» романына шабыттанды.
Percy Fawcett was born on 18 August 1867 in Torquay, Devon, England, to Edward Boyd Fawcett and Myra Elizabeth (née MacDougall). The Fawcetts were a family of old Yorkshire gentry (Fawcett of Scaleby Castle) who had prospered as shipping magnates during the late 18th and 19th century in the East Indies. Fawcett's father had been born in India, and he was a Fellow of the Royal Geographical Society (RGS), while his elder brother, Edward Douglas Fawcett (1866–1960), was a mountain climber, an Eastern occultist, and the author of philosophical books and popular adventure novels. During the 1880s, Fawcett was schooled at Newton Abbot Proprietary College, alongside Bertram Fletcher Robinson, the future sportsman, journalist, writer and mutual friend of Sir Arthur Conan Doyle. Thereafter, he attended the Royal Military Academy, Woolwich, as a Cadet, and was commissioned as a lieutenant of the Royal Artillery on 24 July 1886. That same year, Fawcett met his future wife, Nina Agnes Paterson, whom he married in 1901 and had two sons, Jack (1903–1925?) and Brian (1906–1984), and one daughter, Joan (1910–2005). On 13 January 1896, Fawcett was appointed Adjutant of the 1st Cornwall (Duke of Cornwall's) Artillery Volunteers, and was promoted to captain on 15 June 1897. He later served in Hong Kong, Malta, and Trincomalee, Ceylon. Fawcett joined the RGS in 1901 with the aim of studying surveying and mapmaking. Later, he worked for the British Secret Service in North Africa while pursuing the surveyor's craft. He served for the War Office on Spike Island in County Cork from 1903 to 1906, where he was promoted to major on 11 January 1905. He became friends with authors Sir Henry Rider Haggard and Sir Arthur Conan Doyle; the latter used Fawcett's Amazonian field reports as inspiration for his novel The Lost World.
Ертедегі экспедициялар
Фавсеттің Оңтүстік Америкаға алғашқы экспедициясы 1906 жылы болды (2 мамырда қызметке жіберілді). RGS оны Бразилияға, Боливиямен шектес орманды аймақты картаға түсіру үшін жіберді. RGS-ке жергілікті ұлттық мүдделерге тәуелсіз үшінші тарап ретінде аймақты карталау тапсырылды. Фавсетт маусым айында Ла-Пасқа келді. 1907 жылғы экспедиция барысында ол 19 метрлік алып анаконданы көріп, атып өлтіргенін мәлімдеді, бұл туралы ғалымдар оны күлдірді. Ол зоологияға белгісіз басқа да құпия жануарлар туралы хабарлады, мысалы, ол екі рет көргенін айтқан, қасқыр сияқты, бірақ кішкентай мысық екенін айтқан ит, сондай-ақ көптеген жергілікті тұрғындарды улаған үлкен Апазаука өрмекшісі. Фавсетт 1906 мен 1924 жылдар аралығында жеті экспедиция жасады. Ол сыйлықтар, шыдамдылық және сыпайы мінез-құлық арқылы жергілікті тұрғындармен көбінесе жақсы қарым-қатынаста болды. 1908 жылы ол Рио-Верде өзенінің (Бразилия) бастауын тапты, ал 1910 жылы 19 қаңтарда британ армиясынан зейнеткерлікке шыққаннан кейін оның бастауын табу үшін Хит өзеніне (Боливия мен Перу арасындағы шекарада) сапар жасады. 1911 жылы Фавсетт тағы да үйі мен отбасын тастап Амазонкаға оралды және өзінің сенімді, ұзақ жылдар бойы серік болған Генри Костинмен және биолог, поляр зерттеушісі Джеймс Мюрреймен бірге жүздеген шақырымдық зерттелмеген орманды картаға түсірді. 1913 жылғы экспедициядан кейін Фавсетт екі мұрынды иттерді көргенін мәлімдеді. Бұл Анд жолбарысының екі мұрынды түрі болуы мүмкін. 1914 жылға қарай құжаттарды зерттеу нәтижесінде Фавсетт Бразилияның Мату-Гросу аймағындағы "Z" (Zed) деп атаған "жоғалған қала" туралы идеяларды қалыптастырды. Ол Амазонка аймағында бір кезде дамыған өркениет болғанын және қираған орындары сақталған болуы мүмкін деп болжады. Фавсетт сонымен қатар Баия штатының сертаосында жасалған зерттеулерден кейін жазылған және Рио-де-Жанейроның Ұлттық кітапханасында сақталған 512-ші қолжазбаны тапты. Бұл португал бандирантесінің жазбалары деп саналады, ол 1753 жылы қақпалар, мүсін және иероглифтері бар көне қаланың қираған жерлерін тапқанын жазды; қаланың орны нақты көрсетілмеген, бірақ егжей-тегжейлі сипатталған. Бұл қала "Z"ден кейін Фавсетт үшін екінші мақсатқа айналды. Фавсетт Бразилиямен бірге Амазонка бассейніндегі тайпаларға құдіретті күш беретін деп сенген, кеудесі мен аяқтарында жазулары бар адам бейнесінің жаде мүсінін алып жүрді. Ол бразилиялық генерал Рамиро Норонхаға: "Мүсінді көрсету арқылы ол жергілікті тұрғындарға қарсы тұра алмайтын күшті қолдана алады", - деді. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Фавсетт Ұлыбританияға оралды және Корольдік артиллерияның резервтегі офицері ретінде британ армиясында қызмет етті, Фландрияда ерікті болып, жартылай ғасырлық шамасында болса да артиллерия бригадасына қолбасшылық етті. 1918 жылдың 1 наурызында майордан подполковникке дейін көтерілді және 1916 жылдың қарашасында, 1917 жылдың қарашасында және 1918 жылдың қарашасында фельдмаршал сэр Дуглас Хейгтен үш рет мақтау алды. Сондай-ақ, 1917 жылдың маусым айында "Еңбегі үшін орден"мен марапатталды. Соғыстан кейін Фавсетт Бразилияға жергілікті жануарлар мен археологияны зерттеу үшін оралды. 1920 жылы ол "Z"ді іздеу үшін жеке сапар жасады, бірақ қызбаға шалдыққаннан кейін және малын атып өлтіргеннен кейін тоқтатты. Фавсетт өзінің үлкен ұлы Джек және Джектің жақын және ұзақ жылдар бойы дос болған Рали Римеллмен бірге "Z" табуға арналған экспедиция үшін Бразилияға оралды. Фавсетт экспедиция қайтып келмесе, құтқарушылар оның тағдырына ұшырамауы үшін ешқандай құтқару экспедициясын жібермеу керектігін айтқан нұсқауларды қалдырды. Фавсетт жылдар бойы саяхаттаған тәжірибелі адам еді және консервіленген тағамдар, ұнтақталған сүт, қару, шашу шамы, секстант және хронометр сияқты жабдықтарды алып кеткен. Оның саяхат серіктері денсаулығы, қабілеті және бір-біріне адалдығы үшін таңдалды; Фавсетт жеңіл саяхаттау және кейбір тайпалар сырттан келгендерге жаулы болғандықтан, аз назар аудару үшін екі серікті ғана таңдады. 1925 жылдың 20 сәуірінде Фавсеттің соңғы экспедициясы Куиабадан жолға шықты. Оның екі серігі (1903 жылы туған ұлы Джек және досы Рали Риммель) бар, оған екі бразилиялық жұмысшы, екі жылқы, сегіз қашыр және бір жұп ит еріп жүрді. Экспедициядан соңғы хабар 29 мамырда келді, онда Фавсетт жергілікті елші арқылы әйеліне жолдаған хатында, тек Джек пен Ралимен бірге зерттелмеген аймаққа енуге дайын екенін жазды. Олар Амазонка өзенінің оңтүстік-шығыс саласы – Жоғарғы Ксингуді кесіп өтіп жатқандары хабарланды. Соңғы хат, "Dead Horse Camp"тан жазылған, олардың орнын көрсетті және көңіл көтеріңкі болды. 1927 жылдың қаңтарында RGS ер адамдарды жоғалған деп жариялады және қабылдады, топтың соңғы хабарламасынан екі жылға жуық уақыт өткен соң. Қоғамның жариялағаннан кейін, жоғалған зерттеушілерді табуға тырысу үшін көптеген еріктілер келіп түсті. Фавсеттті табуға тырысқан көптеген экспедициялар сәтсіз аяқталды. Бір іздеуші кемінде қайтыс болды. Көптеген адамдар Фавсетт тобын жергілікті үндістер өлтірді деп есептеді, өйткені бірнеше тайпалар сол кезде жақын жерде болды: соңғыларды көрген Калапалос тайпасы, Арумас тайпасы, Суяс тайпасы және олар кіре жатқан Хаванте тайпасы. Зерттеуші Джон Хеммингтің сөзіне сүйенсек, үш адамнан тұратын Фавсетт тобы орманды жеңуге жеткіліксіз болды және оның үнді қонақтары оларға қамқорлық жасайды деген үміті олардың кеңдік-жартылайлықтарын сыйлық беруден бас тарту арқылы ашуға себеп болды. Жиырма жылдан кейін Калапало басшысы Коматци өз халқына оларға бөгет қойған жат адамдар қалай өлтірілгенін айтты, бірақ басқалар олар жоғалған және аштықтан өлген деп ойлады. Біраз өзгеше нұсқаны Орландо Виллас Боас айтты, ол Изариридің Джектің әйелінің бірімен қарым-қатынаста болғаннан кейін, басшы оған қарсы келгеннен кейін, Фавсетт оны бетінен ұрғаннан кейін, үш ер адамды да өз тоқпағымен өлтіргенін айтты.
Fawcett's first expedition to South America was in 1906 (he was seconded for service there on 2 May) the RGS sent him to Brazil to map a jungle area at the border with Bolivia. The RGS had been commissioned to map the area as a third party unbiased by local national interests. Fawcett arrived in La Paz in June. While on the expedition in 1907, he claimed to have seen and shot a 62 feet (19 m) long giant anaconda, a claim for which he was ridiculed by scientists. He reported other mysterious animals unknown to zoology, such as a small cat like dog about the size of a foxhound, which he claimed to have seen twice, and the giant Apazauca spider, which was said to have poisoned a number of locals. Fawcett made seven expeditions between 1906 and 1924. He was mostly amicable with the locals through gifts, patience, and courteous behaviour. In 1908 he traced the source of the Rio Verde (Brazil) and in 1910 made a journey to Heath River (on the border between Bolivia and Peru) to find its source, having retired from the British Army on 19 January. In 1911, Fawcett once again left his home and family to return to the Amazon and chart hundreds of miles of unexplored jungle, accompanied by his trusted, longtime exploring companion, Henry Costin, and biologist and polar explorer James Murray. After a 1913 expedition, Fawcett supposedly claimed to have seen dogs with double noses. These may have been double nosed Andean tiger hounds. Based on documentary research, Fawcett had by 1914 formulated ideas about a "lost city" he named "Z" (Zed) somewhere in the Mato Grosso region of Brazil. He theorized that a complex civilization once existed in the Amazon region and that isolated ruins might have survived. Fawcett also found a document known as Manuscript 512, written after explorations made in the sertão of the state of Bahia, and housed at the National Library of Rio de Janeiro. It is believed to be by Portuguese bandeirante pt, who wrote that in 1753 he had discovered the ruins of an ancient city that contained arches, a statue, and a temple with hieroglyphics; the city is described in great detail without providing a specific location. This city became a secondary destination for Fawcett, after "Z". Fawcett carried with him in Brazil a jade statue of a human figure, with inscriptions on its chest and feet, that he claimed to have supernatural powers over tribes in the Amazon basin. He told Ramiro Noronha, a Brazilian general, "by showing the statue, he could exercise an irresistible power over the natives." At the beginning of the First World War, Fawcett returned to Britain to serve with the British Army as a reserve officer in the Royal Artillery, volunteering for duty in Flanders and commanding an artillery brigade despite being nearly fifty years old. He was promoted from major to lieutenant colonel on 1 March 1918, and received three mentions in despatches from Field Marshal Sir Douglas Haig, in November 1916, November 1917, and November 1918. He was also awarded the Distinguished Service Order in June 1917. After the war, Fawcett returned to Brazil to study local wildlife and archaeology. In 1920, he made a solo attempt to search for "Z" but ended it after suffering from a fever and shooting his pack animal. Fawcett returned to Brazil with his eldest son Jack and Jack's best and longtime friend, Raleigh Rimell, for an exploratory expedition to find "Z". Fawcett left instructions stating that if the expedition did not return, no rescue expedition should be sent lest the rescuers suffer his fate. Fawcett was a man with years of experience traveling and had taken equipment such as canned foods, powdered milk, guns, flares, a sextant and a chronometer. His travel companions were both chosen for their health, ability, and loyalty to each other; Fawcett chose only two companions in order to travel lighter and with less notice to native tribes, as some were hostile towards outsiders. On 20 April 1925, Fawcett's final expedition departed from Cuiabá. In addition to his two principal companions (his son Jack, born in 1903, and his friend Raleigh Rimmel), he was accompanied by two Brazilian laborers, two horses, eight mules, and a pair of dogs. The last communication from the expedition was on 29 May when Fawcett wrote, in a letter to his wife delivered by a native runner, that he was ready to go into unexplored territory with only Jack and Raleigh. They were reported to be crossing the Upper Xingu, a southeastern tributary river of the River Amazon. The final letter, written from Dead Horse Camp, gave their location and was generally optimistic. In January 1927, the RGS declared and accepted the men as lost, close to two years after the party's last message. Soon after the Society's declaration, there was an outpouring of volunteers to attempt to locate the lost explorers. Many expeditions attempting to find Fawcett failed. At least one lone searcher died in the attempt. Many people assumed that local Indians killed Fawcett's party, as several tribes were nearby at the time: the Kalapalos, the last tribe to have seen them; the Arumás; the Suyás; and the Xavantes, whose territory they were entering. According to explorer John Hemming, Fawcett's party of three was too few to survive in the jungle and his expectation that his Indian hosts would look after them was likely to have antagonized them by failing to bring any gifts to repay their generosity. Twenty years later, a Kalapalo chief called Comatzi told his people how the unwelcome strangers were killed, but others have thought they became lost and died of starvation, A somewhat different version came from Orlando Villas Bôas, who reported that Izarari had told him that he had killed all three men with his club the morning after Jack had allegedly consorted with one of his wives, when he claimed that Fawcett had slapped him in the face after the chief refused his demand for canoes and porters to continue his journey.
Өлі жылқылар лагері
Оның соңғы белгілі орны – "Өлі жылқы" лагері немесе Фосеттің лагері болды. "Өлі жылқы" лагерінен ол әйеліне өзі мен серіктерінің басынан өткен қиындықтар, координаталары, Римелге деген күмәні және Фосеттің алдағы жоспарлары туралы хат жазды. Ол хатын "Ешқандай сәтсіздікке қауіптенбеуіңіз" деген сөздермен аяқтады. Бұл қателік болуы мүмкін, бірақ ол басқалардың "Z" табу үшін оның жазбаларын пайдаланбауы үшін орнын жасырған болуы да мүмкін. Бұл құтқару операцияларын тоқтатуға бағытталған әрекет те болуы мүмкін; Фосетт егер ол жоғалып кетсе, қауіптің қатты болуына байланысты құтқару тобын жібермеу керектігін айтқан еді.
Dead Horse Camp, or Fawcett's Camp, was his last known location. From Dead Horse Camp, he wrote to his wife about the hardships that he and his companions had faced, his coordinates, his doubts in Rimell, and Fawcett's plans for the near future. He concludes his message with, "You need have no fear of any failure " The discrepancy may have been a typographical error. However, he may have intentionally concealed the location to prevent others from using his notes to find "Z". It may have also been an attempt to dissuade any rescue attempts; Fawcett had stated that if he disappeared, no rescue party should be sent because the danger was too great.
Аңыздар мен расталмаған мәліметтер
Кейінгі онжылдықтарда әртүрлі топтар бірнеше құтқару экспедицияларын ұйымдастырды, бірақ ешқайсысы сәтті болмады. Олар тек расталмаған әртүрлі қауесеттерді естіді. Бір қиял әңгімеде Фосеттің тағдырын анықтауға тырысқан экспедицияларда 100-ге жуық құтқарушы қаза тапқаны айтылған, бірақ шындығында бір ғана адам – оның соңынан жалғыз кеткен ер адам қаза болды. Ең алғашқы экспедициялардың бірін американдық саяхатшы Джордж Миллер Диотт басқарды. 1927 жылы ол Фосеттің Алоик тайпасының қолынан қаза тапқанына дәлел тапқанын мәлімдеді, бірақ оның айтқанына сену қиын болды. 1930 жылдан 1931 жылға дейін Алоха Вандервелл өзінің гидросамолетін Парагвай өзеніне қондыруға тырысты. Төтенше жағдайда қонғаннан кейін алты апта бойы Бороро тайпасымен бірге тұрғаннан соң, Алоха мен оның күйеуі Уолтер Бразилияға қайтып келді, бірақ нәтиже болмады.
During the ensuing decades, various groups mounted several rescue expeditions, without success. They heard only various rumours that could not be verified. While a fictitious tale estimated that 100 would be rescuers died on several expeditions attempting to discover Fawcett's fate, the actual toll was only one—a sole man who ventured after him alone. One of the earliest expeditions was commanded by American explorer George Miller Dyott. In 1927, he claimed to have found evidence of Fawcett's death at the hands of the Aloique, but his story was unconvincing. From 1930 to 1931, Aloha Wanderwell used her seaplane to try to land on the Paraguay River to find him. After an emergency landing and living with the Bororo tribe for six weeks, Aloha and her husband Walter flew back to Brazil, with no luck.
Фосеттің сүйектері
1951 жылы жергілікті халықтардың құқығы үшін күрескен Орландо Виллас Боас, Фосеттің қалған сүйектері деп саналған сүйектерді алып, ғылыми сараптамадан өткізді. Сараптама нәтижесінде сүйектердің Фосетке тиесілі екені анықталды, бірақ оның ұлы Брайан (1906–1984) бұл тұжырыммен келіспеді. Виллас Боас Брайанның әкесінің жоғалуы туралы кітаптардан пайда табуға тырысқанын айтты. Кейінірек жүргізілген ғылыми сараптамалар сүйектердің Фосетке тиесілі емес екенін көрсетті. 1965 жылға дейін сүйектер Сан-Паулу қаласындағы Виллас Боас бауырластарының бірінің пәтеріндегі қорапта сақталған. 1998 жылы ағылшын саяхатшысы Бенедикт Аллен, Виллас Боас Фосетті және оның серіктерін өлтіргенін мойындаған Калапало тайпасымен кездесу үшін барды. Калапало тайпасының ақсақалы Ваджуви, BBC телеарнасына берген сұхбатында Виллас Боас тапқан сүйектердің Фосетке тиесілі емес екенін мәлімдеді. Ваджуви сондай-ақ оның тайпасының экспедицияның жоғалуына ешқандай қатысы болмағанын айтты. Аталған мәлімдемені растайтын нақты дәлелдер жоқ.
In 1951, Orlando Villas Bôas, activist for indigenous peoples, received what were claimed to be the actual remaining skeletal bones of Fawcett and had them analysed scientifically. The analysis supposedly confirmed the bones were Fawcett's, but his son Brian (1906–1984) refused to accept this. Villas Bôas claimed that Brian was too interested in making money from books about his father's disappearance. Later scientific analysis confirmed that the bones were not Fawcett's. As of 1965, the bones reportedly rested in a box in the flat of one of the Villas Bôas brothers in São Paulo. In 1998, English explorer Benedict Allen went to talk to the Kalapalo Indians, said by Villas Bôas to have confessed to having killed Fawcett and his party. An elder of the Kalapalo, Vajuvi, claimed during a filmed BBC interview with Allen that the bones found by Villas Bôas were not really Fawcett's. Vajuvi also denied that his tribe had any part in the disappearance of the expedition. No conclusive evidence supports the latter statement.
Виллас-Боастың тарихы
Даниялық саяхатшы Арне Фальк Ронне 1960 жылдары Мату-Гросуға сапар жасады. 1991 жылы жарық көрген кітабында ол Фосеттің тағдыры туралы Виллас Боастан естігенін, ал ол бұл ақпаратты Фосеттің кісі өлтірушілерінің бірінен алғанын жазды. Деректерге сәйкес, Фосетт пен оның серіктері өзенде апатқа ұшырап, үнді тайпаларына арналған сыйлықтарының көп бөлігін жоғалтқан. Сыйлықсыз жол жалғастыру – қатаң ережелерді бұзу еді. Экспедиция мүшелерінің барлығы сол кезде қатты ауруға шалдыққандықтан, кездескен Калапало тайпасы оларды өлтіруге шешім қабылдады. Джек пен Римелдің денелері өзенге тасталды, ал Фосетт, қарт адам ретінде құрметті саналғандықтан, лайықты жерленді. Фолк Ронне Калапало тайпасын аралап, рудың бірі Виллас Боас айтқан Фосеттің қалай және неліктен өлтірілгені туралы әңгімені растады.
Danish explorer Arne Falk Rønne journeyed to Mato Grosso during the 1960s. In a 1991 book, he wrote that he learned of Fawcett's fate from Villas Bôas, who had heard it from one of Fawcett's murderers. Allegedly, Fawcett and his companions had a mishap on the river and lost most of the gifts they had brought along for the Indian tribes. Continuing without gifts was a serious breach of protocol; since the expedition members were all more or less seriously ill at the time, the Kalapalo they encountered decided to kill them. The bodies of Jack and Rimell were thrown into the river; Fawcett, considered an old man and therefore distinguished, received a proper burial. Falk Rønne visited the Kalapalo and reported that one of the tribesmen confirmed Villas Bôas's story about how and why Fawcett had been killed.
Фосеттің мөрлі сақинасы
1979 жылы Фосеттің мөрлі сақинасы кепілханадан табылған. Жаңа теория бойынша, Фосет және оның серіктері қарақшылар тарапынан өлтіріліп, денелері өзенге лақтырылған, ал мүліктері тоналған.
In 1979, Fawcett's signet ring was found in a pawnshop. A new theory is that Fawcett and his companions were killed by bandits and the bodies were disposed of in a river while their belongings were despoiled.
Ресейлік деректі фильм
2003 жылы орыс деректі фильмі "Инкалардың алтын қарғысы / Перси Фосеттің Амазонкаға экспедициясы" (Проклятье золота инков / Экспедиция Перси Фоссета в Амазонку) "Ғасыр сырлары" (Тайны века) телесериалының бөлігі ретінде шықты. Фильмде Олег Алиевтің Фосеттің соңғы көрінген шамамен орнына жасаған экспедициясы, сондай-ақ Алиевтің Фосеттің тағдыры туралы ойлары, әсерлері мен болжамдары ерекше атап көрсетілген. Фильмнің қорытындысында Фосет Анд тауларының арғы бетіндегі көшпенділер салған, Эль-Дорадо қаласының қираған қалдықтарын іздеген болуы мүмкін, ал экспедиция мүшелері қазіргі өркениетпен байланысы жоқ, белгісіз ескірген тайпа тарапынан өлтірілген деген тұжырым жасалады.
In 2003, a Russian documentary film, The Curse of the Incas' Gold / Expedition of Percy Fawcett to the Amazon (Проклятье золота инков / Экспедиция Перси Фоссета в Амазонку), was released as a part of the television series Mysteries of the Century (Тайны века). Among other things, the film emphasizes the recent expedition of Oleg Aliyev to the presumed approximate place of Fawcett's last whereabouts and Aliyev's findings, impressions, and presumptions about Fawcett's fate. The film concludes that Fawcett may have been looking for the ruins of El Dorado, a city built by more advanced people from the other side of the Andes, and that the expedition members were killed by an unknown primitive tribe that had no contact with modern civilization.
Жаңғақтағы коммуна
2004 жылдың 21 наурызында The Observer газеті теледидар режиссері Миша Уильямстың, Фосеттің жеке құжаттарын зерттегеннен кейін, оның Ұлыбританияға оралуға ниеттенбегенін, еңдік орманның ішінде теософиялық принциптер мен ұлы Джекке табынуға негізделген коммуналдық қоғам құруды жоспарлағанын айтты. Уильямс өзінің зерттеулерін 2004 жылдың сәуірінде тұңғыш рет қойылған "Амазония" пьесасының кіріспесінде толыққанды түсіндірді.
On 21 March 2004, The Observer reported that television director Misha Williams, who had studied Fawcett's private papers, believed that he had not intended to return to Britain but rather meant to found a commune in the jungle, based on theosophical principles and the worship of his son Jack. Williams explained his research in some detail in the preface to his play AmaZonia, first performed in April 2004.
Танымал мәдениетте
2005 жылы The New Yorker журналының қызметкері Дэвид Гранн Калапало тайпасына барып, олардың Фаусетт туралы ауызша тарихты сақтап қалғанын, ал тайпаның көрген алғашқы еуропалықтардың бірі екенін хабарлады. Ауызша хабарлауынша, Фаусетт пен оның серіктері олардың ауылында болған, содан кейін шығысқа қарай бет алған. Калапало тайпасы Фаусетті және оның серіктерін егер олар сол бағытта барса, сол аймақты мекендейтін "қатал үндістер" оларды өлтіретіні туралы ескерткен, бірақ Фаусетт баруға талап еткен. Калапало тайпасы экспедицияның отынан шыққан түтінді бес күн бойы әр кешке дейін байқаған, содан кейін ол жоғалып кеткен. Калапало тайпасы оларды қатал үндістер өлтіргеніне сенімді екендерін айтты. Граннның зерттеулері "The Lost City of Z" (2009) кітабында толыққанды сипатталған. 2016 жылы Джеймс Грей Граннның кітабы бойынша фильм түсірді және режиссерлік етті, онда Чарли Ханнам Фаусетт рөлінде ойнады. Чарльз Маклиннің 1982 жылғы "Күзетші" романында басты кейіпкер өзін Перси Фаусеттің жаңадан туған нұсқасы деп есептейді және өзінің бұрынғы өмірінен көріністер көреді, Фаусеттің көзімен джунглидегі оқиғаны бастан кешіреді. Британдық қорқыныш подкасты "The Magnus Archives" 133-ші эпизодында Фаусеттің соңғы экспедициясында болған оқиғаларды баяндайтын ойдан туған әңгіме бар. 2022 жылы Vox YouTube платформасында 6 минут 54 секундтық қысқа деректі фильм жариялады. Бұл фильм Фаусеттің Амазонкадағы саяхаттарын зерттейтін, оның қателіктерін және қазіргі заманғы технологиялар арқылы "Жоғалған қалалардың" шындығын талқылайтын "Atlas" видео сериясының бір бөлігі болды.
In 2005, The New Yorker staff writer David Grann visited the Kalapalo and reported that it had apparently preserved an oral history about Fawcett, among the first Europeans the tribe had ever seen. The oral account said that Fawcett and his party had stayed at their village and then left, heading eastward. The Kalapalos warned Fawcett and his companions that if they went that way they would be killed by the "fierce Indians" who occupied that territory, but Fawcett insisted upon going. The Kalapalos observed smoke from the expedition's campfire each evening for five days before it disappeared. The Kalapalos said they were sure the fierce Indians had killed them. Grann's findings are further detailed in his book The Lost City of Z (2009). In 2016, James Gray wrote and directed a film adaptation of Grann's book, with Charlie Hunnam starring as Fawcett. In Charles MacLean's 1982 novel The Watcher, the protagonist believes himself to be a reincarnation of Percy Fawcett, and has visions of his supposed past life, experiencing a scene in the jungle seen through Fawcett's eyes. Episode 133 of British horror podcast The Magnus Archives features a fictional account given by Fawcett describing the events which occurred on his final expedition. In 2022, Vox released a 6 minute and 54 second long short documentary film onto YouTube as part of their 'Atlas' video series investigating Fawcett's journeys in the Amazon, discussing his mistakes, and the reality of the 'Lost Cities' through modern technology.