Кіріспе

Канадалық тарихшы және зерттеуші (1935 жылы туған)

Джон Генри Хеминг (5 қаңтар, 1935 жылы туған) – тарихшы, зерттеуші және инкалар мен Амазонка бассейнінің жергілікті халықтары саласындағы сарапшы.

Ерте өмір және білім

Хеминг 1935 жылдың 5 қаңтарында Ванкуверде дүниеге келді. Оның әкесі, Генри Харольд Хеминг, Бірінші дүниежүзілік соғыста қызмет еткен және Екінші дүниежүзілік соғыс басталуы мүмкін деген алаңдаушылықта болды. Осы себепті ол Джонның анасы, журналист Элис Хемингті Панама каналы арқылы Канадаға жіберді. Джон мен оның қарындасы Луиза екі айлық болғанда Лондонға қайтарылды. Ол Ұлыбританияда Итон колледжінде, ал Канадада Макгилл университетінде білім алды және Оксфордта докторлық диссертациясын қорғады. Сонымен қатар, ол Магдалена колледжінің құрметті профессоры атанды.

Мансап

1961 жылы Оксфордтан бітірген Ричард Мейсон және Кит Ламбертпен бірге Бразилияның орталық бөлігіндегі зерттелмеген аймаққа Ирири өзені экспедициясына қатысты. Бразилияның карта жасау агенттігі IBGE бұл белгісіз орман мен өзендерді картаға түсіруге көмектесу үшін үш адамнан тұратын зерттеу тобын жіберді және экспедицияға тапқан нысандарын атауға рұқсат берді. Бірақ төрт айдан кейін белгісіз бір жергілікті тайпа топтың ізін тауып, тықсырып, Ричард Мейсонды жебелер мен таяқтармен өлтірді. Мейсон – мүлдем бейтаныс және байланыс жасамаған тайпаның қолынан қаза тапқан соңғы ағылшын. Оның денесін алып шығып, Рио-де-Жанейродағы британдық зиратқа жерледі. Тайпамен 1973 жылы байланыс орнатылып, олар Панара тайпасы деп аталды. Хемингтің алғашқы кітабы «Инкалардың бағындырылуы» 1970 жылы жарық көрді және қазірге дейін екі рет қайта жаңартылып, басылып келеді. Ол Нью-Йорктегі Роберт Питман әдеби сыйлығы мен Кристофер сыйлығын жеңіп алды. Хеминг 1960 жылы Перудың барлық аймақтарына саяхат жасады, көп жылдар бойы Англо-Перу қоғамының төрағасы болды және Перудің ең жоғары екі азаматтық наградасымен марапатталды: El Sol del Peru («Перудің Күні», Оңтүстік Америкадағы ең көне рыцарьдық орден) және Orden al Merito Publico (Құрмет орденінің) Ұлы кресті. Сондай-ақ, ол американдық фотограф Эдвард Рэннимен бірге Перудағы инка сәулеті туралы «Инка ескерткіштері» атты еңбекті жазды, ол 2010 жылы қайта жаңартылып қайта басылды. Оның рухымен, достығымен байланысты болғандардың бірі – Анд тауларының зерттеушісі және жазушысы Винс Ли. Ирири өзеніндегі экспедициядағы тәжірибесі Бразилияның жергілікті халықтарына деген қызығушылығын күшейтті. Әр түрлі экспедицияларда ол Бразилияның 45 тайпасын аралады, олардың төртеуі (Суруи, Паракана, Асурини және Галера Намбиквара) – бразилиялық топтар алғаш рет бетпе-бет кездескен кезде. Келесі 26 жыл ішінде ол жергілікті халықтар мен Бразилия Амазониясын зерттеу тарихының үш томдық жинағын аяқтады: «Қызыл алтын» (1978), ол 1500–1760 жылдарды қамтиды; «Амазонка шекарасы» (1985), ол 1760–1910 жылдарды қамтиды; және «Егер өлсеңіз» (2004), ол 20-шы ғасырда олардың өзгеруін сипаттайды. Үш томның жалпы көлемі 2100-ден астам бетті құрайды. 1975 жылы Джон Хеминг Корольдік географиялық қоғамның директоры және хатшысы болды, ол 1996 жылға дейін осы лауазымды иеленді. Ол Бразилиядағы Марака жаңбырлы орманы жобасын (1987–88) жеке басқарды, ол 200 ғалым мен ғылыми техникалық маманмен бірге, INPA (Амазония зерттеу институты) және [SEMA қоршаған орта агенттігі] бразилиялық зерттеушілерімен серіктестікте, еуропалық елдер ұйымдастырған Амазониядағы ең ірі ғылыми жобаға айналды. Хеминг Марака жобасындағы еңбегі үшін RGS-тің Құрылтайшы медалін, сондай-ақ Бразилияның Ordem do Cruzeiro do Sul (Оңтүстік Кресті орденін) және Корольдік шотланд географиялық қоғамы мен Бостон ғылым мұражайының медальдарын (Брэдфорд Уошберн медалін) алды. 2008 жылдың сәуірінде «Темза және Хадсон» баспасында «Өзендер ағашы: Амазонка тарихы» атты кітабы жарық көрді. Daily Telegraph газетінде Хью Томсон оны «осы тақырып бойынша түпкілікті бір томдық еңбек ретінде танылатын кітап» деп сипаттады. Тағы бір ерекше кітабы – «Жұмақтағы табиғат зерттеушілері. Уоллес, Бейтс және Амазонкадағы шырша» (2015).

Жеке өмір

1979 жылы Джон Хеминг Майкл Бэббингтон Смиттің қызы және сэр Генри Бэббингтон Смиттің немересі Сьюзан (Суки) Бэббингтон Смитке үйленді. Ол көптеген жылдар бойы Ұлттық Трастта жұмыс істеді, Британ мұражайында Даму директоры, кейін Корпоративтік істер директоры болды, зейнетке шыққаннан кейін "Англия мұрасы" қорының мүшесі болды. Ол әкесінің жағынан 9-шы Эльгин графының шөбересі, анасының жағынан 4-ші Кланвильям графының шөпшебересі. Олардың екі баласы бар: баспагер Беатрис (1981 жылы туған) және жазушы Генри Хеминг. 2018 жылдың тамызында ол Бразилия мен Перудің отарлық тарихы мен этнографиясы саласындағы еңбегі және құрылыс жолында тұрған қоғамдарды қорғауға атсалысқандығы үшін Британ академиясының президенті медалімен марапатталды.