Кіріспе

Итальян жазушысы Гаэтано Морони (17 қазан 1802, Рим – 3 қараша 1883, Рим) – католик шіркеуінің тарихы мен қазіргі құрылысы туралы итальян жазушысы және Римдегі папалық соттың қызметкері. Ол "Тарихи шіркеу білімінің сөздігі" ("Dizionario di erudizione storico ecclesiastica") атты белгілі сөздіктің авторы.

Өмірбаян

Ол Римдегі христиан мектептерінің ағайындарынан алғашқы білімін алған. Кейін шаштаразға шәкірт болып, оның міндеттері оны жиі Кельян төбесіндегі Ұлы Григорийдің Камалдола монастырына алып баратын. Сол жердегі аббат Дом Мауро Каппеллари, O.S.B. Cam., және бірнеше монахтар оның ерекше қабілеттерін танып, оны құпия хатшылық қызметіне пайдаланды. Каппеллари кардинал болған кезде Морониді жеке палата қызметкері етіп тағайындады, ал Папа Григорий XVI болғанда Морониді палатаның бірінші көмекшісі ретінде, сонымен қатар жеке хатшысы ретінде жұмысқа алды. Осы қызметінде Морони өмірі бойы 100 мыңнан астам хат жазды. Морони кейін Папа Пий IX-қа да палатаның көмекшісі болып қызмет етті. Монастырь мен кардиналдың кітаптарынан, сондай-ақ білімді адамдармен болған әңгімелерден Морони көптеген мәлімет жинады. Ол өз білімін арттыру үшін күнделікті газеттер мен басқа да жариялымдардан жазбалар жасап, біртіндеп үлкен жеке кітапхана жинады. Осы жазбаларды кейін реттеу оған еңбегін қоғамның пайдасына айналдыру идеясын ұсынды, ол осы идеяны сөздікте іске асырды. Бұл сөздік Пап соты, Курия мен Шіркеу ұйымы және Папалық мемлекеттерді басқаруға қатысты мәселелерде қызықты деректерге толы және авторитетті болып табылады. Тарихқа қатысты мәліметтер автордың қандай жазушыларға жүгінгеніне байланысты. Дегенмен, бұл жақсы реттелген немесе біртекті жұмыс емес, бірақ автордың өз жұмысын жеке жасағаны, нақты ынтымақтастық болмағаны және кейде күніне он алты сағат жазғаны ескерілгенде, бұл кемшіліктерді кешіруге болады. Морони папалық рәсімдер, папалардың саяхаттары және т.б. туралы ресми мақалалардың авторы болды. 1829 және 1831 жылдардағы конклавтар кезінде ол «Giornale storico politico eremoniale delle sede vacante e il conclave per l'elezione di Pio VIII e Gregorio XVI» атты еңбегін жазды, ол басқа жазбалары сияқты жарияланбады. Папа Григорий XVI-ның үйінің мүшесі ретінде Морони көптеген діни ағымдардың жеккөруіне ұшырады. Ол Вайзман және басқа да көрнекті тұлғалардың ішінде көптеген кардиналдардың досы болды. Сөздіктің көрсеткішінде ол өзі туралы айтылатын шығарманың әртүрлі бөлімдерін көрсетеді, осылайша өзіндік өмірбаянның бір түрін құрайды.