Кіріспе

Ресейлік оңшыл саясаткер (1870–1920) Владимир Митрофанович Пуришкевич (Владимир Митрофанович Пуришкевич,; 24 тамыз 1870 [ескі стиль бойынша 12 тамыз 1870] – 1 ақпан 1920) – Ресейлік саясаткер және оңшыл экстремист, монархистік, ультраұлтшылдық, антисемиттік және антикоммунистік көзқарастарымен белгілі. Шамамен 1900 жылы Санкт-Петербургке көшіп келді. Ол Ресей Ассамблеясы тобының мүшесі болды және Вячеслав фон Плехве тағайындады. Пуришкевич русификация мен діни автократияның жақтасы болды. Пуришкевич еврейлерге қарсы болды, оларды "революциялық қозғалыстың алғы шебі" деп есептеді. Ол еврейлерді Колымаға депортациялауды қалады. Оның пікірінше, "кадеттер, социалистер, интеллигенция, баспасөз және университет профессорларының кеңестері" барлығы еврейлердің бақылауында болған. 1905 жылғы Ресей революциясы кезінде Пуришкевич "Қара жүздіктерді" ұйымдастыруға көмектесті – революциялық топтарға қарсы рейдтер (үкіметтің ресми мақұлдауымен) мен еврейлерге қарсы погромдар жасаған реакциялық, монархистік және ультраұлтшылдық әскери жасақ. Қазан манифестінен кейін Мемлекеттік Дума құрылып, ол Бессарабия және Курск облыстарынан депутат болып сайланды. Думада ол жарқын сөздерімен және скандалдық мінез-құлқымен танылды, мысалы, Халықаралық жұмысшылар күнінде сөйлеген сөзінде көпірме гүлді жағасына тақты. Хатты алған Анна Философова оны жария етіп, Пуришкевичті сотқа берді; ол бір айға түрмеге кесілді. Пуришкевич әсіресе Императрица Александра мен оның жақын кеңесшісі Григорий Распутиннің рөлін сынады. 19 қарашада Пуришкевич Думада сөз сөйлеп, Распутин мен үкіметтің әрекеттерін айыптады. Ол Распутинды "Жалған Дмитриймен" салыстырып, Распутиннің патшайымға тигізген ықпалы империяға қауіп төндіретінін айтты. Монархияның беделі төмендеп бара жатқанын мәлімдеді:

Ол "Распутин тірі болғанша, біз жеңе алмаймыз" деген қорытындыға келді.

Распутиннің өлтірілуі

Князь Феликс Юсупов Пуришкевичтің Распутинді сынаған сөзінен әсер алды. Ол Пуришкевичке барып, ол Распутинді өлтіруге тез келісті. Сондай-ақ, ұлы князь Дмитрий Павлович та бұл құйрыққа қосылды. Пуришкевич Петроградтағы британдық құпия қызметінің басшысы Сэмюэл Хоармен сөйлесті. 1916 жылдың 16 желтоқсанының кешінде құйрыққа қатысушылар Мойка сарайында жиналып, ақырында Распутинді өлтірді. Мойканың арғы жағында кезекші болған бір полицей оқ атылғанын естіп, есік қағып, қайта кетті. Жарты сағаттан кейін тағы бір полицей келді, және Пуришкевич оны сарайға шақырды. Пуришкевич оған Распутинді өзі атып өлтіргенін айтып, патша үшін бұл жайтты жасыруын сұрады. Олар Распутиннің мүлкін өртеп жіберуді жоспарлаған. Сухотин Распутиннің терілі пальтосын, резеңке етік пен қолғаптарын киді. Ол Дмитрий мен доктор Лазовертпен Пуришкевичтің машинасымен кетіп қалды, бұл Распутиннің сарайдан тірі шыққанын көрсетеді. Пуришкевичтің әйелі терілі пальто мен етікті жедел жәрдем пойызындағы кішкентай пеште өртеп жібергісі келмегендіктен, құйрыққа қатысушылар үлкен заттарды алып сарайға қайтып келді. Юсупов пен Дмитрий Сергей сарайында үй қамауына алынды. Патшайым олармен кездесуден бас тартты, бірақ олар оған болған жағдайды хат арқылы түсіндіре алатынын айтты. Пуришкевич оларға көмектесіп, кешкі сағат онда қаладан Румыния майданына кетті. Оның танымалдығының арқасында Пуришкевич жазаланбады және елден де қуылмады.

Революциялық Ресей

1917 жылғы ақпан революциясы кезінде көптеген оңшылдар тұтқындалды, бірақ Пуришкевич үкімет тарапынан толерансқа ие болды және “патша құлағаннан кейін Ресейде саяси өмірді белсенді түрде жалғастырған жалғыз ұлттық “Қара жүздің” бұрынғы жетекшісі болды”. Дегенмен, революция Пуришкевичтің бастапқыда саясатын жұмсартуына себеп болды. Ол Кеңестерді таратуды талап етті, ал олар өз кезегінде Думаны таратуды талап етті. 1917 жылдың тамызында ол әскери диктатура құруды қалаған; Корнилов ісі бойынша тұтқындалды, бірақ босатылды. Путч сәтсіз аяқталғаннан кейін Федор Викторович Винбергпен бірлесіп, жасырын монархистік ұйым құрды. Қазан революциясы кезінде “Отанды сақтау комитетін” ұйымдастырды. Оған бірнеше офицерлер, әскери курсанттар және басқалар қосылды. Ол кезде Пуришкевич Мойка көшесі, 60-үйіңдегі “Россия” қонақүйінде тұрып жатқан. Оның “Евреинов” деген жалған тегі бар еді. 1917 жылдың 18 қарашасында Пуришкевич генерал Алексей Максимович Калединге жолдаған хатында казак басшысын Петроградқа шақырып, тәртіпті қалпына келтіруге шақырғандығы үшін контрреволюциялық құйрыққа қатысқандығы үшін Қызыл гвардиямен тұтқындалды. Ол Смольный институтындағы бірінші революциялық трибуналда сотталған алғашқы адам болды. Феликс Дзержинский мен Николай Крестинскийтің араласуымен ол саяси қызметтен бас тартқандықтан 1 мамырда кешірім алды. Партиясы оның қайтысынан кейін тарап кетті. Владимир Пуришкевич 1920 жылы Новороссийскіде тараған тифтен қайтыс болды, Деникин армиясының соңғы эвакуациясына аз уақыт қалғанда. 1925 жылы совет жазушысы Любош Пуришкевичті “алғашқы” фашист деп сипаттады. Кейіннен Семен Резник оны “алғашқы орыс фашизмінің көшбасшысы” деп атады және Пуришкевич көптеген погромдарға қатысқан және еврейлерге қарсы қанға толы жаланың ынталы жақтаушысы болған деп мәлімдеді.