Кіріспе

Бүгінде әлемде шамамен үш жүзге жуық қол тілдері қолданылады. Олардың саны нақты белгісіз; жаңа қол тілдері жиі креолизация және de novo (ал кейде тілдік жоспарлау арқылы) процестері арқылы пайда болады. Шри-Ланка мен Танзания сияқты кейбір елдерде саңырауларға арналған әр мектептің өз тілі болуы мүмкін, оны тек оқушылар ғана біледі және кейде мектеп тарапынан мойындалмайды; ал, керісінше, елдер қол тілдерін бөлісе алады, бірақ кейде әртүрлі атаулармен (хорват және серб, үнді және пакистан тілдері сияқты). Саңыраулардың қол тілдері білім беру мекемелерінен тыс жерлерде де туындайды, әсіресе туа біткен саңыраулық деңгейі жоғары ауылдық қауымдастықтарда, бірақ есту қабілеті бар адамдар үшін де дамыған маңызды қол тілдері бар, мысалы, Австралияның аборигендері қолданатын сөйлеуге тыйым салынған тілдер. Ғалымдар әлемдегі қол тілдерін анықтау үшін зерттеулер жүргізуде. Төмендегі тізім үш бөлімге бөлінген:

Саңыраулар қауымдастығының бағалайтын тілдері – саңыраулардың қол тілдері; оларға есту қауымдастығымен ортақ қолданылатын ауылдық қол тілдері және саңыраулар қауымдастығының қол тілдері кіреді.
Қосалқы қол тілдері – бұл туа біткен тілдер емес, бірақ сөйлеу тілдерімен бірге қолданылатын әртүрлі күрделіліктегі қол жүйелері. Қарапайым қол қимылдары кіргізілмейді, өйткені олар тілді құрамайды.
Сөйлеу тілдерінің қолмен бейнеленген түрлері, сондай-ақ қолмен кодталған тілдер, қол тілдері мен сөйлеу тілдері арасындағы байланыс құралы болып табылады.

Саңыраулардың қол тілдерінің тізімі аймақтық және әліпбилік тәртіппен ұйымдастырылған, және мұндай топтастырулар осы тілдердің арасындағы генетикалық байланыс бар екенін білдірмейді (Тіл отбасыларының тізіміне қараңыз).

Африка

Зерттеуші Нобутака Камейдің айтуынша, Африкада кем дегенде 25 қол тілі бар. Кейбір тілдердің таралуы африкалық сөйлеу тілдерінен мүлдем тәуелсіз. Кем дегенде 13 шетелдік қол тілі, негізінен Еуропа мен Америкадан, кем дегенде 27 африкалық елге әкелінген; Камей құжаттаған 23 қол тілінің кейбіреулері осы тілдерден туындаған немесе олардың ықпалында болған.

Тілдің шығу тегі

Адаморобе қол тілі – ауылдық белгі (ADS) (Гана)
Алжир қол тілі – француз тілінен
Бамако қол тілі – жергілікті саңыраулар қауымы, ересек ерлер қолданады. АСЛ-дің қауіп төндіруі мүмкін.
Бербей қол тілі – туыс, Догон аймағы, Мали
Буакако қол тілі – ауыл, Кот-д'Ивуар
Бура қол тілі – ауыл, Нигерия
Буркина Фасо қол тілі – жергілікті, Уагадугу (Langue des Signes Mossi)
Чад қол тілі – АСЛ: Нигерия?
Дюэнца қол тілі – жергілікті? ауыл? Догон аймағы, Мали
Эритрея қол тілі – креол
Эсватини қол тілі – ирланд, британ және жергілікті
Эфиопия қол тілдері – 1 миллион қолданушы, белгісіз тілдер саны
Франкофондық Африка қол тілі – АСЛ және француз тілі
Француз тілдес Батыс Африкада АСЛ-дің дамуы
Гамбия қол тілі – АСЛ
Гана қол тілі – АСЛ (GSE)
Гвинея қол тілі – АСЛ
Гвинея-Бисау қол тілі – жергілікті, бастапқы/негізгі
Хауса қол тілі – жергілікті, "Маганар Ханну" (HSL) – Солтүстік Нигерия (Кано штаты)
Кения қол тілі – жергілікті? (KSL немесе LAK)
Лесото қол тілі – BANZL
Ливия қол тілі – араб?
Мадагаскар қол тілі – француз, дат, норвег тілдерінен ("Мадагаскар қол тілі") – норвег қол тілінің диалекты болуы мүмкін
Маруа қол тілі – жергілікті, Камерун
Маврикий қол тілі – жеке тіл
Марокко қол тілі – АСЛ
Мозамбик қол тілі – белгісіз
Мбур қол тілі – жергілікті, М'Бур, Сенегал
Намибия қол тілі – Paget Gorman
Нанабин қол тілі – ауыл, Ганадағы саңырау отбасы
Нигерия қол тілі – АСЛ
Руанда қол тілі – белгісіз
Сан-Томе және Принсипи қол тілі – ауылдық
Сьерра-Леоне қол тілі – АСЛ
Сомали қол тілі – кениялық қол тілі
Оңтүстік Африка қол тілі – ирланд және британ (SASL)
Судан қол тілдері – ауылдық және жергілікті? Жергілікті тілдерді біріктіру жөніндегі үкіметтік ұсыныс
Танзания қол тілдері – жергілікті (жеті жеке тіл, Танзаниядағы әрбір саңырау мектебі үшін біреу, өзара ықпалы аз)
Тебуль қол тілі – ауылдық (Tebul Ure SL), Мопти, Мали (Тебуль Уре ауылы)
Тунис қол тілі – француз, итальян
Уганда қол тілі – жергілікті? (USL)
Йоруба қол тілі – жергілікті (YSL)
Замбия қол тілі – (ZASL)
Зимбабве қол тілдері – "қол тілі" ресми тіл.

Америка

Тіл шығу тегі Ескертпелер Америка Құрама Штаттары мен Канада Америка Құрама Штаттары мен Канадада қол жетімді. Канада туралы заң жобасы C 81 қабылданғандықтан, ASL ресми түрде Канадада тіл ретінде танылды. Қара американдық ым тілі – ASL диалектісі. Аргентинаның ым тілі Испания мен Италия (Lengua de Señas Argentina – LSA). Бей аралдары ым тілі Гондурас ауылы. Есту қабілеті жоқ, көру қабілеті жоқ. Француздық Порт тілі. Боливиялық ым тілі ASL/Андийлік "Lenguaje de Señas Bolivianas" (LSB). Бразилиялық ым тілі Француздық Libras (Lingua Brasileira de Sinais). Бразилиялық саңыралар қауымдастығының қарым-қатынас құралы ретінде заңды түрде танылған. Брибри ым тілінде сөйлейтін ауыл? Брунка тілінде сөйлейтіндер? Кархуауаран ым тілдері туыстық байланыста. Перу. Чатино ым тілдері туыстық байланыста. Чили ым тілі Француздық? Lenguaje de Señas Chileno (LSCH). Колумбияның ым тілі Андийлік (CSN) / Lengua de Señas Colombiana (LSC). Коста-Риканың ым тілі Коста-Рикада кем дегенде төрт тіл бар (Вудворд 1991). Ескі Коста-Рика ым тілі. Кубаның ым тілі. Доминиканның ым тілі ASL. Эквадордың ым тілі Андийлік. Гренландияның ым тілі Даниялық "Kalaallisut Ussersuutit" (DTS). Гватемаланың ым тілі. Гвиананың ым тілі ? Гаити ым тілі. Гондурас ым тілі Мексикалық? "Lengua de señas hondureña" (LESHO). Инмакулада ым тілі Перудың Лима қаласында. "Иммакулада" – саңыраулар мектебі. (Sivia SL бойынша сілтеме қараңыз). Инуиттердің ым тілінде сөйлейтін ауыл "Inuit Uqausiqatigiit Uukturausiq Uqajuittunut (Саңыраулар үшін жалпы инуиттердің ым тілі)". "Тикурак" (ᑎᑯᕋᖅ) деп те аталады. Бірден көп болуы мүмкін. Жергілікті тілдер оқшауланған. Ямайканың ым тілі ASL (JSL). Ямайканың жергілікті ым тілі (JCSL). Kajana ым тілі ауылы Kajana Gebarentaal. Keresan ым тілі ауылы (KPISL). Macushi ым тілі ? Бразилия [деректер жоқ]. Марахо ым тілі үй белгісі? Бразилия. Теңізде сөйлейтін ым тілі Британдық. Maxakali ым тілі үй белгісі? Егер үй белгісі болмаса, кем дегенде жас тіл. Бразилия. Майя белгі тілі ауылы. Мексика белгі тілі Француздық "Lengua de señas mexicana" (LSM). Навахо белгі тілі. Никарагуа белгі тілі жергілікті "Idioma de señas nicaragüense" (ISN). Ескі Кайман белгі тілі ауылы Провиденс аралы ым тіліне бастап келді? Панамалық ым тілі ASL, кейбір сальвадорлық ықпал "Lengua de señas panameñas". Парагвайлық ым тілі Уругвайлыққа ұқсас, Ескі француз ым тілі "Lengua de Señas Paraguaya" (LSPy). Papiu Yanomama ым тілі ? Бразилия [деректер жоқ]. Перу ым тілі Андийлік "Lengua de señas peruana". Алаңдық ым тілі тарихи түрде кейбір Алаңдық халықтар қолданатын ұлттық нормалардан ерекшеленетін сауда тілі. Пуэрто-Рико ым тілі ASL "Lengua de señas puertorriqueña". Провиденс аралы ым тілі ауылы. Квебек ым тілі Француздық ASL қоспасы "Langue des Signes Québécoise" (LSQ). Сальвадор ым тілі оқшауланған. Сивия ым тілі ауылы Перу. Оңтүстік Рупунупи ым тілі ауылы? Гуяна. Терена ым тілі ауылы Бразилия. Тринидад және Тобаго ым тілі оқшауланған? ASL мектептерде оқытылады; көпшілігі саңырау екі тілді. Уругвай тілінде Ескі француз тілінде "Lengua de Señas Uruguaya". Ka'apor ым тілі ауылы (Urubu тілінде, бірақ бұл атау кемсітуші). Венесуэла ым тілі оқшауланған "Lengua de señas venezolana" (LSV).

Азия-Тынық мұхит аймағы

Тілдің шығу тегі Авғанстан ым тілі түпнұсқа ма, әлде ASL креолы ма? Алипур ымдау тілі ауыл Амами Ошима ымдау тілі ауыл немесе идиоглоссия Жапония Ауслан Британдық (Австралиялық ымдау тілі) Бан Хор ымдау тілі ауыл (Плаа Паг диалектісі) Бутан ымдау тілі ? Бірмандық ым тілі ASL екі тіл болуы мүмкін Камбоджалық ым тілі = аралас LSF, BSL, ASL, түрлі диалекттер қытай тіліне кіретін Енга ым тілі ауыл PNG Филиппин ым тілі аралас ASL, түрлі диалекттер (FSL) немесе филиппин ым тілі (филиппинше: Wikang pasenyas ng mga Pilipino). Гандрук ым тілі ауыл (Непал) Гавай ым тілі HSL Тұрақты бірегей ым тілі, Хоаилона ʻŌlelo o Hawaiʻi Гонконг ым тілі Шанхай ым тілі "香港手語" (HKSL). CSL-нің оңтүстік диалектісінен алынған. Хуай Хай ым тілінің ауылы (Таиланд) [деректер жоқ] Индо-пакистан ым тілі Үнді және пакистандық ым тілдері бір тіл ме, әлде екі тіл ме дегенге қатысты қарама-қайшы пікірлер. Жакарта ым тілі ASL:Малайзия?:Индонезия Индонезия ым тілінің бір түрі Жапон ым тілі Жапон " (日本手話)" (JSL) Жанкот ым тілі ауыл (Непал) Джумла ым тілі ауыл (Непал) Кайльге ым тілі ауыл, мүмкін SSSL-мен байланысты PNG Kata Kolok ауылы (Бали ым тілі, Бенкала ым тілі) Лаостық ым тілі (Вьетнам тілдерімен байланысты; бірден көп болуы мүмкін) Корей ым тілі (KSDSL) Жапон "한국수어 (немесе 한국수화)" / "Hanguk Soo hwa" Корей стандартты ым тілі кодировкаланған корей тілі Макао ым тілі Шанхай ым тілі "澳門手語" (MSL). CSL-нің оңтүстік диалектісінен алынған. Малайзия ым тілі ASL "Bahasa Isyarat Malaysia" (BIM) Мальдив ым тілі (Дхивехи ым тілі) Үнді, ASL Маунабудук–Бодхе ым тілі ауыл Непал Мехек ым тілі үй белгісі? басталып бара жатқан? PNG Миякубо ым тілінде сөйлейтін ауыл Жапония Монғол ым тілі ? "Монгол дохионы хэл" Аведжаха тауының ымдау тілі ауыл PNG На Сай ымдау тілі ауыл (Таиланд) [деректер жоқ] Нага ымдау тілі ауыл? (Индия) соңғы рет 1921 жылы хабарланды Непал ым тілі Үнділік жергілікті ым тілі Үнділік ым тілі, Американдық ым тілі, Халықаралық ым тілі және басқалары Жаңа Зеландия ым тілі Британдық (NZSL) Ескі Бангкок ым тілі жергілікті (немесе ауыл?) Ескі Чиангмай ым тілінің жергілікті (немесе ауыл?) Папуа-Жаңа Гвинеялық ым тілі Британдық Пенанг ым тілі жергілікті (Малайзия) Реннеллес ым тілі үй ым тілі, толық емес тіл (Соломон аралдары) Россель аралы ым тілі ауыл PNG Самоан ым тілі Ауслан Селангор ым тілі ASL? (Малайзия) Синасина ым тілінде сөйлейтін ауыл? PNG, Сингапур ым тілі француз тілінен алынған ASL, Auslan, BSL, SEE2, SSL және жергілікті белгілердің қоспасы. Соломон аралдары ым тілі Шри-Ланка ым тілдері жергілікті (14 саңыраулар мектебі әр түрлі тілдерде) Тайвань ым тілі Жапон 臺灣手語 / Тайвань Зиран Шоую Тибет ым тілі жергілікті Тай тілінің ым тілі ASL (TSL) "แบบสะกดนิ้วมือไทย" (оның ішінде Хай Яй) Вьетнамдық ым тілдері жергілікті (Ханой ым тілі, Хо Ши Мин ым тілі, Хайфонг ым тілі; кейбіреулері тай тілдерімен байланысты болуы мүмкін) Ванби ым тілі ауыл PNG Йогьякарта ым тілі ASL:Малайзия?:Индонезия Индонезия ым тілінің бір түрі Yolŋu ым тілі жергілікті

Еуропа

Тіл Тегі Ескертулер Албан тіліндегі есімдер тілі "Gjuha e Shenjave Shqipe" Армян тіліндегі есімдер тілі Жеке "Azərbaycan işarət dili" (AİD) Австрия тіліндегі есімдер тілі Француз:Австро-Мажар "Österreichische Gebärdensprache" (ÖGS) Ұлыбритания тіліндегі есімдер тілі Ұлыбритания (BSL) Болгар тіліндегі есімдер тілі Француз:Австро-Мажар:Ресей Каталания тіліндегі есімдер тілі Каталания ("Catalonian Sign Language") "Llengua de Signes Catalana" (LSC) Хорватия тіліндегі есімдер тілі Француз:Австро-Мажар:Югославия (Croslan) "Hrvatski Znakovni Jezik" (HZJ) Чех тіліндегі есімдер тілі Француз:Австро-Мажар "Český znakový jazyk" (ČZJ) Кипр тіліндегі есімдер тілі ASL×GSL "Κυπριακή Νοηματική Γλώσσα" (CSL) Дания тіліндегі есімдер тілі Француз "Dansk Tegnsprog" (DTS) Голланд тіліндегі есімдер тілі Француз "Nederlandse Gebarentaal" (NGT) Эстония тіліндегі есімдер тілі "Eesti viipekeel" Фин тіліндегі есімдер тілі Швеция "Suomalainen viittomakieli" (SVK) Финляндия-швеция тіліндегі есімдер тілі Швеция ("finlandssvenskt teckenspråk" (Swedish) немесе "suomenruotsalainen viittomakieli" (Finnish)). Финляндиядағы бір швед мектебі, қазір жабық. Фламанд тіліндегі есімдер тілі Бельгия "Vlaamse Gebarentaal" (VGT) Француз тіліндегі есімдер тілі "Langues des Signes Française" (LSF) Грузин тіліндегі есімдер тілі ? Неміс тіліндегі есімдер тілі Неміс "Deutsche Gebärdensprache" (DGS) Грек тіліндегі есімдер тілі Француз ASL қоспасы "Ελληνική Νοηματική Γλώσσα" (GSL) Венгр тіліндегі есімдер тілі "Magyar jelnyelv" Исландия тіліндегі есімдер тілі Француз:Даниялық "Íslenskt Táknmál" Ирландия тіліндегі есімдер тілі Француз "Teanga Chomharthaíochta na hÉireann" (ISL/ISG және TCÉ) Италия тіліндегі есімдер тілі Француз "Lingua dei Segni Italiana" (LIS) Косово тіліндегі есімдер тілі Француз:Австро-Мажар:Югославия "Gjuha e Shenjave Kosovare" (GjShK) Латвия тіліндегі есімдер тілі Француз "Latviešu zīmju valoda" Литва тіліндегі есімдер тілі "Lietuvių gestų kalba" Македония тіліндегі есімдер тілі Француз:Австро-Мажар:Югославия Македонски знаковен јазик / Makedonski znakoven jazik Мальта тіліндегі есімдер тілі "Lingwi tas Sinjali Maltin" (LSM) Солтүстік Ирландия тіліндегі есімдер тілі Ұлыбритания (аралас) Норвегия тіліндегі есімдер тілі Француз:Даниялық "Tegnspråk" (NSL) Польша тіліндегі есімдер тілі Ескі француз, неміс "Polski Język Migowy" (PJM) Португалия тіліндегі есімдер тілі Швеция "Língua Gestual Portuguesa" (LGP) Румыния тіліндегі есімдер тілі Француз "Limbaj Mimico Gestual Românesc" (LMG) Ресей тіліндегі есімдер тілі Француз:Австро-Мажар "Russkiy zhestovyi yazyk" / русский жестовый язык Словакия тіліндегі есімдер тілі "Slovenský posunkový jazyk" Словения тіліндегі есімдер тілі Француз:Австро-Мажар:Югославия "Slovenski znakovni jezik" (SZJ) Испания тіліндегі есімдер тілі Жеке "Lengua de signos española" (LSE) Швеция тіліндегі есімдер тілі Швеция "Svenskt teckenspråk" (STS) Швейцария француз тіліндегі есімдер тілі Француз? "Langage Gestuelle" Швейцария неміс тіліндегі есімдер тілі Француз? "Deutschschweizer Gebärdensprache" (DSGS) Швейцария итальян тіліндегі есімдер тілі Француз? Түрік тіліндегі есімдер тілі Жеке "Türk İşaret Dili" (TİD) Украина тіліндегі есімдер тілі Француз "Українська жестова мова (УЖМ)" Валенсия тіліндегі есімдер тілі "Llengua de Signes en la Comunitat Valenciana" (LSCV) Валония тіліндегі есімдер тілі Бельгия "Langue des Signes de Belgique Francophone" (LSFB) Югославия тіліндегі есімдер тілі Француз:Австро-Мажар

Таяу Шығыс

Тіл шығу тегі Ескертпелер Аль-Сайид Бедуин Ым тілі (ABSL), Негев Израиль Орталық Таурус Ым тілі ауыл Түркия Мысыр Ым тілі Араб Әмірліктерінің Ым тілі Араб Гардая Ым тілі (Алжир еврей Ым тілі) естімейтін және естітін Алжир → Израиль Ирак Ым тілі Араб لغة الاشارة العراقية Левантқа жақын болуы мүмкін. Израиль Ым тілі DGS-тен алынған үлкен лексикалық база שפת סימנים ישראלית (שס"י SHaSI) Иордан Ым тілі Араб, Левант Lughat il Ishaarah il Urduniah / لغة الاشارة الأردنية (LIU) Кафр Касем Ым тілі Араб, ауыл Kafr Qasim Израиль Күрд Ым тілі жергілікті ZHK Кувейт Ым тілі Араб لغة الاشارة الكويتية Ливан Ым тілі Араб, Левант Lughat al Isharat al Lubnaniya / لغة الإشارات اللبنانية Мардин Ым тілі отбасы Түркиядағы бір үлкен отбасы Оман Ым тілі Араб? Палестина Ым тілі Араб, Левант "لغة الاشارات الفلسطينية" Парсы Ым тілі Парсы زبان اشاره پارسى Қахвехханех Ым тілі қалалық Тегеран. Жоғалуға жақын. Қатар Бірыңғай Ым тілі Жасанды/Араб Қатар естімейтін қауымдастығының нақты қолданатыны белгісіз. Араб Ым тілдерін біртектеуге жасалған жасанды әрекет нәтижесінде, негізінен естітін қатарлық аудармашылар қолданатын түр пайда болды. Сауд Арабиясы Ым тілі "لغة الإشارة السعودية" Сераглио Ым тілі Османдық сарайы Сирия Ым тілі Араб, Левант Йемен Ым тілі Араб "لغة الإشارة اليمنية"

Ым тілдерінің генетикалық жіктелуі

Тілдерге британ, швед (мүмкін, BSL тармағы), француз (оның тармақтары – ASL (американдық), австро-венгр, дат, итальян), неміс, жапон тілдері және тілдік оқшауламалар сияқты отбасылар жіктеледі (бұл тілдердің арасындағы генетикалық байланысты білдіреді).