Кіріспе

Чанчжи – Қытайдың Шаньси провинциясының оңтүстік-шығысында орналасқан префектуралық деңгейдегі қала. Ол солтүстік-шығыста Хэбэй және шығыста Хэнань провинцияларымен шекаралас. Тарихи тұрғыдан алғанда, қала бірыңғай Қытайдың алғашқы императоры (Цинь Шихуан) тұсында болған 36 әкімшілік аймақтың бірі болған. Қазіргі таңда Чанчжи – Шаньсидің көліктік торабы. Көлік инфрақұрылымын төрт бақыланатын тас жол (Тайюань – Чанчжи, Чанчжи – Цзиньчэн, Чанчжи – Линфэн және Чанчжи – Ханьдань), екі теміржол (Тайюань – Цзяозуо және Ханьдань – Чанчжи), үш ұлттық тас жол (Қытайдың ұлттық тас жолдары 207, 208 және 309) және Чанчжи Ванкунь әуежайы (ITAT коды: CIH, ICAO коды: ZBCZ) қамтамасыз етеді. Ішкі қалалық көлік жүйесі автобус және такси желісінен тұрады. Қала Шаньсидің оңтүстік-шығыс аймағындағы дамып келе жатқан сауда және өнеркәсіп орталығы болып табылады. 2011 жылы оның ЖІӨ-сі провинциядағы 11 префектуралық деңгейдегі қалалардың арасында бірінші орынды иеленді. Соңғы халық санауына сәйкес, 2020 жылы қалада 3 180 884 адам тұрды, олардың 1 214 940-ы Лучжоу және Шандаң аудандарынан құралған дамыған (немесе метрополитен) аймағында өмір сүрді. Қалған екі қалалық аудан – Туньлиу және Лученг әлі біріккен емес.

Тарих

Ежелгі заманда Чанчжи (оның ішінде Цзиньчжэн) аймағы Шандаң деп аталатын. Чанчжи 1945 жылғы Шандаң шайқасының орны болды, бұл Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Гоминьдан мен Халықтық азаттық армиясы арасындағы алғашқы шайқас. Науқан 1945 жылдың тамызында басталды және қазанға дейін жалғасты. Бұл оқиға Шансидің жергілікті әскери саясаткері Ян Шишанның аймақты коммунистік күштерден қайтарып алуға тырысуынан басталды. Янның әскері кейін Қытайдың он ұлы маршалының бірі атанған Лю Бочэн басқарған армиямен жеңілді. Людің саяси комиссары Ден Сяопин болды, ол кейін Қытайдың "басты көшбасшысы" атанды. Науқан Янның әскерінің (Жинсуй армиясының) толықтай жойылуымен аяқталды, олардың көпшілігі басылғаннан кейін коммунистерге қосылды. Шандаң шайқасынан кейін коммунистер 1949 жылы азаматтық соғыста жеңіске жеткенге дейін аймақты бақылауда ұстады. Қаланың көп бөлігі таулы, ал қалған жердің көп бөлігі төбелі. Қысы суық және құрғақ, ал жазы ыстық және ылғалды. Айлық 24 сағаттық орташа температура қаңтарда ең төмен, шілдеде ең жоғары, ал жылдық орташа температура Шығыс Азия муссонының әсерін көрсетеді. Жылдық жауын-шашынның көп бөлігі маусымнан тамызға дейін жауады.

Ластану

Чанчжи қаласының ауа сапасының индексін Қытайдың Қоршаған ортаны қорғау министрлігі (MEP) және қала әкімдігі қадағалайды. Ауа сапасының күнделікті жағдайы туралы мәліметтер жергілікті билік тарапынан жарияланады. 2013 жылы Тяньцзи көмір химиялық өнеркәсіп тобына қарасты Чанчжидегі тыңайтқыш зауытында ірі химиялық апат болды, осы апат аймақтағы маңызды су арналарын ластады және Хандан қаласы сияқты төмен жатқан аймақтарға зиян келтірді. Хандан қаласының шенеуніктері Чанчжи қаласының билігін апатты 5 күн жасырып, содан кейін 2 ай бойы үнсіздік сақтағандары үшін айыптады.

Жылдам жолдар

Үш ұлттық автомобиль жолы Чанчжи қаласынан өтеді: Қытай ұлттық тас жолы 207, Қытай ұлттық тас жолы 208 және Қытай ұлттық тас жолы 309.