Кіріспе

Шабуылдау жолы (сонымен қатар, трим-жол деп те аталады) – жүгіру мен жаттығуды үйлестіретін жол (немесе трасса). Ол 1970-ші жылдары қазіргіден гөрі көбірек танымал болған. Көбінесе әскери жаттығуларда қолданылады. Басты мақсаты – жеке тұлғаның немесе команданың прогресі мен кемшіліктерін бағалау. «Шабуылдау жолы» терминін «Кедергілер жолы» терминімен алмастыруға болады, кейбіреулер оны дәлірек деп санайды. «Сенімге арналған жол» – тағы бір қолданылатын термин. Сонымен қатар, қалалық кедергілерге арналған және түнгі кедергілерге арналған жолдар да бар. Кедергілермен жүгіру жарысы (OCR) – бұл кедергілер мен кросс-кантри жүгіруін біріктіретін азаматтық спорттық және дене шынықтыру шарасы.

Әскери шабуыл курстарының мақсаты мен түрлері

Алайда, олардың мақсаттары әртүрлі. Мысалы, олар бір минуттан кем ұзақтықта болуы мүмкін, сонда соңында оқ ату полигоны орналасқан (мысалы, «Жас көшбасшылар», Фолкстоун), немесе Тетфордтағыдай бес минутқа дейін созылуы мүмкін. Бұл ішінара ғарыштық шектеулермен және оқу мақсаттарымен байланысты. Ұзындығы аз бағыт жеке оқу курсы ретінде және полигонға дайындық ретінде қолданылуы мүмкін. Тетфордтағы ұзақ бағыт көбірек шыдамдылықты және командалық жұмысты сынап бағалауға арналған. Жеке кедергілер жалпы дене шынықтыруға немесе жүк көтергіш торлар сияқты нақты міндеттерге арналуы мүмкін, олар солдаттардың кемеден жағалауға түсу үшін қолданатын торларды имитациялайды. Терезелерден өту дағдысы қалалық аймақтарда жұмыс істегенде пайдалы, ал сатылар мен қабырғалардан өту соңғы операцияларда өте тиімді болды. Әлемдік деңгейдегі шабуыл бағыттарының кездесетін кедергілері: астынан өтуге арналған тікенді сым немесе торлар, ішінде жүріп өтуге арналған құбырлар немесе туннельдер, үстінен өтуге арналған қабырғалар, тепе-теңдікті сақтауға арналған бағаналар, қабырғалар немесе тақтайлар, көтерілуге арналған сатылар, терезе саңылаулары бар қабырғалар және келіссөздер жүргізуге арналған лабиринттер. Астындағы көлденең таяқшалар (қолға ілгіштер) танымал. Әскери шабуыл бағытының басты міндеті – дене күшін арттыру болғанымен, олар жеке құрамды бағалау және олардың белгілі бір қызметке сәйкес келуін анықтау үшін де қолданылады. Мысалы, Ұлыбритания армиясындағы болашақ парашютистер парашюттік дайындыққа жіберілгенге дейін, қабылдау тестінің бірі ретінде Ұлыбритания армиясының парашют полкінің «Треназиум» жаттығуын аяқтауы керек, ал Корольдік теңіз жаяу әскерінің «Bottom Field» шабуыл бағытын аяқтау Командо жасыл беретін алу үшін қажетті сынақтардың бірі болып табылады. Осы екі шабуыл бағытындағы кедергілер оларды аяқтаушыларға физикалық және психологиялық қиындықтар тудырады, «Треназиумда» көптеген биік кедергілер бар, ал «Bottom Field» бағытында сумен байланысты көптеген кедергілер бар. Германия армиясының «Einzelkampferlehrgang» (Жеке жауынгерлік курс), жауынгерлік өмір сүру курсы, қабылдау тестінің бірі ретінде уақыт бойынша шабуыл бағытын пайдаланады. Бастапқы «Einzelkampferlehrgang» курсын 2 минут 15 секундта, ал Advanced курсын 1 минут 50 секундта аяқтау қажет.

Халықаралық әскери шабуыл курстары

Conseil International du Sport Militaire (CISM) әскери пентальонның кедергілер жолы: CISM әскери пентальонның 5 бөлігі бар: ату; кедергілермен жүзу; граната лақтыру; кросспен жүгіру және кедергілер жолы. Кедергілер жолы – әскери пентальонның ең басты жарысы, оның ұзындығы 500 метр және 20 стандартты кедергіден тұрады: арқан баспалдақ; екі арқалық; тосқауыл сымдар; илеу; қадамтастар; қақпақ; тепе-теңдік арқалық; арқанмен тік қабырға; көлденең арқалықтар; ирландиялық үстел; туннель және екі арқалық; төрт саты; пандус және ор; төмен қабырға; 2 метр тереңдіктегі шұңқыр; тік баспалдақ; биік қабырға; зигзаг тәрізді тепе-теңдік арқалық; шикан; үш төмен қабырға жақын орналасқан. Әйелдер арасындағы жарыста арқан баспалдақ, арқанмен тік қабырға, төрт саты және тік баспалдақ болмайды. Халықаралық теңіз кедергілер жолы жарыстары да осыған ұқсас, бірақ қосымша теңіздік міндеттер де бар, мысалы, люктерді жабу және бекіту. Бұл жарыстар спорттық киіммен өткізіледі және жеке немесе командалық форматта болуы мүмкін, мұнда әр команда мүшесі жолдың бір бөлігін өтеді. Әскери пентальонның кедергілер жолын шамамен 2 минутта аяқтауға болады. CISM кедергілер жолының дизайнын әлемнің көптеген қарулы күштері пайдаланады.

Қытай

Қытай Халық Азаттық Армиясының стандартты шабуыл жолы бар, оның ұзындығы 400 метр, ал солдат 16 кедергіден өтеді. Шабуыл жолы 100 метрлік, 8 кедергіден тұрады. Тест шабуыл жолының бойымен 100 метр жүгіруден басталады, содан кейін 180 градусқа бұрылады. Содан кейін: 1: қатардан тек 3 тас пайдаланып, тастардан өту, 2: ені 2 метр, тереңдігі 2 метр тік қабырғалы орды секіріп өту, 3: 1,1 метр биіктіктегі қабырғадан өту, 4: 1,8 метр биіктіктегі платформаға көтеріліп, екі төменгі платформадан өту, 5: көлденең тіреудің үстімен жүру, 6: тепе-теңдік тақтасынан өту, 7: биік қабырғадан өту, 8: алты сымды жерге жатып өту, содан кейін 180 градусқа бұрылу, 9: алты сымды асып өту, 10: биік қабырғадан өту, 11: тепе-теңдік тақтасының тіреу тіректерінің арасымен иректеліп өту, 12: көлденең тіреудің астынан секіріп өту, 13: екі платформадан 1,8 метр биіктіктегі платформаға өтіп, секіріп түсу, 14: төмен қабырғадағы 0,5 метр ені мен 0,4 метр биіктігіндегі тесіктен өту, 15: 2 метр ені мен 2 метр тереңдігіндегі орға түсіп, екінші жағынан шығу, 16: барлық 5 тастан өту, содан кейін 180 градусқа бұрылып, бастапқы/аяқтау сызығына дейін 100 метрді жүгіру. 24 жасқа дейінгілер үшін стандарт – 2 минут 35 секунд, 2 минут 20 секунд – жақсы нәтиже, ал 2 минут 5 секунд – өте жақсы нәтиже. Қытай сарбаздары 400 метрлік кедергілер жолын 5 шақырымдық жүгіруден немесе 10 кг салмақпен 5 шақырымдық жылдам шеруден қиын деп санайды. Артиллерия сержанттары Чжан Хенг пен Ли Сяохой екеуі де 1 минут 23 секунд көрсеткен.

Франция

Стандартты француз әскери шабуыл жолы 500 метрлік және келесі 20 кедергіден тұрады: 5 метрлік арқан баспалдағы; 1 және 1,4 метрлік екі арқалық; 2 метр аралас 0,6 метрлік 6 сым; 0,5 метр төменнен 20 метрлік илеу; 5 қадамдық тас; 2,3 метрлік үш арқалықтан секіру; 1 метрлік және 8,5 метрлік тепе-теңдік арқалығы; 5 метрлік тік баспалдақ; 1,2 метрлік және 0,7 метрлік үстінен және астынан өтуге арналған арқалықтар; 2 метрлік ирланд үстелі; 0,8 метрлік төмен қақпақ; 0,5 метрлік шұңқыр; пандус және шұңқыр; 1 метрлік төмен қабырға; 0,7 метрлік шұңқыр; 1,5 метрлік үйінді және 0,7 метрлік шұңқыр; 2 метрлік қабырға; 2,2 метрлік шұңқыр; 4 метрлік альпинизм қабырғасы; 8 метрлік шикана; 3 траншея, біріншісі тар және 0,85 метрлік тереңдікте, екіншісі 4 метрлік енді және 1,1 метрлік тереңдікте, үшіншісі тар және 0,85 метрлік тереңдікте. Көптеген кедергілер әскери бессайыста қолданылатын CISM (Халықаралық әскери спорт кеңесі) кедергілер жолына ұқсас, мысалы, Ирландиялық үстел – бұл жерден 2 метр биіктікте орналасқан тақтайша, оны жеңу үшін техника және күш қажет. 4 метрлік альпинизм қабырғасы француздық шабуыл жолдарына тән және оны көтеру үшін жақсы техника талап етіледі.

Германия

Неміс қарулы күштерінің кедергілер жолы "Hindernisbahn Bundeswehr" 12 кедергіден тұрады: шамамен 0,6 м биіктіктегі бөренелерден жасалған барикада; 1,3 м биіктіктегі металл тіреуге айналып өтуге арналған бөрене; 2,5 м биіктікке дейін 7 бөрене сатысы; АҚШ армиясының "Tough Nut" сияқты 6 X тәрізді нысандарға көтерілу; 2 бардан тұратын қақпа, бірінші бардың биіктігі 0,5 м, екінші бар 0,3 м қашықтықта және 0,8 м биіктікте; 2 м биіктіктегі ағаш қабырға; 0,5 м биіктіктегі қақпа, алдыңғы жағында 0,5 м тереңдіктегі шұңқыр; кең шұңқырдың үстінен тепе-теңдік сақтау; төменге созылған сымдардың астынан жүзу; аяққа тұсау сымдардан асып өту; 1,8 м тереңдігі және 1,8 м ені бар траншеяға түсіп, шығу; түлкі ойығынан нысанаға макеттік гранаталар лақтыру. Бұрынғы Германия Демократиялық Республикасының (Шығыс Германия) стандартты Штурмбан (штурмбана) 200 м ұзындықта болып, келесі кедергілерден тұрды: 1: 20 м ұзындығындағы 10 жамбас биіктігіндегі таяқшаларды асып өту немесе 6 бетондық жартылай шеңбердің астынан жүзу. 2: Ені 2 м болатын арық. 3: 3 м арқанмен 15-20 м ұзындықтағы көлденең арқанға көтеріліп, содан төмен түсу. 4: 2 м биіктіктегі қабырғаға көтерілу. 5: Құбырдың бір жағына шығып, кішкентай платформаға секіріп, содан кейін басқа құбырдың жағына шығу. 6: 10 м ұзындықтағы туннельге қысқа тік шахта арқылы кіру. 7: Қабырғамен бөлінген екі траншея. Бірінші траншеядан қоршаудың негізіне секіріп, қоршаудан асып, траншеяның екінші бөлігіне секіру. 8: Жоғарғы және төменгі терезелері бар қақпалы қабырға, арқанмен жабдықталған. Содан кейін тақтайшадан өтіп, 3 м биіктіктегі бетон платформаға, содан кейін 1,5 м биіктіктегі бетон платформаға секіру. 9: Сейзау. 10: Түлкі ойығына түсіп, қол гранатасын лақтырып, газ маскасын киіп, Штурмбанның бастапқы нүктесіне қайта жүгіру.

Үндістан

Үндістанның Ұлттық кадет корпусы – үш түрлі әскери қызметті біріктіретін жастар ұйымы, мектептерде, колледждерде және университеттерде кадет бөлімшелері бар. Оның стандартты кедергілер жолы 10 кедергіден тұрады, олардың арақашықтығы 30 футты құрайды. Кедергілер жас ерекшеліктеріне қарамастан, барлық курсанттарға қолайлы: 1: Тіке тепе-теңдік – 12 фут ұзындығы, 4 дюйм ені бар тепе-теңдік тақтасы, жерден 1,5 фут биіктікте. 2: Таза секіру – бір рет секіріп өтуге арналған 2 фут биіктіктегі таяқша. 3: Зигзаг тәрізді тепе-теңдік – 18 фут ұзындығы, 3 дюйм ені бар 3 зигзаг тәрізді тақта, 1,5 фут биіктіктен басталып 3,5 футқа дейін көтеріледі. 4: Биік қабырға – 6 фут биіктіктегі кірпіш қабырға. 5: Екі арық – ені шамамен 6 фут, арақашықтығы шамамен 4 фут болатын 2 арық. 6: Оң қолмен көтерілу – 3,5 фут биіктіктегі таяқша, оң қолдың көмегімен көтерілуге арналған. 7: Сол қолмен көтерілу – 3,5 фут биіктіктегі таяқша, сол қолдың көмегімен көтерілуге арналған. 8: Қақпа көтерілісі – 2 таяқшадан тұратын көтеріліс, бірінші таяқша 3 фут, екінші таяқша 5 фут биіктікте. 9: Рампа – 4,5 футқа дейін көтерілу. 10: Тағы да тіке тепе-теңдік.

Ресей

Ресей Федерациясы армиясының шабуыл жолағы әдетте: серпімді бұрылыс; ішінде өтуге тесіктер бар қабырғалар; қираған баспалдақ сияқты кең аралықтағы сатылар; қираған көпір сияқты тепе-теңдік тақталар; туннельдер және көбінесе соңғы окоптан макеттік қол гранатасын лақтыру жаттығулары болады. Ресейлік шабуыл жолағында жиі ортасы биік, кері V пішіндегі маймылға арналған таяқшалар орналастырылады.

Сингапур

Сингапур Республикасы армиясының стандартты кедергілер курсы (SOC) 1967 жылдан бері қолданылып келеді. 2010 жылы SOC жаңартылып, орман немесе қалалық жағдайда кездесетін реалистік кедергілер енгізілді. 6 ескі кедергі алынып тасталды (соның ішінде SOC-те «Swing Trainer» деп белгілі болған маймылдарға арналған таяқшалар) және 7 жаңа кедергі қосылды. Жаңа SOC 12 кедергіден тұрады: Төмен қабырға, тас баспалдақтар, қиыршық тас үйіндісі, туннель, добу панельдері, төмен арқанмен көтерілу, ор, дәліз, тепе-теңдік көпір, терезе, қанатты баспалдақ және терраса.

Швейцария

Швейцария әскери кедергілер жолында 10 кедергі бар, кедергілер CISM үлгісіне ұқсас: екі бөліктен тұратын арқалық; ұзынша сырғанау; шұңқыр; қадамтастар; үш таяқтың үстінен секіру; зигзаг тәрізді тепе-теңдік арқалық; екі жиынтықтан үстінен-астынан өтуге арналған таяқтар; 4 саты; және арқанмен 3 метрлік пандус. Идеалды жағдайда 250 метрлік болса, қолда бар кеңістікке байланысты 150 метрден 300 метрге дейін болуы мүмкін.

Ұлыбритания

Британдық армияда екі стандартты үлгі бар. А түрі – жаттығудан өткен әскерилерге, ал В түрі – оқу орындарына арналған. А типті, яғни жаттығудан өткен сарбаздарға арналған үлгіде 18 түрлі кедергі бар, әдетте екі команда бәсекелесуі үшін жеткілікті кеңдікте. Үлгіге мыналар кіреді: 1,7 метрге дейінгі 4 саты; 5,4 метр ұзындығы және 2,8 метр биіктігі бар маймылдарға арналған таяқшалар; қадам тастар; 5,8 метр биіктігіндегі жүк желісі; 10 метрлік құбыр арқылы жүру; 6,7 метр ені бар арықтан арқанмен секіру; 4 метр биіктігіндегі OBUA (Қалалық аймақтағы операциялар) екі қабырғалы құрылыс, қабырғалар арасында және терезе ашықтарымен сатылар; және 8 метрлік көтерілу арқандары. В типті, британдық армияның оқу орындарына арналған үлгіде 9 түрлі кедергі бар. Көптеген кедергілер 3 деңгейлі қиындықпен жасалған: қорғанның биіктігі 1,2 метр, 1,5 метр және 2 метр; биік қабырғаның биіктігі 2,1 метр, 2,5 метр және 3 метр; бұл жаңа сарбазға оқу барысында бір кедергінің жеңілден бастап, қиын нұсқаларына көшуге мүмкіндік береді. Сондай-ақ, үлгіде пандустар, құрғақ және сулы арықтар, 4,8 метрге көтерілуге арналған арқандар мен сатылар, содан кейін 7,3 метрлік арқан немесе арқан көпірінен өту және 5 метрлік лабиринт бар. Лабиринт – жаңа кедергілердің бірі, ол тізеге дейін жететін таяқшаны алмастырды, оны үстінен секіріп немесе астынан жүріп өтуге болады. Екі британдық үлгі де қолданылатын кеңістік пен жер бедерінің ерекшеліктеріне бейімделеді, кедергілер 5 және 10 метр арақашықтықта орналастырылады, барлық кедергілер әрқашан қолданылмайды және А типті кедергілер (жаттығудан өткен сарбаздарға арналған) оқу лагерінде қолданылуы мүмкін. Мысалы, Пирбрайттағы британдық армияның жауынгерлері пайдаланатын шабуыл жолында 10 кедергі бар, оның ішінде лабиринт, 2 құрғақ арық және жүк желісі, ал Ворти Даун лагеріндегі шабуыл жолында 8 кедергі бар. Корольдік әуе күштері британдық армияның үлгілерін пайдаланады және RAF Honington, RAF Halton және RAF Cranwell Корольдік әуе күштері колледжінде шабуыл жолдары бар. Корольдік теңіз күштерінің жағалаудағы HMS Collingwood кемесінде теңіз тақырыбына сәйкес кедергілері бар шабуыл жолы бар, су кедергілері арқандар мен шкивтермен өтіледі, сонымен қатар үстіне көтерілуге арналған қабырға және еңіспен жүруге арналған құбырлар бар. HMS Raleigh (басқа бір теңіз күштерінің жағалауы) да шабуыл жолына ие.

Түйіннің жолағы

"Трим трек" термині сонымен қатар саябақта немесе жүгіру немесе серуендеу жолының қасындағы басқа да жерлерде орналасқан, тепе-теңдікті, күшті және координацияны дамытуға арналған ағаштан жасалған жаттығу станцияларының жиынтығына да қолданылады. Олар ересектерге де, балаларға да қолайлы, әр станса әртүрлі жаттығуларды орындау үшін ғылыми тұрғыдан жобаланған. "Трим трек" пен "шабуыл жолының" арасындағы басты айырмашылық – "трим тректе" әр жаттығу станциясында жаттығу әдетте бірнеше рет қайталанып, жаттығулар жиынтығын құрайды, ал "шабуыл жолында" кедергі тек бір рет еңсеріледі.