Кіріспе

Америкалық банкир және қайырымдылық шараларын қолдаушы, Нью-Йорк YMCA-ның негізін қалаушы банкир Моррис Кетчум Джесуп (21 маусым 1830 – 22 қаңтар 1908) – американдық банкир және қайырымдылық шараларын қолдаушы. Ол Америка табиғи тарих мұражайының президенті болды және ғылыми зерттеулердің белді демеушісі, сондай-ақ көрнекті өнер жинаушы ретінде танымал болды, әсіресе Фредерик Эдвин Черчті қолдауымен.

Ерте өмір

Моррис Джесуп 1830 жылы Коннектикут штатының Вестпорт қаласында Чарльз Джесуп пен Абигейл Шервудтың ұлы болып дүниеге келді. Ол Нью-Хейвен колониясының Стэмфордтан шыққан Эдвард Джессуптың ұрпағы, ол Лонг-Айлендтің Миддлбург, қазіргі Квинстің Элмхерст қаласына қоныс аударған. Кейіннен Эдвардтың қазіргі Хантс-Пойнт, Бронкстегі үлкен меншігі болды. Джесуп білім беру мекемелеріне қаржылай көмек көрсеткен. Оның Тюскеги институтына жасаған үлесі Джордж Вашингтон Карверге фермерлерге баруға арналған мобильді білім беру стансасын құруға мүмкіндік берді. Джесуп Джон Ф. Слейтердің бостандыққа шыққандардың білімі үшін қорының қазынашысы болды. Ол Пибоди білім беру кеңесінің және Бас білім беру кеңесінің мүшесі болды. Йель діни мектебіне 51 000 доллар сыйлады; ал Йель университетіне ол 20 000 доллар төлеген Лэндбери араб қолжазбаларын тапсырды. Уильямс колледжі 35 000 доллар алды. Ол Джесуп залын Юнион Теологиялық семинариясына сыйлады. 1881 жылы ол Нью-Йорктегі Америка табиғи тарих мұражайының президенті болып тағайындалды, өмірі бойы оған үлкен қаржы жұмсады және 1 000 000 доллар мұра етіп қалдырды. 1883 жылы ол Нью-Йорк сауда палатасының жаңадан құрылған Орман шаруашылығы комитетінің төрағасы болды, оған "[яғни Нью-Йорк] штатының ормандарын және суларын сақтау" міндеті жүктелді, бұл процесс ақырында 1894 жылы Нью-Йорк штатының Адирондак саябағының құрылуына әкелді. Нью-Йорк қаласының бизнес мүдделері сол кезде Адирондак тауларының орманды жоюы олардың бизнесіне тәуелді болған Гудзон өзенінің су жолдарына зиян келтіреді деп қорқып, алаңдады. Орман шаруашылығы комитеті штаттық заң шығарушы органға Адирондак ормандарындағы жерлерді сатып алуға қысым жасады және үлгілік заң жобасын ұсынды. Заң шығарушы орган жерді сатып алуға рұқсат бермеді, бірақ болашақта сатудан 700 000 акр мемлекеттік меншікті бөліп қойды. 1885 жылы губернатор Хилл Адирондак тауларында "Орман қорығын" құру туралы жаңа заңға қол қойды, бірақ кесу құқықтары көп ұзамай жеке компаниялар мен жеке тұлғаларға, тіпті жаңадан құрылған мемлекеттік орман комиссиясындағы ағаш кесушілерге сатылды. Жауап ретінде, 1890 жылы Нью-Йорк штатының Орман шаруашылығы қауымдастығының президенті ретінде Джесуптың тобы Адирондак саябағын құруға бағытталған көптеген жаңа заң жобаларын ұсынды. Өзен бойындағы кәсіпкерлер жоспарланған саябақ аумағында ағаш өңдеу жұмыстарын жүргізбеуді қалады. 1892 жылы губернатор Флоэр Адирондак саябағын құру туралы заңға қол қойып, мемлекеттік саябақ құрды, бірақ ағаш кесу мәселесін екіұшты қалдырды. 1894 жылы штаттың конституциялық конвенциясында парктегі ағаштарды толық қорғау туралы түзету 122 дауыспен 0 қарсы дауыспен бірауыздан мақұлданды. Ол 1895 жылы толық күшіне енді. Джесуп сонымен қатар 1884 жылдан 1892 жылға дейін Сирия протестант колледжінің (Бейрут американдық университеті) сенімді өкілі және 1893 жылдан 1908 жылға дейін басқарма төрағасы болды. Сондай-ақ, ол университеттің археологиялық мұражайы мен геология бөлімі орналасқан "Пост залын" салды. Джесуп 1899 жылдан 1907 жылға дейін Нью-Йорк сауда палатасының президенті болды және оның жаңа ғимаратының ең үлкен абоненті болды. Джесуп Дж.П. Морган және Уильям Рокфеллер сияқты Джорджия штатындағы Жекл-Айленд аралындағы (қарапайым тілде "Миллионерлер клубы") Жекл-Айленд клубының мүшесі болды. Өзінің туған қаласына ол Вестпорт қалалық кітапханасын салуға қаржы жұмсады.

Жеке өмір

1854 жылы Моррис Мария ван Антверпен ДеВиттке (1834–1914) үйленді. Мария – пастор Томас ДеУитт-младшийдің қызы, ол Нью-Йорктегі Голландтық Коллегиат шіркеуінде қырық жыл бойы қызмет етті. Оның әпкесі Мэри Элизабет ДеУитт, Пенсильвания темір жолының бас кеңесшісі Теодор Куйлердің әйелі және Томас ДеУитт Куйлердің анасы болды. Джесуп 1908 жылдың 22 қаңтарында 77 жасында Нью-Йорктегі Мэдисон даңғылы, 107 номерлі үйінде қайтыс болды және Бруклиндегі Грин Вуд зиратына жерленді.

Мұра мен құрмет

1905 жылы Ресей империясынан келген иммигранттарға көмек көрсеткені үшін Ресей патшасы Николай II оны рыцарь атағына ие етті. Колумбия университетінің Jesup лекциясы оның есімімен аталған. Вандербильт университетінің Пибоди кампусындағы Моррис К. Джесуп психологиялық зертханасы оның есімімен аталған және әлемдегі осы сипаттағы алғашқы ғимарат болды; Гренландияның құрлықтың ең солтүстік нүктесі – Моррис Джесуп мүйісі, сондай-ақ Моррис Джесуп мұздығы оның құрметіне аталған. Америка табиғи тарих мұражайының Солтүстік-Батыс жағалауы үндістері залы оның есімімен аталған. Айова штатының Джесуп қаласы оның құрметіне аталған. Акадия ұлттық паркіндегі Jesup Trail Джесуп пен оның әйелінің құрметіне аталған.