Кіріспе
Италиялық жазушы, ақын және аудармашы Луиджи Балерни (1940 жылы Милан қаласында туған) - итальяндық жазушы, ақын және аудармашы.
Luigi Ballerini (born 1940, Milan) is an Italian writer, poet, and translator.
Өмірбаян
Умбертина Сантидің ұлы, тігінші, және Рафаэле Константино Эдоардо, Этторе деп аталатын, өзі 1943 жылы Кефалония аралында немістерге қарсы шайқаста қаза тапқан тігінші, Луиджи Балерни Миланда туып, Порта Тичинезе ауданында өсті. 2010 жылдан бері ол уақытын Нью-Йорк, Милан және Отранто қалалары арасында бөліп отыр. Миландағы Католик университетінде әдебиет оқыды, біраз уақыт Лондонда тұрды және американдық жазушы Чарльз Олсон туралы дипломдық жұмысын қорғап Болониядан бітірді. Оның алғашқы өлеңдері, Inno alla terra, 1960 жылы Inventario журналында жарық көрді. 1963 жылы ол Риццоли баспасының редакциясында жұмыс істей бастады, Фуконың «Ақымақтық және өркениет» атты итальян тіліне аудармасын басып шығаруға жіберді. 1965 жылы ол Римге көшіп, онда Адриано Спатола, Джулия Николай, Нанни Кагноне, Елисео Маттиакчи, Магдало Муссио, Эмилио Вилла, Альфредо Джулиани, Джованна Сандри және, әсіресе, Елио Пальярани сияқты неоэксперименталды суретшілер мен ақындармен танысты. Пальярани арқылы ол Марсилио Эдитори баспасының негізін қалаушы Чезаре Де Михелиске жолықты, олармен жақын достық қарым-қатынас орнатты. Марсилио баспасы арқылы ол өзінің алғашқы әдеби сын жинағын (La piramide capovolta, 1975), Гертруда Штайнның таңдамалы өлеңдерінің антологиясын (La sacra Emilia), оны өзі аударған, және бірнеше өлеңдер жинағын (Il terzo gode, 1993 және Cefalonia 1943 2001 еңбегінің қайта басылымы, 2013) жариялады. Осы аралықта ол Avanti! және l'Unità газеттерінде, сондай-ақ Rinascita журналында кітап туралы рецензиялар жазды, орта мектептерде сабақ берді. Дегенмен, бұл АҚШ-тағы оның алғашқы тәжірибесі емес (1960 жылдан 1962 жылға дейін Коннектикут штатындағы Уэслиан университетінде оқыған). Келесі жылы оның ұлы, актер Эдуардо Балерини дүниеге келді. 1971 жылы ол Нью-Йоркке көшіп, Нью-Йорк қалалық университетінің (CUNY) Сити колледжінде және Аспирантура орталығында сабақ берді. 1972 жылы оның алғашқы өлеңдер жинағы, eccettera. E, Guanda баспасынан жарық көрді. 1976 жылы ол Нью-Йорк университетінде (NYU) итальян тілі мен әдебиеті кафедрасының меңгерушісі болды, ал 1990 жылы қысқа мерзімге Casa Italiana Zerilli Marimò директоры қызметін атқарды. Бұл лауазым оны 1992 жылы UCLA университетіндегі итальян тілі кафедрасын басқаруға итерді. Содан бастап 2012 жылға дейін Балерни Лос-Анджелес пен Нью-Йорк арасында жүріп-қайып, 1986 жылдан бері оның өмір серігі болған психоаналитик Паола Миелимен бірге тұрды. Осы кезеңде ол Анджело Савеллимен (Selvaggina, 1988), Паоло Икаромен (La parte allegra del pesce, 1984 және Leggenda di Paolo Icaro, 1985), Сальваторе Скарпиттамен, фотограф Чарльз Траубпен, өнер сыншысы және ақын Марио Диакономен, сондай-ақ тіл ақындары Чарльз Бернштейн мен Рэй ДиПальмамен бірлесіп жұмыс істеді. Ол сыншы және жазушы Марджори Перлоффпен, ақын және аудармашы Пол Вангелистимен, мүсінші Ричард Нонаспен және композитор Джед Дистлермен танысып, олармен бірге жұмыс істеді, Дистлердің Tools атты операсының либреттосын Балерни жазды. Осы жылдары ол итальян поэзиясы мен мәдениетін көрмелерде (Нью-Йорктегі Финч мұражайында және Турин қалалық галереясында өткен «Итальяндық бейнелі поэзия 1912-1972» және Сиднейдегі Power галереясындағы «Сибил жапырақтарынан түйілген» көрмелерінде) және конференциялар мен кездесулерде (1991 жылы Нью-Йоркте өткен The Disappearing Pheasant I, 1994 жылы Лос-Анджелесте өткен The Disappearing Pheasant II және 1997 жылы La lotta con Proteo) насихаттады.
Поэзия және поэтика
16 жыл өткен соң «eccetera. E» жарық көрді (Виареджио қаласындағы Edizioni Diaforia баспасымен, Сесилия Белло Минчакидің кіріспе мақаласымен және Ремо Бодей, Джулия Никколай мен Адриано Спатоланың еңбектерімен қайта басылды), одан кейін Балерини «Che figurato muore» (Vanni Scheiwiller баспасының All'insegna del pesce d'oro туындысы) атты туындысын жазды, содан кейін «Che oror l'orient» (Lubrina, 1991) – миландық өлеңдер жинағы және Гвидо Кавалкантидің XIII ғасырдағы өлеңдерінің милан диалектісіне аудармасы жарық көрді, осы еңбегі үшін ол жүлде алды. «Il terzo gode» атты келесі жинақ 1994 жылы жарық көрді. 1996 жылы римдік Quasar баспасынан шыққан «Shakespearian Rags» (ағылшын тілінде жазылған, автордың итальян тіліне аударған мәтінімен – «Stracci shakesperiani», Филиппо Беттинидің кіріспесімен) жарық көрді. Одан кейін «Uno monta la luna» (Manni, 2001) және оның ең танымал туындысы «Cefalonia 1943 2001» (Mondadori, 2005) жарық көрді, осы еңбектері үшін ол Бранкати сыйлығы мен Лоренцо Монтано поэзия сыйлығын жеңіп алды. 2016 жылы Беппе Каваторта редакциялаған поэзия жинағының толық нұсқасы Mondadori баспасынан шықты. Nino Aragno баспасы 2020 жылдың күзінде «Divieto di sosta» атты жаңа өлеңдер жинағын жариялады. Балерини поэзиясының даму жолын үш кезеңге бөлуге болады, онда Балерини «Неоавангардия» мектебінің сабақтарын пайдаланды және Пальяранидің ықпалын көрсетті. Екінші кезең әңгімелік материалдың ерекше қысқалығымен сипатталады. Соңғы кезеңде, шамамен 1994 және 2020 жылдар аралығындағы туындыларында рационалды функция жұмыс істейді. Көптеген мәтіндер аподозалар мен протазалардың тізбегі, полисинтетикалық каталогтар түрінде және прагматизацияны жою арқылы құрылған. «Мағынаны кесудің орнына», - деп жазады Каваторта Oscar Mondadori басылымының кіріспесінде, «бостандық туралы айту керек, өйткені бұл трансформациясыз адам алдамшы құпиялы эгоның жұбаныш құлдығында қалады». Балерини салалық және шетел тілдерін (тірі және өлі), сондай-ақ тұрмыстық және диалектік тілдерді үйлестіреді. Әдеби сілтемелерге толы оның поэзиясы жоғары әдебиеттен (Шекспир, Данте, Дольче Стиль Ново, Езра Паунд және т.б.) тікелей және пародикалық цитаталармен, халық әндері мен балладалармен толы. Оның сөздік қорына итальяндық эстрадалық қойылымдарының эскиздерінен алынған сөздер де кіреді.
The subsequent collection, Il terzo gode, was published in 1994. Shakespearian Rags, published in 1996 by Roman publisher Quasar, was written in English with facing text translated into Italian by the author (Stracci shakesperiani), with an introduction by Filippo Bettini. This was followed by Uno monta la luna (Manni, 2001) and his best known work, Cefalonia 1943 2001 (Mondadori, 2005), for which he won the Brancati Prize and the Lorenzo Montano Prize for Poetry. A complete collection of his poetry, edited by Beppe Cavatorta, was published in 2016 by Mondadori. Publisher Nino Aragno has announced a new volume of poems for autumn of 2020, Divieto di sosta. The trajectory of Ballerini's poetry can be clearly divided into three phases. in which Ballerini brought to bear lessons of the Neoavanguardia and which reflected Pagliarani's influence. The second phase is characterized by extreme conciseness of conversational material. In latest phase, encompassing works between approximately 1994 and 2020, a rational function takes effect. Many texts are organized as a succession of apodoses and protases, as polysyndetic catalogues and with de pragmaticizing appositions. “Rather than beheading meaning,” writes Cavatorta in the introduction to the Oscar Mondadori edition, “one must speak of liberation, because without this transformation, one remains trapped in the consoling slavery of a deceitfully confessional ego.”
Ballerini mixes sectorial and foreign languages (living and dead), and idiomatic and vernacular expressions. Rich in literary references, his poetry is rife with straightforward as well as parodic quotations from both high literature (Shakespeare, Dante, the Dolce Stil Novo, Ezra Pound, etc.) and popular ballads and songs. His lexicon includes borrowings—perversely turned inside out – from sketches of Italian variety shows.
Сыншы ретінде жұмыс
Балерини сыншы ретінде негізінен ортағасырлық поэзия, футуризм және заманауи поэзия мен өнер салаларында жұмыс істеді. Ортағасырлық поэзияға Кавалканти және Дольче Стиль Ново туралы эсселер кіреді. Футуризмге қатысты, ол Филиппо Томасо Маринеттидің «Гли индомабили» («Бағыныссыз») (Мондадори, 2000) және «Мафарка-футурист» (Мондадори, 2003) романдарының екі басылымын жариялады. Ол сондай-ақ итальян және американ поэзиясының екі тілді антологияларын құрастырды. Оның көптеген эсселері бір томға жиналмады, олар: «Лос-Анджелес» (Мондадори, 2005), «Сан-Франциско» (Мондадори, 2006), «Нью-Йорк» (Мондадори, 2009) және «Чикаго» (Нино Арагно, 2019). АҚШ-та жарық көрген итальян поэзиясының антологиялары: «Түрлі-түрлі қырқыштар» (Forum Italicum, 1992), «Уәде етілген жер» (Sun and Moon Press, 1999) және «Алыстан шыбынға ұқсайтындар» (University of Toronto Press, 2017) – Беппе Каватортамен бірлесіп өңделген, 1950 жылдардың ортасынан (Официна және Иль Верри жылдары) 2015 жылға дейінгі кезеңдегі поэзияны зерттеу және поэтикалық сынға арналған. Ол нағыз сигма еді.
"Спун-Ривердің" жаңа аудармасы
Герман Мелвиллдің «Бенито Серено» (Марсилио, 2012) романының аудармасы үшін Балерини алдыңғы аудармашыларының лексикалық және синтаксистік ерекшеліктерін қайта қарастыруға тырысты. Ол мәтінге қосымша жазбасында айтқандай, итальян тілімен емес, итальян тілінде аударды – яғни, мақсатты тілдің (итальян тілінің) стильдік және риторикалық талаптарын сақтай отырып, түпнұсқаның айқындығын жеткізе білді. Мысалы, Мелвиллдің «даналары» «quelli che se ne intendono» деп аударылды. 2016 жылы «Мондадори» баспасы арқылы ол Эдгар Ли Мастерстің «Spoon River Anthology» атты туындысының жаңа аудармасын жариялады, бұл шығарма Италияда Чезаре Павезе мен Фернанда Пьяваноның бірлескен еңбегі арқасында кеңінен танымал болған. Джон Холлуас дайындаған сындық басылымға негізделген жаңа басылымда 1914 жылға дейін туып, дамыған осы туындының жаралуымен байланысты саяси және мәдени ахуалды көрсететін тарихи-әдеби зерттеу бар. Бұл басылымға қосымша жазбаларда ойдан шығарылған кейіпкерлерге мінездеме берілген, ал олардың іс-қимылдары орын алатын жерлердің нақты суреттері көрсетілген. Иллинойс штатында бұрын негізінен фермерлер мен мал өсірушілерден құралған қоғамда орта таптың құндылықтарының қалыптасуына ерекше назар аударылады.
Редакциялық жұмыс
1975 жылы Нью-Йоркте Балерни OOLP (Out of London Press) баспасын құрды, оның арқасында өнер сынға және зерттеу поэзиясына арналған кітаптар жарық көрді. 1988 жылы ол Марсилионың АҚШ-тағы редакторы болды, ал 2003 жылы Италия Сыртқы істер министрлігінің мәдени қызметтер жетекшісі, елші Джанфранко Факко Бонеттимен бірлесіп Лоренцо Да Понте итальян кітапханасын құрды. Бұл кітапхана Торонто университетінің баспасынан тарих, құқық, саясаттану, әдебиет, тіл білімі және философия салаларындағы итальян мәдениетінің классикалық туындыларын шығарды. Сол жылдары Беппе Каваторта, Джанлука Риццо және Федерика Сантинимен бірге эксперименталды поэзия, фрейдиандық-лаканиялық психоанализ және философия тақырыбындағы эсселерді жариялаған Agincourt Press баспасын құрды.
Гастрономиялық зерттеулер
Балерни 2005-2008 жылдар аралығында UCLA-да оқыту тақырыбы болған итальян гастрономиясының тарихымен жұмыс істеді. 2003 жылы ол өзінің кіріспе эссесімен бірге Пельгрино Артузидің «Асүй ғылымы және дәмді тамақтану өнері» атты ағылшын тіліндегі алғашқы толық басылымын жариялады (Торонто университетінің баспасы). 2004 жылы ол (Калифорния университетінің баспасы арқылы) қазіргі заманның алғашқы аспазшысы Маэстро Мартиноның «Кулинарлық өнер кітабын» жариялады, оның еңбегі тек 1931 жылы анықталған және он бесінші ғасырдың екінші жартысына жатады. Балерни мен Джереми Парзен редакциялаған, қазіргі бес қолжазбаның төртеуіне негізделген итальяндық түпнұсқасы «Libro de arte coquinaria» 2001 жылы Guido Tommasi Editore баспасында жарық көрді. 2012 жылдан бері ол «Сүт және тіл» атты кездесулер сериясын ұйымдастырып келеді. Бұл кездесулер бұрынғы сүт зауытында (қазіргі қалалық кітапхана) Милан қаласында өтіп жатыр. Оның «Erbe da mangiare» (рецепттері Ада Де Сантис, суреттері Джулиано Делла Каса) кітабы 2008 жылы Mondadori баспасында жарық көрді және 2020 жылдың наурыз айында қайта басылды. 2012 жылы Калифорния университетінің баспасында ағылшын тіліне аудармасы «A Feast of Weeds» жарық көрді. Ол көп жылдар бойы тамақ пен бейнелеу өнерін үйлестіруге қызығушылық танытты, әсіресе Ренессанс дәуірінде салған қоғамдық және діни суреттерге ерекше назар аударды.
Итальяндық және американдық поэзияның редакцияланған антологиялары
Луиджи Балерни, Рикард Милаццо (ред.), La rosa disabitata. Трансцендентальдық американдық поэзия 1960-1980, Feltrinelli, 1981. "Жануарларды қырқушылар", Forum Italicum, 1992. Луиджи Балерни, Джузеппе Каваторта, Елена Кода, Пол Вангелисти (ред.), "Уәде етілген жер", Sun & Moon Press, 1999. Луиджи Балерни, Пол Вангелисти (ред.), Nuova Poesia Americana. Лос-Анджелес, Mondadori, 2005. Луиджи Балерни, Пол Вангелисти (ред.), Nuova Poesia Americana. Сан-Франциско, Mondadori, 2006. Луиджи Балерни, Джанлука Риццо, Пол Вангелисти (ред.), Nuova Poesia Americana. Нью-Йорк, Mondadori, 2009. Луиджи Балерни, Джузеппе Каваторта (ред.), "Алыстан шыбықтай көрінетіндер", Торонто университеті баспасы, 2017. Луиджи Балерни, Джанлука Риццо, Пол Вангелисти (ред.), Nuova Poesia Americana. Чикаго және далалар, Nino Aragno Editore, 2019.
Ас үй өнерін зерттеу
Maestro Martino, Libro de arte coquinaria, редакторы - Луиджи Балерни, Джереми Парзен, Гидо Томмаси, 2001 жыл. Пеллегрино Артузи, Ас үйдегі ғылым және дәмді тамақтану өнері, Торонто университетінің баспасы, 2003 жыл. Маэстро Мартино: Кулинарлық өнер кітабы, Калифорния университетінің баспасы, 2004 жыл. Erbe da mangiare, Джулиано Делла Касаның суреттері, Ада Де Сантистің рецепттерімен, Мондадори, 2008 жыл.
Кітаптар
Тибор Влассикс, Қазіргі поэзия профильдері: Луиджи Балерни, Il Verri, № 4, 1973. Альфредо Джулиани, Алдын ала сөз, Луиджи Балернидің «Che figurato muore» еңбегінде, All'insegna del pesce d'oro, 1988, 14–22 б. Джузеппе Понтиггия, Алдын ала сөз, Луиджи Балернидің «Che oror l'orient» еңбегінде, Pier Luigi Lubrina, 1991. Ремо Бодей, «Эффекті ди лотантанза», Луиджи Балернидің «Il terzo gode» еңбегінде, Marsilio, 1994, 7–23 б. Филиппо Беттини, «Жазу және оның көлеңкесі: Луиджи Балерни поэзиясын түсіндіруге», «Shakespearian Rags / Шекспирдің рагтары», Edizioni di Quasar, 1996, 5–26 б. Роберто Галаверни, «Балернидің алаңдаушы ломбардтық моралі», «Alias», «Il Manifesto», 2005 жылғы 14 мамыр. Элио Пальярани, «Балернидің өлеңмен баяндаған Кефалония трагедиясы», Il caffè illustrato 22 26, 2005. Беппе Каваторта, Елена Кода (ред.), «Balleriniana», Danilo Montanari, 2010. Стефано Коланжело, «Бірінші өлеңдердің жауыны. Луиджи Балерни морфологиясы туралы», «Studi novecenteschi», № 82, 2012. Элизабетта Грациози, «Se il tempo è matto» Луиджи Балерни, «Studi novecenteschi», № 82, 2012. Чезаре Де Михелис, Алдын ала сөз, Луиджи Балернидің «Cefalonia 1943–2001» еңбегінде, Marsilio, 2013, 9–16 б. Уго Перолино, «Улисс ескекшесі / Луиджи Балерни поэзиясы мен поэтикасы туралы зерттемелер», Marsilio, 2021.