Жон Жакоб Астор: Американың алғашқы миллионерінің өмірі мен қызметі

Кіріспе

Неміс туған американдық кәсіпкер (1763–1848)

Джон Джейкоб Астор (туған Иоганн Якоб Астор; 17 шілде 1763 – 29 наурыз 1848) – неміс туған американдық кәсіпкер, саудагер, жылжымайтын мүлік магнаты және инвестор. Астор өзінің байлығын негізінен тері саудасының монополиясы арқылы, Қытайға опиум экспорттау арқылы және Нью-Йорк қаласындағы немесе оның маңындағы жылжымайтын мүлікке инвестиция салу арқылы тапты. Ол Астор отбасының алғашқы танымал өкілі және АҚШ-тағы алғашқы мультимиллионер болды. Германияда туған Астор жасөспірім шағында Англияға көшіп, музыкалық аспаптар жасаушы болып жұмыс істеді. Америка төңкерісінен кейін ол Америка Құрама Штаттарына көшіп келді. Халықтың батысқа қарай кеңеюін байқап, Астор тері саудасына кірісіп, монополия құрды, Ұлы көлдер аймағы мен Канадаға дейін, кейін Американың батысына және Тынық мұхитының жағалауына дейін жеткен бизнес империясын басқарды. Еуропалық талғамдардың өзгеруіне байланысты сұраныс төмендегеннен кейін, ол 1830 жылы тері саудасынан шығып, Нью-Йорк қаласындағы жылжымайтын мүлікке инвестиция салу арқылы бизнесін кеңейтті. Астор өте бай болды және өнерді қолдаушы меценатқа айналды. Жалпы ішкі өнімге шаққанда, ол қазіргі заман тарихындағы ең бай адамдардың бірі болды.

Ерте өмір

Иоганн Якоб Астор 1763 жылы қазіргі Германияның Баден-Вюртемберг штатындағы Сайлау Палатиніндегі Гейдельбергке жақын Уоллдорф қаласында дүниеге келді. Ол Иоганн Якоб Астор мен Мария Магдалена фон Бергтің кіші ұлы болды. Оның үш үлкен ағасы – Джордж, Генри және Мелхиор. Бала кезінде Иоганн әкесінің ет дүкенінде және сүт сатушы болып жұмыс істеді. 1779 жылы, 16 жасында ол ағасы Джорджқа қосылу үшін Лондонға көшіп барды, олар әйелінің туысының фортепиано және флейта шеберханасында жұмыс істеді, Astor & Broadwood. Сол жерде ол ағылшын тілін үйреніп, есімін Джон Джейкоб Астор деп өзгертті.

АҚШ-қа көшіп келу

1783 жылдың қарашасында, Америка Тәуелсіздік соғысы аяқталғаннан кейін, Астор АҚШ-қа кемемен аттанып, келесі жылдың наурызында Балтиморға жетті. Ол жерде жесір әйел Сара Кокс Тоддтан бөлме жалдап, үй иесінің қызымен, сондай-ақ Сара Кокс Тоддпен танысты. Жас жұп 1785 жылы үйленді. Оның ниеті Нью-Йорк қаласында ет дүкенін ашқан ағасы Генриге қосылу болған. Саяхатында тері саудагерімен кездесуі оны Солтүстік Америка тері саудасына қатысуға шабысданды. Астор Монреальден Нью-Йоркке терілерді импорттап, Еуропаға жіберді. 1800 жылға қарай ол ширек миллион доллардан астам (2023 жылы шамамен алты миллион долларға тең) жинап, тері саудасының жетекші тұлғаларының біріне айналды. Оның агенттері батыс аймақтарда жұмыс істеді және бәсекелестікте қатал болды. 1800 жылы Қытай императоршасының үлгісімен, Қытайға алғашқы американдық сауда кемесі, Астор негізінен опиуммен, сондай-ақ тері, шай және сандал ағашымен Кантон портында сауда жасады және одан көп пайда тапты. 1807 жылғы АҚШ-тың эмбарголық заңы Астордың импорт-экспорт бизнесін бұзды, себебі ол Канадамен сауданы тоқтатты. Президент Томас Джефферсонның рұқсатымен Астор 1808 жылдың 6 сәуірінде Америка тері компаниясын құрды. Кейіннен ол Ұлы көлдер аймағында және Колумбия өзені аймағында тері саудасын бақылау үшін Pacific Fur Company және Southwest Fur Company (оларда канадалықтар да қатысты) еншілес компанияларын құрды. Оның Колумбия өзеніндегі сауда бекеті Форт Астория (1811 жылдың сәуірінде құрылған) Тынық мұхитының жағалауындағы алғашқы американдық қауымдастығы болды. Ол 1810-1812 жылдары Астор экспедициясын қаржыландырып, форпостына жеткізді. Экспедиция мүшелері Оңтүстік өткелді табуға тиіс болды, одан кейін Орегон, Мормон және Калифорния жолдарымен жүздеген мың қоныс аударушылар Роки таулары арқылы өтетін. Астордың тері саудасы 1812 жылғы соғыс кезінде, британдықтар оның сауда орындарын басып алғанда тоқтап қалды. 1816 жылы ол опиум контрабандасына қатысты. Оның Америка тері компаниясы он тонна Османдық опиум сатып алып, контрабанданы "Македония" кемесімен Кантонға жіберді. Кейін Астор қытайлық опиум саудасынан бас тартып, тек Ұлыбританияда ғана опиум сата бастады. 1817 жылы АҚШ Конгресі шетелдік тері саудагерлеріне АҚШ аумағына кіруге тыйым салған протекционистік заң қабылдағаннан кейін Астордың бизнесі қайта жанданды. Америка тері компаниясы Ұлы көлдер аймағындағы саудаға үстемдік етіп, бәсекелестерді монополияға біріктірді. Астордың Манхэттендегі 233 Бродвейдегі таунхаусы және Нью-Йорк қаласының солтүстігіндегі Хеллгейт деген ауылдық үйі болды.

In November 1783, just after the end of the American Revolutionary War, Astor boarded a ship for the United States, arriving in Baltimore around March of the following year. There, he rented a room from Sarah Cox Todd, a widow, and began a flirtation with his landlady's daughter, also named Sarah Cox Todd. The young couple married in 1785. His intent had been to join his brother Henry, who had established a butcher shop in New York City. A chance meeting with a fur trader on his voyage had inspired him to join the North American fur trade as well. Astor imported furs from Montreal to New York and shipped them to Europe. By 1800, he had amassed over a quarter of a million dollars (the equivalent of six million dollars in 2023) and had become one of the leading figures in the fur trade. His agents worked throughout the western areas and were ruthless in competition. In 1800, following the example of the Empress of China, the first American trading vessel to China, Astor traded mostly opium, but also, furs, teas, and sandalwood at the port of Canton in China, and greatly benefited from it. The U. S. Embargo Act of 1807 disrupted Astor's import/export business because it closed off trade with Canada. With the permission of President Thomas Jefferson, Astor established the American Fur Company on April 6, 1808. He later formed subsidiaries: the Pacific Fur Company, and the Southwest Fur Company (in which Canadians had a part), in order to control fur trading in the Great Lakes areas and Columbia River region. His Columbia River trading post at Fort Astoria (established in April 1811) was the first United States community on the Pacific coast. He financed the overland Astor Expedition in 1810–1812 to reach the outpost. Members of the expedition were to discover South Pass, through which hundreds of thousands of settlers on the Oregon, Mormon, and California Trails used to later pass through the Rocky Mountains. Astor's fur trading ventures were disrupted during the War of 1812, when the British captured his trading posts. In 1816, he joined the opium smuggling trade. His American Fur Company purchased ten tons of Ottoman produced opium, and shipped the contraband to Canton onboard the packet ship Macedonian. Astor later left the Chinese opium trade and sold opium solely in Britain. Astor's business rebounded in 1817 after the U. S. Congress passed a protectionist law that barred foreign fur traders from U. S. territories. The American Fur Company came to dominate trading in the area around the Great Lakes, absorbing competitors in a monopoly. Astor had a townhouse at 233 Broadway in Manhattan and a country estate, Hellgate, in Northern New York City.

Мұра

1848 жылы қайтыс болған кезде Астор АҚШ-тағы ең бай адам болды, ол сол кездегі АҚШ-тың жалпы ішкі өнімінің кемінде 20 миллион доллары немесе 0,9% -ы деп бағаланған мүлкін қалдырды, бұл 1848 жылы 20,0 долларға тең. Салыстырмалы түрде, Джефф Безостың байлығы 2020 жылы шамамен 200 миллиард долларға тең болды, бұл Астордың АҚШ ЖІӨ-нің шамамен 0,9% -ына ұқсас. Өз өсиетінде Астор Нью-Йорк халқы үшін Астор кітапханасын салуға 400 000 доллар қалдырды, кейін ол басқа кітапханалармен бірігіп Нью-Йорк қоғамдық кітапханасын құрды. Ол өзінің туған жері Германиядағы Валльдорфтағы кедейлер үйіне және жетімдер үйіне 50 000 доллар қалдырды. Асторхаус қазір Асторды құрметтейтін мұражай ретінде жұмыс істейді. Бұл - танымал және сәнді той залы. Астор 1837 жылдан 1841 жылға дейін президенттік қызметінде болған кезінде Нью-Йорк қаласының неміс қоғамына жалпы сомасы 20 000 АҚШ долларын сыйлады. Астор өзінің байлығының басым бөлігін екінші ұлы Уильямға қалдырды, өйткені оның үлкен ұлы Джон кіші ауру және психикалық тұрақсыздықтан зардап шекті. Астор Джонға өмір бойы қамқорлық жасауға жеткілікті ақша қалдырды. Уильям отбасылық байлықты жалғастырды және Джон Джейкоб Астор III, Джон Джейкоб Астор IV және Джон Джейкоб Астор VI-ның атасы болды. Астор Манхэттендегі Троица шіркеуінің зиратында жерленген. Оның отбасы мүшелерінің көптегені осы қауымға қосылған еді, бірақ Астор өмірінің соңына дейін жергілікті неміс реформаторлар қауымының мүшесі болып қалды. Герман Мелвилл «Бартлби, кеңсе хатшысы» әңгімесінде Асторды Нью-Йоркте алғашқы байлық жинаған адамдардың символы ретінде пайдаланды. Нью-Йорк қоғамдық кітапханасының бас ғимаратының кіреберісіндегі мәрмәр арыстандар жұбы бастапқыда Астор мен Джеймс Ленокс есімдерімен аталып, кітапхананы өздерінің жеке жинақтарынан құрған еді. Кейін олар Лорд Астор және Леди Ленокс деп аталды (екі арыстан да еркек). Қала әкімі Фиорелло Ла Гардия Ұлы депрессия кезінде оларды «Сабырлылық» және «Қайрат» деп атады. Нью-Йорктің Куинс ауданындағы Астория ауданы Астордың құрметіне аталған. Нью-Йорк қаласындағы Манхэттендегі Астор Плейс көшесі оның қайтыс болғаннан кейін Астордың есімімен аталды. Орегон штатының Астория қаласы да Астордың есімімен аталып, сондай-ақ оның құрметіне аталған бастауыш мектеп бар. Бұл қаланың негізін қалау тарихы Вашингтон Ирвингтің «Астория» кітабында сипатталған. Грин-Бэйдегі тарихи Астор көшесі, Висконсин штаты, Астордың есімімен аталған. 1835 жылы Джон Джейкоб Астор Висконсин штатында Астор қаласын құрды. Астор қаласы мен Наварино қаласы бірігіп Грин-Бэй ауданын құрғаннан кейін, бір аудан оның есімімен аталды. 1908 жылы Астордың туған жері Германиядағы Валльдорфта «Астория Валльдорф» футбол клубы құрылғанда, топ өзінің және отбасының құрметіне атына «Астория» деген атауды қосты.

At the time of his death in 1848, Astor was the wealthiest person in the United States, leaving an estate estimated to be worth at least $20 million, or 0.9% of estimated US GDP at the time, which is equivalent to $20.0 in 1848 is equivalent to about <calculated amount> in recent years million in 2020. By comparison, the fortune of Jeff Bezos was worth approximately $200 billion in 2020, similar to Astor at approximately 0.9% of US GDP. In his will, Astor bequeathed $400,000 to build the Astor Library for the New York public, which was later consolidated with other libraries to form the New York Public Library. He also left $50,000 for a poorhouse and orphanage in his German hometown of Walldorf. The Astorhaus is now operated as a museum honoring Astor. It is a renowned and popular fest hall for marriages. Astor donated gifts totaling $20,000 to the German Society of the City of New York, during his term as president, from 1837 until 1841. Astor left the bulk of his fortune to his second son William, because his eldest son, John Jr., was sickly and mentally unstable. Astor left enough money to care for John Jr. for the rest of his life. William continued building the family fortune, and was an ancestor of John Jacob Astor III, John Jacob Astor IV, and John Jacob Astor VI. Astor is buried in Trinity Church Cemetery in Manhattan. Many members of his family had joined its congregation, but Astor remained a member of the local German Reformed congregation to his death. In the short story Bartleby, the Scrivener, Herman Melville used Astor as a symbol of men who made the earliest fortunes in New York. The pair of marble lions that sit by the entrance of the New York Public Library Main Branch at Fifth Avenue and 42nd Street were originally named Leo Astor and Leo Lenox, after Astor and James Lenox, who founded the library from his own collection. Next, they were called Lord Astor and Lady Lenox (both lions are males). Mayor Fiorello La Guardia renamed them "Patience" and "Fortitude" during the Great Depression. The neighborhood of Astoria in Queens, New York City, is named after Astor. The one block Astor Place street in Manhattan, New York City, was named after Astor, soon after his death. The coastal town of Astoria, Oregon, is named after Astor, as well as an elementary school named in his honor. The background to the founding of this town is described in Washington Irving's Astoria, a book whose writing was financed by Astor. The historic Astor Street in Green Bay, Wisconsin, is named after Astor. In 1835, John Jacob Astor founded the Town of Astor in Wisconsin. After the Town of Astor was united with the Town of Navarino to form the Borough of Green Bay, one neighborhood was named after him. In 1908, when the association football club FC Astoria Walldorf was formed in Astor's birthplace in Germany, the group added "Astoria" to its name in his, and the family's, honor.

Мақалалар

. Янгмен, Анна. "Джон Джейкоб Астордың қалың малы", "Саяси экономика журналы",
1-бөлім: том 16, № 6 (1908 жылғы маусым), 345–368 беттер
2-бөлім: том 16, № 7 (1908 жылғы шілде), 436–441 беттер
3-бөлім: том 16, № 8 (1908 жылғы қазан), 514–530 беттер