Кіріспе

1979–2013 жылдары қызмет еткен мина тастағыш "Похьянмаа" – Финляндия теңіз күштерінің бұрынғы мина тастағышы. Ол өз класындағы жалғыз кеме, сонымен қатар 2013 жылға дейін Финляндиядағы ең ірі әскери кеме және Финляндия теңіз күштерінің флагманы болды. Кемеде фин-шведтік мұз класы 1A бар, сондықтан ол жыл бойында жұмыс істей алады. Дағдарыс кезінде "Похьянмааның" басты міндеті мина тастау және командалық кеме ретінде әрекет ету болар еді. Ол сонымен қатар теңіз академиясының курсанттары үшін оқу кемесі қызметін атқарды. Олардың оқу бағдарламасына жыл сайынғы шетелге саяхаттар да кіреді. 34 жылдық "Похьянмаа" кемесінің 2013 жылдың соңында қызметтен босатылуы жоспарланған. 2013 жылдың қазан айында басқа мина тастағыш Финляндия теңіз күштерінің флагманы рөлін қабылдады. "Похьянмаа" 2016 жылы фин компаниясы Meritaito-ға сатылып, зерттеу кемесіне қайта жабдықталды. Ол "Похьянмери" деп аталды, фин тілінде – Солтүстік теңіз.

Тарих

Похьянмаа кемесі 1979 жылы Финляндияның Хельсинки қаласындағы Wärtsilä кеме жасау зауытында салынған. Оның алғашқы негізгі қару-жарағы Бофорстың 120 мм автоматты L/46 зеңбірегінен тұратын. Похьянмаа 1992 жылға дейін Әскери-теңіз академиясының оқу кемесі болып қызмет етті, содан кейін Финляндия шығанағы флотына (қазір Финляндия шығанағы теңіз командасы) берілді. Аяқталғаннан кейін ол мина тастаушы Руотсинсалми және оқу кемесі Мати Куркиді алмастырды. 1982 жылдың 10 мамырында оған бұрын Suomen Joutsen иеленген, теңіз кемелерінің дәстүрлі гербі табыс етілді, осылайша Похьянмаа үш кеменің дәстүрін жалғастыруда. 1996–1998 жылдары кеме күрделі модернизация бағдарламасына ұшырады, оның ішінде Бофорс 120 мм L/46 зеңбірегін заманауи екі мақсатты Бофорс 57 мм теңіздік автоматты L/70 зеңбірегімен ауыстыру кірді. Кадеттермен жыл сайынғы оқу круизі кемені Бразилияның Белем қаласына дейін жеткізді. Ұзақ қашықтыққа саяхаттау үшін кеменің тұру мүмкіндігін контейнерлермен арттыруға болады. 2005 жылдың 28 маусымында Похьянмаа өз круизінің аясында Трафальгар 200 мерекесінің бөлігі болған Халықаралық флот парадына қатысты. 2007 жылы кеме жаңғыртылды және оның бояу схемасы камуфляждан ақ сұр түске өзгертілді. Жаңа катердің үлкен гидравликалық кранының орнатылуына байланысты тар ату секторы болғандықтан, кеменің екінші кор қаруы кор палубасынан алынып тасталды, бұл сектор одан әрі тарылды. 2010 жылы Похьянмааның 2011 жылы «Аталанта» операциясына қатысатыны шешілді. 2011 жылдың 6 сәуірінде Похьянмаа екі жылдам катермен бірге қарақшылардың аналық кемесі деп күдіктелген кемені ұстады. Борттағы іздеу кезінде автоматтары, РПГ және басқа да қару-жарақтар табылды. Күдіктелген қарақшылардың он сегізі Похьянмааға қамалды. Финляндия Бас прокуратурасы қылмыстық іс қозғамағандықтан, қарақшылар «Аталанта» операциясының қарауына берілді, кейіннен олар босатылды. Қарақшылардың кемесі мен жылдам катерлері теңізде батырылды.

Атау беру

Похьянмаа 1979 жылдың 8 маусымында Айли Хаапкилямен суға түсірілді. Атауы 1770 жылдардағы швед жасаған пожамалардан шыққан. Аталған атаудың басқа қолданылуы туралы "Похьянмаа (айқындау)" деген бетке қараңыз. Фин теңіз күшінің мерзімді қызметшілері кемеге фин саябағының атымен Puuhamaa деген лақап ат берді.

Ауыстыру

Қазіргі заманға қарай жаңғыртуға қарамастан, 30 жылдан астам қызмет еткен "Похьянмаа" 2010 жылдардың ортасында пайдалану мерзімінің соңына жетті және мина тартушы 2013 жылдың соңында қызметтен шығарылды. Оның орнына, қазіргі зымырандық катерлерден үлкен және халықаралық ынтымақтастыққа қабілетті жаңа буынның су үстіндегі жауынгерлік кеме келеді. "Похьянмаадан" басқа, жаңа көп мақсатты теңіз кемелері класы – алдын ала құжаттарда MTA2020 (Monitoimialus 2020) деп аталған – зейнеткерлікке шыққан "Хямеенмаа" кластың мина тартушы кемелерін де алмастыруға арналған. "Похьянмаа" қызметтен шығарылғанда, егер жеткілікті сатып алушы табылмайтын болса, кеме сатылатын немесе жаратылатын болады деп мәлімделді. 2013 жылдың қыркүйегінде Эстония теңіз күштері кемені сатып алуға қызығушылық танытқандығы хабарланды. Бірақ кейін Эстония кемені сатып алмау туралы шешім қабылдады. Хорватия теңіз күштері де қызығушылық танытты, тіпті олардың өкілдері кемені тексеру үшін Финляндияға келді. 2015 жылдың 18 желтоқсанында "Похьянмааның" металлға сатылатындығы туралы хабарланды. Кеме Финляндияда бөлшектеледі және 2016 жылдың наурызында басталатын операцияға шамамен 248 100 евро жұмсалатын болады. Қозғалтқыштар мен кейбір жабдықтар шығындардың бір бөлігін өтеу үшін сатылатын болады. Алайда, 2016 жылдың наурызында кемені жарату тоқтатылды және кеме фин мемлекетіне тиесілі кеме компаниясы Meritaito-ға сатылды. Кеме қару-жарағынан айырылып, фин дизайн компаниясы ILS Oy әзірлеген жобаға сәйкес, Финляндияның Сало қаласындағы Батыс кеме құрылыс орнында зерттеу кемесіне айналдырылды.