Кіріспе

Ала (лат. alae - "қанат"; alae) – Рим Республикасының орта кезеңінде (б.з.д. 338–88 жж.) Римнің итальяндық әскери одақтастары – социлерден жасақталған әскери құралымды белгілеу үшін қолданылған термин. Осы кезеңдегі консулдық әскер екі легионнан, олардың құрамында тек римдік азаматтар болған, және екі одақтас аладан тұрды. Алалар әдеттегі легиондардан ірілеу болды, 5400 немесе 5100 адам легиондардың 4500 адамына қарсы, және оларда көбірек атты әскер болды, әдетте 900 атты әскер римдіктердің 300-іне қарсы. Бірінші Рим императоры Августтың (б.з.д. 27 – ж.с. 14 жж. билік еткен) кезінен бастап, ала термині кәсіби императорлық әскерде әлдеқайда кіші (шамамен 500 адамдық), азамат емес көмекші корпустың таза атты әскер бөлімін белгілеу үшін қолданылды: ала (Рим атты әскері бөлімі) деген мақаланы қараңыз.

Тарих

Рим армиясы жартылай римдік азаматтардан, жартылай социолардан (Италия материгінің қалған бөлігінен келген одақтастар) құрала бастағанда, римдік әскерлерді шайқас шебінің ортасына, ал социоларды қанаттарына орналастыру қалыпты жағдайға айналды. Орта Республика кезеңіндегі консулдық армиялар екі римдік легионнан және екі "ала" легиондарынан тұратын. "Ала" әр легионға отыз турма атты әскер берсе, римдіктер тек он турма ғана берген. Сондықтан "ала" және "аларий" терминдері одақтастардан келген контингентті, жаяу және атты әскерді білдірді, ал екі бөлім dextera ala (оң қанат) және sinistra ala (сол қанат) деп аталды. Полибий заманында да одақтастардың "ала" құрамына кіретін контингенттерін өздерінің басшылары өздерінің туған жерлерінде жинаған, олар римдік әскерлерімен шамалас санды әскер беруге міндетті болған. Осы келісімдердің шарттары togatorum формуласында жазылған. Социолардан римдік әскерлермен бірдей тактикамен және жабдықпен күресуі, сондай-ақ өздерінің негізгі азық-түлігін қамтамасыз етуі күтілген. Олар өз кезегінде, римдіктерге қарағанда төмен пайызбен болса да, алынған олжаның үлесін алатын.