Шотландия патшайымы мен ақынның трагедиясы: Пьер де Шастеляр тағдыры

Кіріспе

Француз жазушысы (1540–1563) Пьер де Бокосель де Шастелар (1540–1563), француз ақыны, Дофинь аймағында дүниеге келді; Баяр әулетінің ұрпағы, Шевалье де Баярдың немересі. Оның аты Шотландия королевасы Мэримен тығыз байланысты, оған есінен асырғандай ғашық болды.

Мансап

Констебль Монтморенсидің қызметінен Чэстелард, содан кейін паж, Маршал Дэмвилльдің үйіне көшті, оны 1561 жылы Мэриді сүйемелдеп Шотландияға саяхатқа алып жүрді. Ол маршалдың сапымен Парижге оралды, бірақ көп ұзамай Мэриге бұрынғы қорғаушысы Монтморенсиден, сондай-ақ ән өнерінің шебері Пьер де Ронсардың Франция королевасына жолдаған өкініш хаттарын жеткізу үшін қайта Шотландияға аттанды. Ол ақынға Марияның оған сыйлаған күміс заттар жиынтығын жеткізуді міндеттелді. Бірақ ол патшайымға ғашық болды, және оның құмарлығын оның ынталандырғаны айтылады. Олардың арасында өлеңдер алмасылды; ол өзінің тұлғасына және сөздеріне деген құлықты көрсетудің әр мүмкіндігін пайдаланды. Жас жігіт оның кабинетіне қабылданды. Бір күні ол Холируд сарайындағы төсегінің астына тығылып, оны патшайымның қызметкерлері немесе екі еркек палата күзетшісі тапты. Мэри оның осы әрекетін кешірді, және олардың арасындағы бұрынғы қарым-қатынас қайта жаңарды. Чэстелард тағы да оның жеке өміріне қол сұғуға батылдық танытты. Ол Бёрнтислендте төсегінің астында екінші рет табылғаннан кейін тұтқындалды, сотталды және 22 ақпан күні Сент-Эндрюсте бас кесілді. Ол өлімге бет қарай батыл және тұрақты болды, жолға шығар алдында қожайынының асыл "Hymne de la mort" өлеңін оқыды, ал өлім сәтінде Холируд сарайына бұрылып, көрінбейтін сүйіктісіне "Адиу, toi si belle et si cruelle, qui me tues et que je ne puis cesser d’aimer" ("Сен әдемі және қатыгезсің, мені өлтіріп, сүймей қоюға мүмкіндік бермейсің") деген әйгілі қоштасуын жолдады. Бұл кемінде Брантомның естеліктеріндегі нұсқасы, бірақ ол өте сенімсіз. Егер ол махаббатқа берілмеген болса, онда Чэстелард өзінен ешқандай із қалдырмас еді. Оның өмірі мен өлімі оның тағдырына байланысты болған оқиғаларды көрсетеді. "Мадам де Куросо" деген әйел ақынның гугеноттар тарапынан қолдаушысы болған делінеді. Ол Шарлотта де Лаваль, Гаспар II де Колиньидің әйелі болған болуы мүмкін. "Curosot" есімі бастапқы хаттарда "Châtillon" есімін алмастырған шифр болған десе де болады.

From the service of the Constable Montmorency, Chastelard, then a page, passed to the household of Marshal Damville, whom he accompanied in his journey to Scotland in escort of Mary (1561). He returned to Paris in the marshal's train, but left for Scotland again shortly afterwards, bearing letters of recommendation to Mary from his old protector, Montmorency, and the Regrets addressed to the Queen Dowager of France by Pierre de Ronsard, his master in the art of song. He undertook to transmit to the poet the service of plate with which Mary rewarded him. But he had fallen in love with the queen, who is said to have encouraged his passion. Copies of verse passed between them; she lost no occasion of showing herself partial to his person and conversation. The young man was welcomed in her cabinet room. One day he hid himself under her bed at Holyrood Palace, where he was discovered by her maids of honour, or two male grooms of the chamber. Mary pardoned the offence, and the old familiar terms between them were resumed. Chastelard was so rash as again to violate her privacy. He was discovered a second time under her bed at Burntisland, seized, sentenced and beheaded the next morning at St Andrews on 22 February 1563. He met his fate valiantly and consistently, reading, on his way to the scaffold, his master's noble Hymne de la mort, and turning at the instant of doom towards the palace of Holyrood, to address to his unseen mistress the famous farewell "Adieu, toi si belle et si cruelle, qui me tues et que je ne puis cesser d’aimer" ("farewell to you, so beautiful and so cruel, who kill me and whom I cannot cease to love"). This at least is the version of the Memoirs of Brantôme, who is, however, notoriously untrustworthy. But for his madness of love, it is possible that Chastelard would have left no shadow or shred of himself behind. As it is, his life and death are of interest as illustrating the wild days in which his lot was cast. A "Madame de Curosot" was said to be a Huguenot sponsor of the poet. It has been suggested that she was Charlotte de Laval, the wife of Gaspard II de Coligny. The name "Curosot" may have a cipher name substituted for "Châtillon" in original correspondence.

Рэндольфтің есебі

Ағылшын дипломаты Томас Рэндольф Уильям Сесилге жазған хаттарында Чэстелардтың тұтқындалуын сипаттады. Ол Чэстелардты Д'Анвилль мырзаның қызметкері деп көрсеткен. 1561 жылғы қарашада Шотландияға келген кезде Мэри оған құрмет көрсетіп, жартылай бауыры лорд Роберт Стюарттан сыйлық ретінде алған жылқыға мінуге рұқсат берді. Ол оған өзінің өлеңдер жинағын сыйлады. 14 ақпан 1563 жылы, Әулие Валентин күні, Чэстелард Бёрнтислендтегі Россенд қамалындағы королеваның жатын бөлмесінде, оның үлкен төсегінің астында табылған. Мэри өзінің жартылай бауыры Морей графына оны дереу өлімге кесуді бұйырды. Бірақ бақытсыз ақынның орнына оны Сент-Эндрюс қаласына алып кетті. Рэндольф Чэстелардтың Холирудхаус сарайында да осыған ұқсас әрекет жасағанын жазды. Өзін қорғау барысында Чэстелард королеваның жеке бөлмесіне түскенін мәлімдеді, бірақ куәгерлер оның төсек астында болғанын айтты. Ол бір аптадан кейін Сент-Эндрюс қаласының базар алаңында бас кесілді. Мэри Мэри Флемингпен араласып, қайғысын жеңілдетті.