Кіріспе

Амандау бастапқыда Францияда қолданылған жазалау түрі болатын, онда кінәлі адам аяқ киімсіз, тек көйлегімен шіркеуге немесе тыңдау залдарына әкелінетін. Оның қолында тұғыр және мойнында қоғамдық атқарушы ұстаған арқан болады, ол Алласынан, патшасынан және елінен кешірім сұрап, тізе бүгіп отыратын. Өз кінәсін мойындау арқылы, кінәлі адам болашақта бұзық мінез-құлқынан бас тартатынын және кек қайтармайтынын білдіретін. Көбінесе саяси жаза ретінде, кейде өлім жазасына орнына қолданылатын.

Шығу тегі

Атамасына қарамастан, Amende honorable – бұл қоғамдық қаралау рәсімі, оның тамыры римдік deditio немесе receptio in fidem ритуалдарына жетеді. 9-14 ғасырларда монархты немесе шіркеуді ашуландырған ақсүйектерді жазалау үшін латын тілінде Harmiscara (неміс тілінде Harmschar, француз тілінде Haschiée) деп аталатын, ит немесе ершік көтеріп жүруден тұратын жаза қолданылған. Мысалы, 1155 жылы Фредерик Барбаросса Киелі Рим империясындағы бейбітшілікті бұзғандарды жазалау үшін осындай жазаны қолданды. Сол сияқты, 1347 жылы Кале қаласының тұрғындары көйлек киіп, мойындарына арқан байлап, патша Эдуард III-тен кешірім тіледі, ол қаланың оған бағынудан бас тартуына ашуланған болатын – бұл рәсімнің кіндігі діни кітаптарға жетеді. "Amende honorable" термині 14 және 15 ғасырларда кеңінен тарады деп есептеледі. Тарихшы Жан-Мари Моеглин, Орлеан герцогинясы күйеуі, Орлеан герцогы Луидің қазасынан кейін талап еткен өтемақы аясында оны қолданғанын айтады. Бұл термин 1401 жылғы келісімде Парламент актілерінде де пайда болды. 15 ғасырда Amende honorable шіркеу соттары қолданатын кең таралған жаза түріне айналды. Кембредегі сот викаріның жазалау шараларын зерттеген Вероник Болан Барро Amende honorable-ды ең көп кездесетін үкімдердің бірі деп санайды, ол балауыз айыбынан сирек кездеседі, бірақ түрмеге жабу мен қауымнан қуу сияқты жазалармен бірдей жиілікте қолданылды. Дегенмен, Amende honorable көбінесе толық жаза болып табылмайды, бірақ көбінесе қуғын-сүргін, қажылық, түрме немесе тіпті өлім жазасы сияқты басқа жаза түрлеріне қосымша қолданылады. Николь Готье былай деп атап өтеді: