Кіріспе

Денесіне зиян келтіру арқылы мәйіттің жазалануы

Жаза ретінде мәйіттің кесілуі – бұл өлі денеге жасалатын ритуалдық немесе рәсімдік зиян келтіру. Мұндай іс-әрекет көбінесе адамның өлімінен кейін де әділдіктен қаша алмайтынын көрсету үшін жасалады.

Англиядағы жаза ретінде дисекция

Кейбір христиандар өлгендердің Қиямет күні қайта тірілуі үшін, денені тұтас күйінде шығысқа қарай көму керек деп сенді, осылайша дене Құдайға бет бұрып көтеріледі деп ойлады. Егер дене мүшелерінен айырылу толық дененің қайта тірілу мүмкіндігін тоқтатса, онда өлгеннен кейін атқарылатын жаза қылмыскерді жазалаудың тиімді тәсілі болар еді. Англияда Генрих VIII жыл сайын төрт қылмыскердің денесін асып өлтіруге құқық берді. Кейінірек Карл II бұл санды алтыға дейін арттырды. Дисекция енді мойындалған жазаға айналды, ең ауыр қылмыскерлерге асып тастаумен қатар, өлімнен де жаман тағдыр қосылды. Асылған қылмыскерлерге жасалған диссекциялар көпшілікке жария болды: шындығында, жазаның бір бөлігі – асылыстан кейін көпшілік алдында өлім жазасын орындағаннан кейін, дарға асылғаннан хирургларға денеді тапсыру және кейіннен ашық денеді көпшілікке көрсету болды. 1752 жылы барлық кісі өлтірушілерді асып тастаудың орнына диссекциялауға рұқсат беретін заң қабылданды. Бұл қорқынышты тағдыр болды, шайырталған дене қоршауда ілініп, бөлшектерге айналғанша тоқтап тұратын еді. Мұның және диссекцияның мақсаты – қабірден айыру болды. Диссекция «одан әрі қорқыныш пен ерекше намыс белгісі» ретінде сипатталды және «ешбір жағдайда ешқандай кісі өлтірушінің денесі жерленуге рұқсат етілмейді» делінді. Денеге қол жеткізу немесе оны құтқаруға тырысу жеті жылға жер аударумен жазаланды.