Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құрып кеткен динозаврлар туысы
Extinct genus of dinosaurs
Недоцератопс ("жеткіліксіз мүйізді бет" деген мағынаны білдіреді) – Солтүстік Американың Кейінгі Бор кезеңінің Ланс формациясынан табылған даулы кератопсид динозаврының туысы. Ол тек Вайоминг штатында табылған бір ғана бас сүйегінен белгілі. Оның жай-күйі палеонтологтар арасында әлі де талқыланып жүр: кейбір авторлар Недоцератопсты дербес, жарамды таксон деп есептейді, ал басқалары оны Трицератопстың ерекше нұсқасы деп санайды.
Nedoceratops (meaning "insufficient horned face") is a controversial genus of ceratopsid dinosaur from the Late Cretaceous period Lance Formation of North America. It is known only from a single skull discovered in Wyoming. Its status is the subject of ongoing debate among paleontologists: some authors consider Nedoceratops a valid, distinct taxon, while others consider it to be an unusual specimen of Triceratops.
Ашу тарихы
Недоцератопс хетчеридің голотиптік үлгісі USNM 2412 шашы 1891 жылы Вайоминг штатының шығысында, Найобрара округінде, Лайтнинг Крикке жақын жерде табылған. Недоцератопсты сипаттаған мақала бастапқыда О.К. Марштың «Ceratopsidae» монографиясы деп аталатын зор еңбегінің бір бөлігі болды. Марш 1899 жылы жұмысты аяқтамай қайтыс болды, ал Джон Белл Хатчер Трицератопс бөлімін аяқтауға тырысты. Бірақ ол 1904 жылы 42 жасында тифтен қайтыс болып, мақала толыққансыз күйде қалды. 1905 жылы Ричард Сванн Лулл монографияны аяқтады, Хатчердің бас сүйектің сипаттамасын жеке жариялап, оған Дицератопс хатчери деген ат берді; Дицератопс «екі мүйізді бет» дегенді білдіреді. Дицератопс мақаласын Хатчер жазғандықтан және Лулл тек атауын қосып, Хатчер қайтыс болғаннан кейін жариялағандықтан, Лулл Дицератопстың ерекшелігіне толық сенбеді, оны көбінесе патологиялық деп есептеді. 1933 жылға қарай Лулл Дицератопстың жеке түр екендігіне күмәндана бастады және оны Трицератопстың кіші түріне қосты: Трицератопс (Дицератопс) хетчери, соның ішінде Т. obtusus; оның айырмашылықтарын көбінесе қартайған дараққа тән ерекшеліктерге байланысты деп түсіндірді. Украинский осы жануарды бұрыннан атынан айырған екенін білмей, Октавио Матеус 2008 жылы оған Diceratus деген жаңа ат берді. Diceratus – Недоцератопстың кіші атаушысы. Недоцератопс «жеткіліксіз мүйізді бет» дегенді білдіреді. «Недо» деген сөз орыс тілінде «жеткіліксіз» деген мағынаны білдіреді. «Ceratops» жұрнағы, сератопсиялар арасында кең таралған, «мүйізді бет» дегенді білдіреді. Ол мұрын мүйізінің болмауына байланысты осылай аталған.
The nearly complete skull USNM 2412, the holotype specimen of Nedoceratops hatcheri, was found in eastern Wyoming in 1891, in Niobrara County near Lightning Creek. The paper that described Nedoceratops was originally part of O. C. Marsh's magnum opus, his Ceratopsidae monograph. Marsh died in 1899 before the work was completed, and John Bell Hatcher endeavored to complete the Triceratops section. However, he died of typhus in 1904 at the age of 42, leaving the paper still incomplete. It fell to Richard Swann Lull to complete the monograph in 1905, publishing Hatcher's description of a skull separately and giving it the name Diceratops hatcheri; Diceratops means "two horned face." Since the Diceratops paper had been written by Hatcher, and Lull had only contributed the name and published the paper after Hatcher's death, Lull was not quite as convinced of the distinctiveness of Diceratops, thinking it primarily pathological. By 1933, Lull had had second thoughts about Diceratops being a distinct genus and he put it in a subgenus of Triceratops: Triceratops (Diceratops) hatcheri, including T. obtusus; largely attributing its differences to being that of an aged individual. Unaware that Ukrainsky had already renamed the animal, Octávio Mateus coined another new name for it in 2008, Diceratus. Diceratus is thus a junior synonym of Nedoceratops. Nedoceratops means "insufficient horned face". The "nedo" is the Russian prefix meaning "insufficient". The suffix "ceratops", common among ceratopsians, means "horned face". It was named in reference to its lack of a nasal horn.
Сипаттама
USNM 2412 деп аталатын толықтай дерлік бас сүйегі – Nedoceratops hatcheri-ге жатқызылған жалғыз қазба. Сырттай қарағанда ол Трицератопстың бас сүйегіне ұқсас, бірақ жақыннан қарағанда айырмашылықтар байқалады: атап айтқанда, маңдай мүйіздері әдеттегі Трицератопс бас сүйектерімен салыстырғанда тік тұр, сонымен қатар фриллінде бірнеше тесіктер бар (Трицератопстың ерекшелігі – ол қатты, тесіксіз толтырылған). Дегенмен, кем дегенде кейбір тесіктердің жарақат немесе ауру салдарынан пайда болғанына дәлелдер бар.) және USNM 2412 бас сүйегінің (яғни, Недоцератопстың) «жас ересек» Трицератопқа тиесілі екенін айтты. Морфометриялық зерттеулер Трицератопс пен Торозаврдың ерекше, жарамды таксондар екенін көрсетті, ал Недоцератопс оларға қатысты өзгеретін орындарды иеленді, бірақ көбінесе өзгеру шегінен тыс, соның салдарынан «USNM 2412-нің мөлшері мүмкін аралық, бірақ пішіні емес» деген қорытындыға келді. Недоцератопсты Трицератопстан, әсіресе Трицератопс хорридустан ажырататын көптеген белгілер патологияның, жарақаттың және/немесе жерленгеннен кейін бас сүйегінің деформациялануының нәтижесі болуы мүмкін екені айтылды. Недоцератопсты анықтау үшін қолданылған екі ерекшелік – сквамозальдың орны және тік маңдай мүйіздері – бас сүйегінің бір жағында байқалады, ал екінші жағында жоқ. Бұл, сонымен қатар, бас сүйегін алға қарап қарағанда бұрмаланған көрінетіні, осы ерекшеліктердің жануар тірі кезіндегі анатомиясын көрсетуден гөрі, қазбаның өлімнен кейінгі деформациясынан туындағанын дәлелдеу үшін пайдаланылды. Сонымен қатар, фрильдегі көптеген тесіктердің болуы жарақат немесе ауруға байланысты патологияны көрсетеді, сондықтан бірегей деп саналатын «париэтальді терезелер» жарақаттың нәтижесі болуы мүмкін. Tanke & Farke (2007) болжамды терезелердің дөңгелектелген жиектері мен ретсіз тамырланған текстурасы бар екенін атап өтті. Бұл да Маршалл мен Баррето (2001) Торозаврдың үлгісіндегі жарақаттың нәтижесі ретінде интерпретацияланған терезеге ұқсас. Фрильдің тек бір жағы сақталған, бұл гипотезаны тексеруді қиындатады.
The nearly complete skull known as USNM 2412 is the only fossil attributed to Nedoceratops hatcheri. Superficially, it resembles that of Triceratops, but on closer examination, it differs: specifically, the brow horns stand almost vertically compared to typical Triceratops skulls, and there also are several holes in the frill (a unique feature of Triceratops proper is that it has a solid, unperforated fill). However, at least some of these holes show evidence that they are the result of injury or disease.) and claimed that the USNM 2412 skull (i. e., of Nedoceratops) belonged to a "young adult" Triceratops. using morphometrics found support for Triceratops and Torosaurus being distinct, valid taxa, with Nedoceratops occupying variable positions with respect to the other two but generally outside the range of variation, concluding that "the size of USNM 2412 is a plausible intermediate, but the shape is not." It has been noted that many of the features that seem to separate Nedoceratops from Triceratops, and specifically Triceratops horridus, may be the result of pathology, injury, and/or deformation of the skull after burial. Two of the features that have been used to diagnose Nedoceratops the position of the squamosal, and the upright brow horns are seen on one side of the skull, but not the other. This, along with the fact that the entire skull can be seen to be twisted when seen head on, have been used to argue that these features result from post mortem distortion of the fossil, rather than reflecting the anatomy of the animal during life. Furthermore, the presence of numerous holes in the frill suggests pathology due to injury or illness, the supposedly unique 'parietal fenestrae' may therefore be the result of an injury. Tanke & Farke (2007) noted that the supposed parietal fenestra had an irregular shape with swollen margins and an irregularly vascularized texture. This is similar to a parietal hole, also interpreted as the result of an injury by Marshall & Barreto (2001), in a specimen of Torosaurus. The frill is only preserved on one side, which makes it difficult to test this hypothesis.