Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Баск мифологиясының христиандықтан бұрынғы басты құдайы – Мари, сондай-ақ Мари Урака, Анботоко Мари ("Анбото ханым"), Мурумендико Дама ("Муруменди ханым") деп те аталады. Ол Сугарға (соған Сугой немесе Маджу деп те аталады) үйленген. Аңыздар оны ауа-райымен байланыстырады: ол мен Маджу бірге саяхаттағанда ақ жауын жауады, оның үңгірден кетуі дауылдар немесе құрғақшылықпен бірге болады, ал ол әр түрлі уақытта қай үңгірде тұратындығы ауа-райының құрғақ немесе ылғалды болуын анықтайды: ол Анботода болғанда ылғалды, басқа жерде болғанда құрғақ болады (детальдары әртүрлі). Оның тұратын жерлері ретінде Муруменди шатқалы, Гуртузегорри (Атаун) үңгірі, Айскорри және Аралар аталса да, баск аңыздарының қайсысы түпнұсқа екенін анықтау әрқашан мүмкін емес.
Main goddess of pre Christian Basque mythology
the Basque goddess
Mari, also called Mari Urraca, Anbotoko Mari ("the lady of Anboto"), and Murumendiko Dama ("lady of Murumendi"), is the main goddess of the pre Christian Basque mythology. She is married to the god Sugaar (also known as Sugoi or Maju). Legends connect her to the weather: when she and Maju travel together hail will fall, her departures from her cave will be accompanied by storms or droughts, and which cave she lives in at different times will determine dry or wet weather: wet when she is in Anboto; dry when she is elsewhere (the details vary). Other places where she is said to dwell include the chasm of Murumendi, the cave of Gurutzegorri (Ataun), Aizkorri and Aralar, although it is not always possible to be certain which Basque legends should be considered as the origin.
Этимология
Мари алғашқы дауыстысын жоғалту арқылы Емари (сыйлық) немесе Амари (ана + кәсіптік жұрнақ) сөздерінің өзгеруінен пайда болған деп саналады. Мәриям және Мари есімдерінің ұқсастығы, бұрынғы сенімдегілерге Мариге табынуды, христиан дінінде Әзіре Мәриямге (бискаян: Andra Mari) құлшылық етуге бейімделуге көмектескен болуы мүмкін. "Амбото әйелі" туралы ең алғашқы жазба Карл V-нің тарихшысы Эстебан де Гарибай Замаллоаның "Мемориал histórico español" атты еңбегінде кездеседі.
It is believed that Mari is a modification of Emari (gift) or Amari (mother + the suffix of profession) by losing the first vowel. The closeness in names between Mary and Mari may have helped pagans adapt their worship of Mari to undertake Christian veneration of the Virgin Mary, (, Biscayan: Andra Mari). The first known written citation of the "Dame of Amboto" was made by Charles V's chronicler Esteban de Garibay Zamalloa in his Memorial histórico español.
Маримен байланысты аңыздар
Мари – баск мифологиясының басты кейіпкері, құдай сипаттарына ие, басқа рухани ортаны бөлісетін өзге жаратылыстардан ерекшеленеді. Мари көбінесе қызыл киім киген әйел түрінде көрінеді. Ол сонымен қатар оттың, ағаштың және найзағайдың иесі ретінде де бейнеленеді. Тығыз байланысты қызыл түсті жануарлармен (сиыр, қошқар, жылқы) және қара текемен. Мари табиғаттың түрлі күштерімен, оның ішінде күркір және желмен байланыстырылады. Мари жер астында, әдетте биік таулардағы үңгірде мекендейді, онда ол және оның серігі Сугар әр жұма күні (Акеларре немесе әйелдер жиынының күні) жер мен халқына құнарлылық сыйлайтын, кейде апат әкелетін дауылдарды жоспарлайды. Мариға соргинактар (құдағилар) қызмет етеді және ол "жоққа шығару мен растау" (яғни, жалғандық) арқылы күш алады.
Mari is the main character of Basque mythology, having a god like nature, unlike other creatures that share the same spiritual environment. Mari is often witnessed as a woman dressed in red. She is also seen as a woman of fire, woman tree and as thunderbolt. Additionally, she is identified with red animals (cow, ram, horse), and with the black he goat. Mari is associated with various forces of nature, including thunder and wind. Mari lives underground, normally in a cave in a high mountain, where she and her consort Sugaar meet every Friday (the night of the Akelarre or witch meeting) to conceive the storms that will bring fertility, or sometimes disaster, to the land and the people. Mari is served by a court of sorginak (witches), and is said to feed "on the negation and affirmation" (that is, on falsehood).
Христиандық
Баск елінде құрметке ие Санта-Марина – Маридің христиандық түрі. Баск әйелдері әлі де Санта-Маринадан қарғыстардан қорғауды және бала туғанда көмек тілейді. Ең көп қабылданған синкретизм – бұл Әзіре Мәрияммен байланыс; оны қазіргі католик басктар кеңінен құрметтейді.
Santa Marina, a saint revered in the Basque Country, is a Christianized version of Mari. Basque women still invoke Santa Marina's protection against curses and for aid in childbirth. The most accepted syncretism is with the Virgin Mary; she is widely venerated by modern Catholic Basques.