Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мали Иджош (, ; Кишегеш, ) – Сербияның Воеводина автономды провинциясының Солтүстік Бачка округінде орналасқан ауыл және муниципалитет. Муниципалитет үш жергілікті қауымдастықты қамтиды және оның 9983 тұрғыны бар, оның ішінде 5174 (51,83%) – венгрлер, 2313 (23,17%) – сербтер және 1226 (12,28%) – черногорлықтар.
Mali Iđoš (, ; Kishegyes, ) is a village and municipality located in the North Bačka District of the autonomous province Vojvodina, Serbia. The municipality comprises three local communities and has a population of 9,983, of whom 5,174 (51.83%) are Hungarians, 2,313 (23.17%) are Serbs and 1,226 (12.28%) are Montenegrins.
Атауы
Ауыл атауының бірінші бөлігі "мали" ("кішкентай" ағылшын тілінде) солтүстік Банатта орналасқан, ұқсас аты бар (Иджош) ауылына қарама-қарсы қойылған. Этимологиясы венгр тіліндегі "Kishegyes" атауына дейін жетеді, ол "kis" (кіші) және "hegyes" (таулы жер) сөздерінен құралған.
The first part of the name of the village, "mali" ("little" in English), was given in contrast to the village with similar name (Iđoš), which is situated in northern Banat. The etymology goes back to the Hungarian name, 'Kishegyes', consisting of 'kis' (little) and 'hegyes' (mountainy [place]).
Демография
2022 жылғы халық санауының нәтижесі бойынша Мали Иджош муниципалитетінде 9 983 адам тұрады.
According to the 2022 census results, the municipality of Mali Iđoš has a population of 9,983 inhabitants.
Тарих
Кишегиес атауы алғаш рет тарихи құжаттарда 1476 жылы, Тиса өзені маңындағы Мароти әулетінің иеліктері тізімінде, округтің атын атамай-ақ кездеседі. 1462 жылдың 16 ақпанында Матиас Корвин бұл құжатта көрсетілген елді мекендерді анасы Эржебет Силагиге сыйлық ретінде табыс етті. Ауылдың қирауы 1514 жылдан басталды. Дьёрдь Дожаның көтерілісі ғана емес, материалдық зиян, бұзу-жарату, мал төгілу, сонымен қатар көптеген адамдық құрбандарға әкелді. Бұған Мохач шайқасының жеңілісі қосылды. Шайқастан кейін, солтан Сүлейменнің қолбасшысы Дунай мен Тиса өзендері арасына шегінді. Түріктердің билеуі Буданың құлауынан кейін, 1541 жылы басталды. 16 ғасырдағы түрік шапқыншылығы кезінде ауыл толығымен қирады. Кейінгі түрік салық тізілімдерінде 1580-82 және 1590-91 жылдары салық төлейтін 18 үйі бар Сабадка нахиесіндегі Кишегиес, 1580 жылы Нагигегесте 17 үй, ал 1590 жылы 23 үй тіркелген. 1652 жылы Хегиес тұрғындары Ференц Весселениге салық төледі. 1769 жылы Бекешентрастан келген 81 католик венгр отбасымен қайта қоныстандырылды. 1848 жылғы Венгр революциясы кезінде Хегиес шайқасында венгр әскері 14 шілдеде Кишегиесте жеңіске жетті. Аймақ ең қолайлы ауыл шаруашылық аймақтарының бірі болып табылады және ауылдың байлығы мен халқы 1980 жылдарға дейін өсті. 1990 жылдары жергілікті экономика құлдырап, жастар Венгрияға эмиграциялауын бастады. Бүгінде жұмыссыздық деңгейі шамамен 30 пайызды құрайды, ал Ауыл шаруашылық кооперативі мен Коммерциялық компания банкротқа ұшырады. Хорватия мен Босниядағы азамат соғысы аяқталғаннан кейін (1995-1996) серб босқындары Мали Иджошқа (Кишегиес) келді. Жергілікті венгр халқы мен серб босқындары арасында этникалық шиеленіс жоқ.
The name of Kishegyes was first mentioned in historical documents in 1476, without naming the shire, when the estates of the Maróthi family in the region of the Tisza river were counted. On 16 February 1462 Matthias Corvinus gave the settlements listed in the document as a present to his mother, Erzsébet Szilágyi. The destruction of the village started in 1514. The riot of György Dózsa required not only material damages, demolitions, driving away of cattle, but also a huge number of human victims. All this was followed by the defeat of Mohács. After the battle, the victor, the general of sultan Suleiman the Magnificent withdrew between the Danube and the Tisza rivers. The institutional Turkish subjection started after the fall of Buda, in 1541. The village became totally destroyed under Turkish occupation in the 16th century. The later Turkish tax assessment registers mention Kishegyes in the nahije of Szabadka with 18 houses to pay taxes in 1580–82 and 1590–91, and 17 in Nagyhegyes in 1580 and 23 houses in 1590. In 1652 the inhabitants of Hegyes paid taxes to Ferenc Wesselényi. It was repopulated in 1769 by 81 Roman Catholic Hungarian families from Békésszentandrás. During the Hungarian Revolution of 1848 in Battle of Hegyes, the Hungarian soldiers gained a victory in Kishegyes on 14 July 1849. The region is extremely well suited for agriculture and the village increased in wealth and population until the 1980s. In the 1990s the local economy was ruined and young people began to emigrate to Hungary. Today the rate of unemployment is appr. 30 percent, and the Agricultural Cooperative and the Commercial Company went bankrupt. After the end of the civil war in Croatia and Bosnia (1995–96) Serbian refugees arrived to Mali Iđoš (Kishegyes). There are no ethnic tensions between native Hungarians and the Serbian refugees.
Көрікті жерлер
Мали Иджоштағы ең көне ғимарат – Басты көшеде орналасқан барокко стиліндегі Әулие Анна Рим-католик шіркеуі (1788 жыл). Ескі Голгофа, Хегиес шайқасының обелискісі және Пече сарайының қираған қалдықтары бар. Табиғи тартымдылықтары – Кривая өзені және Телечка төбелерінің әсерлі сазды қабырғалары.
The oldest building in Mali Iđoš is the baroque Roman Catholic Church of St. Anne (1788) on the Main Street. There is an old Calvary, the obelisk of the Battle of Hegyes and the ruins of the Pecze Mansion. The natural attractions are the River Krivaja and the imposing loessal walls of the Hills of Telečka.
Басқа дереккөздер
Слободан Ћурчић, Воеводин халқының саны, Нови Сад, 1996 жыл. OCLC ocm39963150
Slobodan Ćurčić, Broj stanovnika Vojvodine, Novi Sad, 1996. OCLC ocm39963150