Кіріспе

Фишер оксазолы синтезі – сусыз тұз қышқылының қатысуымен цианогидрин мен альдегидтен оксазолдың химиялық синтезі. Бұл әдісті 1896 жылы Эмиль Фишер ашқан. Цианогидриннің өзі жеке альдегидтен түзіледі. Оксазол синтезіне қатысатын реагенттер – альдегид цианогидрині және тағы бір альдегид – әдетте эквимолярлық мөлшерде болады. Екі реагенттің де құрамында көбінесе ароматикалық топтар болады, олар нәтижеде пайда болған гетероциклдің белгілі бір орналасқан жерлерінде кездеседі. Фишер оксазолы синтезінің нақты мысалы – манделик қышқылы нитрилінің бензальдегидпен реакцияласуынан 2,5-дифенил оксазолдың түзілуі.

Тарих

Фишер Берлин университетінде оқыған кезінде Фишер оксазолы синтезін жасады. Фишер оксазолы синтезі 2,5-дизамещенген оксазолдарды алу үшін әзірленген алғашқы синтездердің бірі болды. Фишер оксазолы синтезі бензальдегид цианогидрині мен 4-бромбензальдегидтен басталатын 2-(4-бромфенил)-5-фенилоксазол синтезінде де пайдалы болды. Дегенмен, оксазол сақинасының хлорлануы 2,5-бис(4-бромфенил)-4-хлорооксазол 7 және 2,5-бис(4-бромфенил)-4-оксазолидинон 8 түрінде жүзеге асады. Соңғы қосылыс көбінесе қосалқы өнім болып табылады. Тағы бір пайдалы мысал – бір ыдыстағы екі қадамдық синтездегі гальфординол, Rutaceae алкалоидтарының бастапқы қосылысы. Алғашқы қадамдар Фишер оксазолы синтезі бойынша жүреді, бірақ қышқыл катализдік циклдеу бір емес, екі қадамда өтеді, бұл дихлор аралық қосылысының түзілуін қамтамасыз етеді және аймақтық изомердің пайда болуын болдырмайды.