Кіріспе
Солтүстік Америкадағы кератопсид динозаврлар туысы Ахелозавр (/pron//ə/,/k//iː//l//oʊ /'/s//ɔːr//ə//s//, /,/æ//k//ɪ/,/l//oʊ//ə/'/s//ɔːr//ə//s/) – қазіргі Солтүстік Америкадағы кеш креда кезеңінде, шамамен 74,2 миллион жыл бұрын өмір сүрген центрозавр кератопсид динозаврлар туысы. Ахелозаврдың алғашқы қазбалары 1987 жылы Джек Хорнер басқарған командамен Монтана штатында табылды, ал 1989 жылы одан да көп нұсқалар анықталды. 1994 жылы Ахелозавр хорнери Скотт Д. Сэмпсон сипаттап, атады; туыс атауы грек құдайы Ахелоусқа сілтеме жасайды, яғни «Ахелоус кесірткесі», ал түр атауы Хорнерге арналған. Туыс бірнеше үлгілермен белгілі, олар негізінен жас жануарлардан ересектерге дейінгі жеке тұлғалардың бас сүйектерінен тұрады. Ірі центрозавр ретінде Ахелозаврдың ұзындығы шамамен , ал салмағы болса шамамен . Кератопсияға тән болғандықтан, ол төрт аяғымен жүрді, қысқа құйрығы және ілгекті мүсілі бар үлкен басы болды. Бас сүйегінің артқы бөлігінде сүйекті мойын қалқаны орналасқан, оның үстінде сыртқа қарай иілген екі ұзын тікенек болған. Ересек Ахелозаврдың көздерінің үстінде және мұрынында дөңгелек өсінділер (бүртіктер) болған, басқа центрозаврларда мүйіздер осы орындарда орналасқан. Бұл өсінділер кератиннің қалың қабатымен жабылған, бірақ олардың тірі кезіндегі нақты пішіні белгісіз. Кейбір зерттеушілердің пікірінше, бұл өсінділер төбелес кезінде, жануарлардың бас-басқа соғысуында, сондай-ақ демонстрация үшін қолданылған. Ceratopsia ішінде Ахелозавр Pachyrostra кладына (немесе «қалың мұрын») жатады. Ол ұқсас Эниозавр туысының тікелей ұрпағы (тікенектері болған, бірақ өсінділері болмаған) және Пахиринозаврдың тікелей ата-бабасы (ірі өсінділері болған) деп саналады. Бұл екі туыс Styracosaurus-тан анагенез арқылы дамыған аралық формалар болар еді. Бұл теорияға қатысты пікірталас болды, кейінгі жаңалықтар Ахелозаврдың Пахиринозаврлар тобындағы Пахиринозаврмен тығыз байланысты екенін көрсетті. Ахелозавр екі медициналық формациясынан белгілі және Ларамидия аралында өмір сүрді. Кератопсия ретінде Ахелозавр шөпқоректі болған және метаболизмінің жоғары деңгейіне ие болған көрінеді, бірақ қазіргі сүтқоректілер мен құстардан төмен болған.
Achelousaurus (/pron//ə/,/k//iː//l//oʊ /'/s//ɔːr//ə//s//, /,/æ//k//ɪ/,/l//oʊ//ə/'/s//ɔːr//ə//s/) is a genus of centrosaurine ceratopsid dinosaur that lived during the Late Cretaceous Period of what is now North America, about 74.2 million years ago. The first fossils of Achelousaurus were collected in Montana in 1987, by a team led by Jack Horner, with more finds made in 1989. In 1994, Achelousaurus horneri was described and named by Scott D. Sampson; the generic name means "Achelous lizard", in reference to the Greek deity Achelous, and the specific name refers to Horner. The genus is known from a few specimens consisting mainly of skull material from individuals, ranging from juveniles to adults. A large centrosaurine, Achelousaurus supposedly was about long, with a weight of about As a ceratopsian, it walked on all fours, had a short tail and a large head with a hooked beak. It had a bony neck frill at the rear of the skull, which sported a pair of long spikes, which curved towards the outside. Adult Achelousaurus had rough bosses (roundish protuberances) above the eyes and on the snout where other centrosaurines often had horns in the same positions. These bosses were covered by a thick layer of keratin, but their exact shape in life is uncertain. Some researchers hypothesize that the bosses were used in fights, with the animals butting each other's heads, as well as for display. Within the Ceratopsia, Achelousaurus lies within the clade Pachyrostra (or "thick snouts"). It has been suggested that it was the direct descendant of the similar genus Einiosaurus (which had spikes but no bosses) and the direct ancestor of Pachyrhinosaurus (which had larger bosses). The first two genera would be transitional forms, evolving through anagenesis from Styracosaurus. There has been debate about this theory, with later discoveries showing that Achelousaurus is closely related to Pachyrhinosaurus in the group Pachyrhinosaurini. Achelousaurus is known from the Two Medicine Formation and lived in the island continent of Laramidia. As a ceratopsian, Achelousaurus would have been a herbivore and it appears to have had a high metabolic rate, though lower than that of modern mammals and birds.
Хорнердің Лендслид Буттеге жасаған экспедициялары
Ахелозаврдың барлық белгілі үлгілері Монтана штатының Глейчер округіне қарасты Екі медицина формациясынан, Роки тау мұражайында жүргізілген қазба жұмыстары кезінде табылды, және үлгілер әлі де сол жерде сақталуда. Бұл жаңалықтар кездейсоқ оқиғалар тізбегінің нәтижесінде болды. 1985 жылдың көктемінде палеонтолог Джон "Джек" Р. Хорнерге, ол алты жыл бойы Майасаура жұмыртқалы тауының ұялау ортасын зерттеген Уиллоу Крик учаскесін пайдалануға рұқсат берілмейтіні хабарланды. Жаңа дала маусымына кең ауқымды дайындық жасаған ол, кенеттен басқа учаске іздеуге мәжбүр болды. Хорнер 1928 жылы Лендслид Буттеде динозавр жұмыртқаларының табылуын хабарлаған, бірақ олар туралы ешқашан жарияламаған Чарльз Уитни Гилмордың далалық күнделіктеріне қызығушылық танытты. Осы жерде Гилмор Джордж Фрайер Стернбергті мүйізді динозаврлар Брахицератопс пен Стиракозавр оватасының қаңқаларын қазуға жалдаған. Сол жазда Хорнер, 1920 жылдан бері алғашқы палеонтологиялық зерттеу жүргізілген Блэкфит үнді резерватының бөлігі болып табылатын Лендслид Буттедегі қазбаларды іздеуге Блэкфит үнді тайпалық кеңесінен рұқсат алды. 1985 жылдың тамызында Хорнердің әріптесі Боб Макела фермер Рикки Рейганның жерінде бай қазба орынын тапты, ол Динозаврлар қыртысы деп аталды және мүйізді динозаврлардың қазбаларын қамтыды. 1986 жылдың 20 маусымында Хорнер мен Макела Қара аяқ үнді резерватына оралып, Динозаврлар қыртысы карьерінде жұмысты қайта бастады, ол жұмыртқалардан басқа, кейіннен Эниозавр деп аталған мүйізді динозаврдың оннан астам қаңқасын қамтыды. 1986 жылдың тамызында, жақын жердегі жерде – Глория Сандквисттің жеріндегі Каньон сүйек төсегі, Сүт өзенінен шығысқа қарай – Хорнердің тобы тағы бір Эниозавр сүйек төсегін тапты. Осы кезде жасалған жаңалықтардың бір бөлігі – бұдан кейін (яғни, ресми түрде тағайындалған) Рубеозавр деп аталған, 2010 жылы Стиракозавр оватасы деп аталған қосымша мүйізді динозаврдың бас сүйегі, MOR 492 үлгісі болды. Сүйектер қабаттарының стратиграфиясын зерттеген Реймонд Роберт Роджерс оны 1989 жылы Styracosaurus sp. (белгісіз түр) деп атады. Styracosaurus ovatus – кейде жарамсыз nomen dubium деп есептелгенімен – бұл аймақта Г. Ф. Стернберг бұрыннан тапқан және ол нақты үміткер болды. Хадрозавридтер тұқымдасының сарапшысы Хорнердің басқа динозаврларға деген қызығушылығы аз болды. Осы уақыт аралығында Хорнер жағдайды күрделірек тұрғыдан қарастырды. Ол әлі де қазба материал бір популяцияның бөлігі болды деп ойлады, бірақ бұл уақыт өте келе хроноэволюциялық түрге айналып, одан кейінгі таксондардың тізбегіне қалыптасқан деген қорытындыға келді. 1992 жылы Хорнер, Дэвид Варриккио және Марк Гудвин Монтананың шөгінділері мен динозаврларының алты жылдық далалық зерттеуіне негізделген "Табиғат" журналында мақала жариялады. Олар экспедициялардың бұрыннан белгілі Стиракозавр мен Пахиринозавр арасындағы алшақтықты толтыратын үш "өткінші таксонды" ашқанын ұсынды. Олар әзірге осы таксондарға ат қоюдан бас тартты. Ең көне түрі "Өткінші таксон А" деп белгіленді, негізінен MOR 492 бас сүйегімен көрсетілген. Содан кейін "B таксоны" – Динозаврлар қыртысы карьерінің көптеген қаңқалары мен Каньон сүйек төсегі. Ең кішісі "Таксон С", оның ішінде MOR 485 бас сүйегі және Blacktail Creek-те табылған мүйізді динозаврлардың қазбалары.
Самсон атаулары Ахелоузавр
Самсон 1989 жылдан бері материалды зерттеуді жалғастырды. 1994 жылы омыртқалы жануарлар палеонтологиясы қоғамының жыл сайынғы мәжілісінде сөйлеген сөзінде ол "C таксонын" жаңа туыс және түр ретінде атады, Achelousaurus horneri. Ол туралы толық сипаттама берілгенімен, атауды алып жүретін үлгі, яғни холотипті анықтамаған. 1995 жылы Сэмпсон келесі мақаласында MOR 485 үлгісін Achelousaurus horneri-дің холотиптік үлгісі ретінде көрсетті. Туыс атауы грек мифологиясындағы Ахелоус есімінен және латын тіліндегі "саурус" сөзінен тұрады, ол грек тілінен "кескел" деген мағынаны білдіреді. Ахелос (Ἀχελῷος) – грек өзен құдайы және өзін кез келген нысанға айналдыра алатын пішін өзгертуші. Мифтік батыр Геркулеспен болған шайқаста Ахелос бұқаның кейпіне енді, бірақ оның мүйіздерінің бірі алынып тасталғаннан кейін жеңіліске ұшырады. Бұл сілтеме динозаврдың гипотетикалық аралық белгілеріне және онтогенетикалық және филогенетикалық даму арқылы мүйіздердің жоғалуына, демек жеке өзгерістер мен эволюцияға қатысты. MOR 485 холотипін Hostetter және Ray Rogers Cut Bank-тың солтүстік-батысындағы Landslide Butte Field Area аймағынан жинады. 1995 жылы Сэмпсон оны ересек жануардың жартылай бас сүйегі ретінде сипаттады, оның ішінде мұрын және көз ұңғысының үстіндегі (supraorbital) бөліктері (мүйіздердің орнына дөңгелек өскіндер) және тері сүйектері кірді. MOR 571 үлгісіне ересек жануардың жартылай бас сүйегі мен төменгі жақ сүйегі, сондай-ақ оған қосылған қабырғалар мен омыртқалар жатады. Сонымен қатар, Екі Медициналық Формациясынан алынған кейбір анықталмаған үлгілер, мысалы, фрагментті бас сүйегі MOR 464 немесе мұрын MOR 449, Achelousaurus-қа немесе шамамен бір кезде өмір сүрген басқа екі кератопсид – Einiosaurus және Rubeosaurus-қа тиесілі болуы мүмкін.
Жалпы құрылымы
Ахелоузаврдың ұзындығы шамамен 9 метр болған, ал салмағы 4 тоннаға жуық. Тіс қуыстарында ескі тістердің астынан жаңа тістер өсіп, әрбір тіс ұясында тістердің тізбегі тігіліп орналасқан. Ахелоузаврдың әр жоғарғы жақ сүйегінде 25-28 мұндай тіс орны болған.
Айырмалы белгілері
1995 жылы Самсон түрді сипаттағанда Ахелозаврды оның центрозавр туыстарынан ерекшелейтін төрт белгінің ресми тізімін берді. Біріншіден, ересектерде мұрын сүйектерінің үстінде салыстырмалы түрде кішкентай және жұқа, көптеген шұңқырлармен қапталған дөңгелек бөлік болады; екіншіден, ересектерде көз ұяларының үстінде нағыз мүйіздер болмайды, бірақ биік қырлы салыстырмалы түрде үлкен дөңгелектер болады; үшіншіден, әлі толық жетілмеген немесе жас ересектерде көз ұяларының үстінде нағыз мүйіздердің (мүйіздердің сүйекті бөлігі) ішкі беті ойыс болып келеді; төртіншіден, мойын қалқанының тегіс сүйектері артқы жиегінен артқа және сыртқа қарай шығып тұратын бір жұп қисық тікенектерге ие. Ахелозаврдың ересек бас сүйектерінің мұрын немесе мұрын аймағында, көптеген басқа кератопсидтерде мүйіз болатын жерде, тегіс, шұңқырлы дөңгелек болады. Ахелозаврдың үлкен тікенектері басқа центрозаврлардың "Процесс 3" тікенектерімен сәйкес келеді және Пахиринзаврға ұқсас, бірақ Эниозаврдың тікенектеріне ұқсас, кем дегенде үшінші орында бүйірге қарай иілген. 2020 жылы бұл процестердің жеке сүйектер екендігі жоққа шығарылды. Ең жетілген дарақтарда алдыңғы P6 және P7 процестері бір-біріне қатысты аз жиынтықталған және бойлық осі бойынша бұрылған.
Хорнердің анагенез гипотезасы
1992 жылы Хорнер және авторлар тобы жасаған зерттеу жоғары Екі Медицина формациясында геологиялық уақыттың шектеулі кезеңінде (шамамен жарты миллион жыл) жануарлар қауымдастықтарының жылдам ауысуын түсіндіруге тырысты. Әдетте, мұндай жағдай жаңа жануар түрлерінің ескілерін ығыстырып шығаратын жаппай шабуыл ретінде қарастырылады. Бірақ Хорнер жаңа формалардың көбінесе бұрынғы түрлерге өте ұқсас екенін байқады. Бұл оған эволюцияның өзінің сирек кездесетін дәлелін тапқанын көрсетті: кейінгі фауна негізінен ескі фауна болған, бірақ одан дамыған күйде. Табылған түрлер ерекше түрлер емес, анегонез процесінде пайда болған аралық формалар еді. Бұл сол кезде басым болған, бір түрдің шамамен 2-3 миллион жыл өмір сүруі керек деген пікірге сәйкес келді. Хорнердің пікірінше, тағы бір көрсеткіш – таксонның жеке түр екенін нақтылайтын бірегей белгілер, нағыз аутапоморфияларды анықтау мүмкін болмады. Қазбалар базалық (немесе ататек) белгілерінен көкейкесті белгілерге қарай біртіндеп өзгеруді көрсетті. "B таксоны" Эниозаврға, ал "C таксоны" Ахелозаврға айналды. Бұл жануарлар Ларамидияның шығыс жағалауындағы, Батыс Ішкі теңіз жолымен шектесетін және батысында биік прото-Таулы аймақтармен шектелген тар жолақта мекендеген. 2010 жылы Грегори С. Пол А. horneri-ді Centrosaurus туысына, C. horneri ретінде жіктеді.
Филогения
1995 жылы Сэмпсон Ахелозаврдың Эниозаврдың тікелей ұрпағы екенін дәлелдеуге жеткіліксіз мәлімет бар деп сапты. Хорнерден өзгеше, ол филогенезді анықтау үшін кладистік талдау жүргізуді шешті. Бұл Ахелозаврдың Эниозавр мен Пахиринозавр арасынан бөлінген эволюциялық ағашын көрсетті. Хорнердің пікіріне қайшы, *Styracosaurus albertensis* тікелей ата-тегі болмауы мүмкін, себебі Сэмпсонның талдауында ол *Centrosaurus*-тың туыс түрі болды. Бұл 2007 жылы Райан, 2010 жылы Николас Лонгрич және Сю және авторлар тобының талдауларымен расталды. Сол жылы Хорнер мен Эндрю Т. Макдональд *Styracosaurus ovatus*-ты жеке туысына, *Rubeosaurus*-қа көшірді, оны Эниозаврдың туыс түрі деп тапты, ал *Styracosaurus albertensis* қайтадан *Centrosaurus* тармағында орналасты. Олар сондай-ақ "А" таксонының негізі – MOR 492 үлгісін *Rubeosaurus*-қа жатқызды. 2011 жылы Эндрю Т. Макдональдтың келесі зерттеуі оның бұрынғы зерттеуінің нәтижесін қайталады, сондай-ақ Андре Фарке және авторлар тобы да жариялады. 2017 жылы Джей П. Уилсон мен Райан мәселені одан әрі күрделендірді, MOR 492 ("А таксоны") *Rubeosaurus*-қа жатпайтынын және оның құрметіне жаңа туыс аталатынын мәлімдеді. Уилсон және әріптестері 2020 жылы MOR 492-ні жаңа *Stellasaurus* туысына көшірді, ол "А таксонына" сәйкес келеді. Олардың зерттеуі бойынша *Rubeosaurus ovatus* *Styracosaurus albertensis*-тің туыс түрі болып табылды және *Rubeosaurus* *Styracosaurus*-пен синоним екені анықталды. Кладистік талдаулар жаңа жаңалықтар мен түсініктерді ескере отырып, біртіндеп дамиды. Олардың нәтижелері эволюциялық ағашта реттелген қарым-қатынастармен кладограммада көрсетілуі мүмкін. Төмендегі кладограммада Ахелозаврдың филогенетикалық орны Уилсон және әріптестерінің 2020 жылғы кладограммасында көрсетілген. Барлық үш негізгі белгілі үлгіде үш біріктірілген мойын омыртқасынан тұратын синцервикальдар бар; бұл белгі кішкентай ата-тегінен, қатты мойынды жер қазу немесе тамақ алу үшін пайдаланғаннан мұрагерлікке қалған болуы мүмкін.
Әлеуметтік мінез-құлық
Кератопсиялық динозаврлар үйірлі жануарлар болған деген пікір бар, себебі бір кератопсиялық түрдің көптеген мүшелері табылған көптеген сүйек қазбалары бар. 2010 жылы Хант пен Фарк бұл көбінесе центрозавридті кератопсияларға қатысты екенін көрсетті. Хорнер Лендслид Буттедегі мүйізді динозаврлар құрғақшылық немесе ауру салдарынан қырылған үйірлерде өмір сүрген деп есептеді. Додсон Achelousaurus сүйек қазбаларының бір түрден ғана тұратыны (моноспецификалық) үйірлердің болғанын растайды деген қорытындыға келді.
Метаболизм
Динозаврлардың терморегуляциясы туралы көптен бері пікірталас жүріп келеді, олар эктотерм ("салқын қанды") немесе эндотерм ("жылы қанды") болған-болмағанына байланысты. Сүтқоректілер мен құстар – гомеотермиялық эндотермдер, олар өз дене жылуын өндіреді және жоғары метаболизмге ие, ал бауырымен жорғалаушылар – гетеротермиялық эктотермдер, олар дене жылуының көп бөлігін қоршаған ортадан алады. 1996 жылғы зерттеуде Екі Дәрілік формациясынан алынған жануарлардың сүйек фосфаттарындағы оттегі изотоптары зерттелді, соның ішінде жас Ахелозавр үлгісі MOR 591. Омыртқалы жануарлардың сүйектеріндегі фосфаттың δ18O мәндері олардың дене суындағы δ18O мәндеріне және сүйектер қалыптасқан кездегі температураға байланысты, бұл олар қалыптасқан кезде әрбір сүйектің температура өзгерісін өлшеуге мүмкіндік береді. Зерттеу дене температурасының маусымдық өзгеруін және қаңқа аймақтары арасындағы температура айырмашылықтарын талдап, динозаврлардың температурасын маусымдық түрде сақтап тұрғандарын анықтауға бағытталды. Зерттеу үшін алынған варанид кесірткесінің қазбасы гетеротермиялық эктотерм екенін көрсететін изотоптық өзгерістерді көрсетті. Ахелозавр сияқты динозаврлардың көрсеткен өзгерістері олардың гомеотермиялық эндотермдер екенін көрсетеді. Бұл динозаврлардың метаболизм деңгейі қазіргі сүтқоректілер мен құстарға қарағанда төмен болған, сондықтан олар аралық эндотермдер болған болуы мүмкін.
Палеоорталық
Ахелозавр екі медицина формациясынан белгілі, ол 83 мен 74 миллион жыл бұрын, соңғы креда кезеңінің Кампан кезеңінен басталатын жағалау шөгінділерін сақтайды. Ахелозавр үлгілері формацияның ең жоғарғы деңгейлерінде табылады, бұл осы уақыт аралығының соңына, шамамен 74 миллион жыл бұрын жақын кезде болуы мүмкін. Екі медицина формациясы жылы, жартылай құрғақ климатпен сипатталады. Оның қабаттары Ларамидия арал континентінің (Батыс Солтүстік Америкадан тұратын) шығыс жағалауында жиналған. Батыстағы биік таулы жоталар, батыс желдерімен бірігіп, жаңбыр көлеңкесін құрап, жылдық жауын-шашын мөлшерін шектеген. Жаңбыр көбінесе жазда, конвекциялық дауылдар ландшафтты су базған кезде жауған. Климат ұзақ құрғақ және қысқа ылғалды маусымдармен ерекшеленген. Өсімдік жамылғысы сиреп, көптеген түрлері болмаған. Мұндай жағдайда, мүйізді динозаврлар су және тамақпен үздіксіз қамтамасыз ету үшін бұғаздарға тәуелді болған, өзен арналары ертерек кеуіп, жануарлар соңғы суар орнына жиналған кезде ауыр құрғақшылықта қырылып, сүйек қабаттарының пайда болуына себеп болған. Мүйізді динозаврлардың табылған қоңыр палеосолі – саз және көмірленген ағаш сынықтарының қоспасы – қазіргі маусымдық құрғақ батпақтарға ұқсайды. Айналасындағы өсімдіктер биік қылқан жапырақты ағаштардан тұрған болуы мүмкін. Ахелозавр одан әлдеқайда кішігірім өсімдіктермен қоректенген: 2013 жылғы зерттеулер Ларамидиядағы шөпқоректі кератопсидтердің биіктігі 5 метрден төмен өсімдіктермен тамақтануға шектелгенін көрсетті. Бұл аймақтағы дербес динозаврлардың тұқымдастарына Prosaurolophus, Scolosaurus, Hypacrosaurus, Einiosaurus және белгісіз жіктелудегі тираннозавридтер кірді. Тіс іздерінің куәлігі бойынша, Лендслид Бутт Майданды аймағындағы мүйізді динозаврлардың қаңқаларын үлкен теропод хищнігі жеген, Роджерс бұл Альбертозавр болған деп болжаған. Ахелозаврдың бөлігі болған фаунаның нақты құрамы белгісіз, өйткені оның басқа таксондармен тікелей байланыста табылмаған. Оның аралық анагенетикалық орны Ахелозавр өзінің тіршілік ортасын формациясының ортасы немесе соңында кездесетін формалармен бөліскенін көрсетеді. Мүйізді динозаврлар сияқты, Хорнер екі медицина формациясының басқа динозаврлар тобында да өтпелі таксондарды тапқан деп болжады. Олардың бірі Ламбеозавр мен Гипакрозаврдың арасындағы форма болды; қазіргі уақытта Гипакрозавр стебингери анагенез арқылы дамыған деп есептелмейді, себебі түрдің аутапоморфиясы анықталды. Хорнер кейбір пахицефалозаврлардың бас сүйектерін Стегоцерас пен Пахицефалозаврдың арасындағы таксонның белгісі ретінде қарастырды. Белгісіз үлгісі TMP 2002.76.1 Динозаврлар паркі формациясынан табылды және егер ол Ахелозаврға тиесілі болса, онда бұл тұқым стратиграфиялық тұрғыдан ең көне пахиринозаврлар таксоны болар еді. Ахелозавр сондай-ақ бір формациядан көптеген жерлерден белгілі жалғыз Кампан кератопсиді болар еді. Екі жануар да Bearpaw формациясының теңізтік шөгінділерінің астында кездеседі, бірақ бойлық айырмашылықтарға байланысты TMP 2002.76.1 екі медицина формациясындағы Ахелозаврдың қазбаларынан шамамен 500 000 жыл бұрынғыға жатады.
The indeterminate specimen TMP 2002.76.1 is from the Dinosaur Park Formation and, if it belongs to Achelousaurus, the genus would be the stratigraphically oldest known pachyrhinosaurine taxon. Achelousaurus would then also be the only Campanian ceratopsid known from more than one formation. Both animals occur right below the marine shales of the Bearpaw Formation, but due to longitudinal differences, TMP 2002.76.1 is about 500,000 years older than the Achelousaurus fossils from the Two Medicine Formation.