Кіріспе
Фиджидің Басшылар үйінің үш конфедерациясының бірі – Товата. Бұл конфедерация Фиджидің барлық басшылары кіретін Фиджи Басшылар үйін құрайды.
Tovata is one of three confederacies comprising the Fijian House of Chiefs, to which all of Fiji's chiefs belong.
Товата туралы мәліметтер
Ол елдің солтүстік-шығысында орналасқан, солтүстік арал Ванua Левудағы Буа, Макуата және Какаудров провинцияларын, сондай-ақ Лау аралдарын қамтиды.
Товатаның ең басты атағы
Товата конфедерациясы (Кубуна және Буребасага конфедерациялары сияқты) – жақында құрылған бірлестік. Ол 1867 жылдың 14 ақпанында Ма’афу тарапынан «На Мата» еңбегінде былай деп айтылған: "А tauyavutaka na turaga ni Toga o Ma'afu ena nona via vakacokovatataka na vanua era vakarorogo vua, ena veirogorogoci kei ira na turaga ni vanua o Bua, Macuata, Cakaudrove kei Lau". Мұндағы маңызды сөз – "veirogorogoci", ол "бір-бірін тыңдау" дегенді білдіреді. Яғни, осы конфедерацияның мүшелері дәрежесі тең, сондықтан дәстүрлі айтыстар мен әңгімелерде оны "Matanitu Veiwekani" деп атайды. Басқаша айтқанда, бұл Фиджидегі Біріккен Ұлттар Ұйымы сияқты нәрсе, онда әр басшы Товата билігіндегі басқа басшылармен бірдей дәрежеде. Ал Кубуна және Буребасага конфедерацияларында басшылардың, вассалдық әскербасылардың, басшылық лауазымдардың және қатарлардың көптеген деңгейлері бар, бұл олардың ұзақ жылдарға созылған одақтастығы мен қарым-қатынастарын көрсетеді. Товата одан өзгеше. Ол құрылымы жағынан тең және демократиялық. Оны Ма’афу ойлап тапты, ал премьер-министрі ретінде Левукадағы британдық консул басқарды. Товата конфедерациясында жоғарғы басшы жоқ.
"A tauyavutaka na turaga ni Toga o Ma'afu ena nona via vakacokovatataka na vanua era vakarorogo vua, ena veirogorogoci kei ira na turaga ni vanua o Bua, Macuata, Cakaudrove kei Lau." The key word here is "veirogorogoci" which denotes "listening to each other". In other words, this confederacy's membership are equal in rank which is why during traditional oratures and discourses, it is referred to as "Matanitu Veiwekani. Seen another way, this is Fiji's equivalent of a United Nations of sorts, where each chief is of equal ranking with other chiefs in the Tovata jurisdiction. Kubuna and Burebasaga confederacies, on the other hand have layers upon layers of chief, vassal warlord, chieftain and ranks within ranks, underscoring its long alliances and relationships in built into it. Tovata is not like that. It is more even and democratic in structure. It was conceived by Ma’afu and headed by the British consul in Levuka as its prime minister. There is no paramount chief in the Tovata Confederacy.
Товатаның танымал фиджиліктері
Үш конфедерацияның ең кішісі болғанымен, Товата саяси тұрғыдан ең ықпалды болды. Қазіргі Фиджи мемлекетінің негізін қалаушы деп есептелетін Рату сэр Лала Сукуна, Фиджидің көп жылғы премьер-министрі және екінші президенті Рату сэр Камисе Мара, сондай-ақ Фиджидің бірінші президенті Рату сэр Пеная Ганилау – барлығы Товатадан шыққан. Бұған қоса, қазіргі премьер-министр Ситивени Рабука, бұрынғы бас прокурор, Коринияси Бале және Лайсения Каррасе де осы конфедерациядан. Басқа да танымал көшбасшылар – Туи Какао Рату Наикама Лалабалаву және Рату Эпели Ганилау, екеуі де белсенді саясатқа қатысқан. Товатадан шыққан кәсіпкерлердің қатарында Яту Лаудан Роко Матай және «Hot Bread Kitchen» нан өнімдері желісінің негізін қалаушы, сондай-ақ бұрынғы парламент депутаты Мере Самсони бар.