Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1827 жылғы Эжен Делакруаның суреті
1827 painting by Eugène Delacroix
«Сарданапалдың өлімі» (La Mort de Sardanapale) – Эжен Делакруаның 1827 жылы қаламға майлы бояумен салған суреті. Қазіргі уақытта ол Париждегі Лувр мұражайында сақталуда. Делакруаның 1844 жылы салған кіші көшірмесі қазір Филадельфия өнер мұражайында орналасқан. «Сарданапалдың өлімі» шығармасы ежелгі грек тарихшысы Диодор Сицилийдің тарихи кітапханасынан алынған, Ассирия патшасы Сарданапал туралы аңызға негізделген және романтизм дәуірінің туындысы болып табылады. Бұл суретте бай, әсерлі және жылы түстер, сонымен қатар кең жүргіштер қолданылған. Ол Лорд Байронның 1821 жылғы «Сарданапалус» пьесасынан шабыттанды, ал одан кейін Гектор Берлиоздың 1830 жылғы «Сарданапале» кантатасы мен Франц Листтің 1845–1852 жылдардағы (аяқталмаған) «Сарданапало» операсының жарыққа шығуына әсер етті.
The Death of Sardanapalus (La Mort de Sardanapale) is an oil painting on canvas by Eugène Delacroix, dated 1827. It currently hangs in the Musée du Louvre, Paris. A smaller replica, painted by Delacroix in 1844, is now in the Philadelphia Museum of Art. The Death of Sardanapalus is based on the tale of Sardanapalus, a king of Assyria, from the historical library of Diodorus Siculus, the ancient Greek historian, and is a work of the era of Romanticism. This painting uses rich, vivid and warm colours, and broad brushstrokes. It was inspired by Lord Byron's play Sardanapalus (1821), and in turn inspired a cantata by Hector Berlioz, Sardanapale (1830), and also Franz Liszt's opera, Sardanapalo (1845–1852, unfinished).
Визуалды талдау
Сарданапалдың өлімінің басты назары – қымбат қызыл матамен жабылған үлкен төсек. Оның үстінде, қызыл аласапыранды бейжай қарап отырған бір ер адам жатыр. Ол ақ түсті жамылғы киген, ал мойны мен басы алтынмен әшекейленген. Оның аяқ жағында, үлкен төсектің төменгі жартысында бір әйелдің денесі жатыр. Ол – әртүрлі киімдерде, өлімнің әртүрлі сатыларындағы алты әйелдің бірі. Сахнада пышақпен жараланған бірнеше адам бар, ал бір ер адам қандай да бір жарақаттан, қаншалықты екені белгісіз, өліп бара жатыр. Сол жақ алдыңғы жолдағы бір ер адам, әсем безендірілген жылқыны өлтіруге тырысады. Патшаның оң жақ иығының үстінде тұрған жас жігіт, күрделі алтын құмыра мен кесе орналасқан шағын үстелдің артында тұр. Төсектің астында алтын пил бастары мен қырғынның арасында шашырап жатқан түрлі құнды заттар бар. Фонда бірнеше архитектуралық элементтер көрінеді, бірақ оларды ажырату қиын. Делакруа бұл картинада бояудың еркін, жайылмалы стилін қолданған, бұл туындыға күшті қозғалыс сезімін береді. Бұл көрініс – қозғалыс, қару-жарақ және түстер арқылы бейнеленген, хаостық және зорлық-зомбылыққа толы. Төсектің қызыл түсі, көлеңкелі, аздап көрінбейтін фонға қарсы өте жарқын көрінеді. Сарданапалдың ақ жамылғысы, өліп бара жатқан әйелдердің дене мүшелерінің сүтке ұқсас ақшыл түсі және бүкіл сахнадағы алтын заттардың жылтыры көрерменнің назарын картина бойынша жылдамдатып жүргізеді. Туындыда симметрияның жоқтығы байқалады, бірақ композиция теңгерімді сақталады. Төсектің шетінде, пил басының жанында жатқан әйел ғана көрерменмен тікелей байланыс жасайды. Ал картинадағы қалғандарының бәрі қолдарындағы міндетке – өлімге – толыққанды берілген.
The main focus of Death of Sardanapalus is a large bed draped in rich red fabric. On it lies a man with a disinterested eye overseeing a scene of chaos. He is dressed in flowing white fabrics and sumptuous gold around his neck and head. A woman lies dead at his feet, prone across the lower half of the large bed. She is one of six in the scene, all in various shades of undress, and all in assorted throes of death by the hands of the half dozen men in the scene. There are several people being stabbed with knives and one man is dying from a self inflicted wound from a sword, and a man in the left foreground is attempting to kill an intricately adorned horse. A young man by the king's right elbow is standing behind a side table which has an elaborate golden decanter and a cup. There are golden elephant heads at the base of the bed, as well as various valuable trinkets scattered amongst the carnage. In the background, several architectural elements are visible but difficult to discern. Delacroix used a painterly brushstroke in this painting, which allows for a strong sense of movement in the work. This scene is chaotic and violent, as showcased by the movement, weapons, and the colors used. The redness of the bed stands out against the somewhat obscured, dark background. The whiteness of Sardanapalus's robe, the creamy lines of the dying women's limbs, and the shimmers of gold objects throughout the scene pull the viewer's eye quickly around the painting. There is asymmetry in the work, but the composition remains balanced. One woman reclined by an elephant head on the end of the bed is the only figure to engage with the viewer. Everyone else in the painting is focused on the task at hand: death.
Қабылдау
Делакруаның «Сарданапалдың өлімі» 1828 жылы Париж салонында өткен көрмеде қырқыс дау тудырып, қарама-қайшылықтарға толы болды. Делакруаның басты бейнесі – Сарданапал, өзінің барлық мүлкін, адамдар мен зәулім заттарды қоршаған қан мен ысырапқа толы өртте жоюға дайын патша. Сарданапал Жаков Луи Давидтің аттас картинасындағы Горацилер сияқты классикалық батыр емес еді. Делакруаның «Сарданапалы» неоклассикалық дәстүрге қарсы болды, ол сәл түстерге, қатаң кеңістікке және жалпы моральдық мазмұнға баса назар аударды. Ол сондай-ақ, өлім көрінісін көрермендер кеңістігіне тікелей бағыттап, перспективалық қысқаруды қолданды, бұл дәстүрлі академиялық суреттердің тыныш ретіне мүлдем қайшы келді. Дороти Бассидің сөзінше, 1828 жылы Салонға ұсынылған кезде бір сыншы картинаны «ұнамсыздықтың фанатизмі» деп атаған. Линда Ноклин бұл картина салонды дүрліктірді деп санайды, себебі замандастары оны Делакруаның жеке жыныстық қиялы ретінде түсінді, бұл шығыстың «өзгесі» (яғни Сарданапал) мен батыс адамы арасындағы шекараның жойылуы еді. Композитор Франц Лист Делакруаның картинасынан (және Байронның пьесасынан) шабыт алып, осы тақырыпта «Сарданапало» атты итальяндық опера жазды. Княгиня Кристина Белгиозоға корольдің өзін өртеуін ескере отырып, оның финалы «барлық көрермендерді өртеп жіберуге» бағытталғанын айтты. Ол 1852 жылы ғана бірінші актіні аяқтады және содан кейін жобадан бас тартты. Аяқталған бірінші актінің тұңғыш көрсетілісі 2018 жылы өтті.
Delacroix's Death of Sardanapalus was controversial and polarizing at its exhibition at the Paris Salon of 1828. Delacroix's main figural subject was Sardanapalus, a king willing to destroy all of his possessions, including people and luxurious goods, in a funerary pyre of gore and excess. Sardanapalus was not a classical hero, like the Horatii in Jacques Louis David’s eponymous painting. Delacroix's Sardanapalus was the antithesis of neoclassical traditions, which favored subdued colors, rigid space, and an overall moral subject matter. He also used foreshortening to tilt the death scene directly into the space of the audience, a far cry from the subdued order of traditional academic paintings. Dorothy Bussy quotes one critic of the work as calling the painting "the fanaticism of ugliness" when it appeared in the Salon in 1828. Linda Nochlin has argued that this painting scandalized the salon because it was understood by contemporaries as a destructive sexual fantasy of Delacroix's own a collapse of the distinction between the "Other" of Orientalism (i. e., Sardanapalus) and western man. The composer Franz Liszt was inspired by Delacroix's painting (and Byron's play) to compose an Italian opera Sardanapalo on the topic, telling Princess Cristina Belgiojoso that, in view of the king's self immolation, his finale will aim to 'set the entire audience alight'. He completed Act 1 only in 1852 and abandoned the project thereafter. The completed first act received its premiere in 2018.