Кіріспе

Свитленд Вуд – Лестерширдегі Чарнвуд орманындағы қоғамдық орман. Свитленд ауылына жақын болғанымен, ол негізінен Ньютаун Линфорд приходының шегінде орналасқан, Брэдгейт паркінен солтүстікке қарай, сондай-ақ Вудхаус Ивс және Кропстон жанында. Бұл орман – Лестерширдегі табиғатты қорғау үшін ең маңызды ежелгі орман. Орман ішіндегі карьерлер көптеген жергілікті ғимараттардың ерекше Свитленд тақтасынан жасалған шатырларының, сондай-ақ Лестерширдегі шіркеулерде жиі кездесетін тақтадан жасалған қабір тастарының көзі болды. Свитленд Вуд 1925 жылдан бері қоғамдық орман болып келеді, ол Лестер Ротари клубы сатып алғаннан кейін, бұрын Гроби меншігінің бір бөлігі болған. 1931 жылдан бері оны Брэдгейт паркі және Свитленд Вуд қоры басқарып келеді.

Ежелгі орман

Суитленд орманы ежелгі жартылай табиғи орман ретінде жіктеледі. Ортағасырлық егістік іздері аумақтың көп бөлігі бір кезде ағаштардан тазартылып, егін өсіруге пайдаланылғанын көрсетеді. Оның орман ретінде пайдаланылғаны туралы құжаттамалық деректер 1512 жылға дейін жетеді, сол кездегіде осы аумақтың кем дегенде бір бөлігі орман ретінде қалыптасқан. Ол, мүмкін, "екілмеген", бірақ тез тасталған шаруашылық жерді қайтадан жамылған болуы мүмкін. Дегенмен, содан бері ол үздіксіз орман болып келеді, негізінен талдандыру арқылы басқарылады. Ол әртүрлі аттармен белгілі бөліктерге бөлінген: Ұлы Линдс, Кішкентай Линдс, Дунхэм Линнс, Холлгейтс Вуд, Слейт Пит Хей және Слейт Пит Хилл. Ормандық жер Стемфорд графы болған Грей отбасының Брэдгейт иелігінің бір бөлігі болды. 1880 жылы Брэдгейт иелігінде 26 орман болды және олар 17-19 ғасырлар бойы Грей иеліктерінің ажырамас бөлігі болды. "Суитленд орманы" атауының ең ерте кездесуі 1772 жылғы тізімде кездеседі. Қазіргі уақытта бұл атау осы жердегі Грей иелігіне тиесілі барлық ормандық жерлерді қамтиды. Орманның шығыс жағына іргелес Суитленд округіндегі екі ормандық аймақ орналасқан, олар тарихи тұрғыдан Стокинг Вуд және Уайтс Вуд деп белгілі. Бұл жерлер Денверс отбасының, содан кейін Лансборо графтарының меншігінде болды. Бұл екі орман жеке меншікте қала береді және Суитленд орманының мемлекеттік ормандық жеріне жатпайды, бірақ белгіленген SSSI-ның бөлігі болып табылады.

Қатты қыш тас қазбасы

Суитленд тақташасы рим дәуірінен бері жергілікті шатыр материалдарының бірі болып келген. Суитленд, Чарнвудтың шығыс жағындағы Hallgates және Little John-нан басталып, Swithland Wood және The Brand арқылы Woodhouse Eaves-қа дейін созылған «тақташа» тас шоғырларының қатарына атын берген. Бұл аймақтардың барлығында ежелгі тақташа карьерлері бар, сондай-ақ Гробидегі Чарнвуд антиклинінің екінші жағында да осыған ұқсас тас шоғырлары кездеседі. Суитленд тақташасы көп ғасырлар бойы шағын көлемде өндірілген. Swithland Wood-тағы 24 кішкентай шұңқырдың көптегені ертедегі тақташа карьерлерімен байланысты болуы мүмкін. Орманды басқарудан өзгеше, карьерлер жергілікті жұмысшыларға жалға берілді. Орман ішінде екі ірі карьер пайда болды: біреуі орманның ортасындағы «Ұлы шұңқырда», екіншісі солтүстік жағындағы жолға жақын орналасқан. Осыған ұқсас жұмыстар Суитленд жолының ар жағында, The Brand аймағында да жүргізілді, онда сумен толған тағы төрт шұңқыр сақталған. 19 ғасырдың ортасында, Лестерлік Джон Эллистің басшылығымен, сонымен қатар Мидленд темір жолының төрағасы болған ол, Ұлы шұңқырдан 180 футтан (55 метрден) астам тереңдіктен тақташаларды өндірген. Swithland Slate шамамен 1750 жылдан бастап жергілікті үйлердің шатырларын жабу үшін қолданыла бастады және бүгінгі күнге дейін Чарнвуд және оның аймағындағы ескі ғимараттарда кеңінен таралған. Жұқа, жеңіл Уэльс тақташаларынан, белгілі бір өлшемдегі тақташалармен қолданылатынынан өзгеше, Swithland Slate шатырлары төбесінен бастап кішкентай тақташалардан, негізіне қарай ірі тақташаларға дейін сатылап орнатылады. Осы тақташалармен салынған көрнекті ғимараттардың қатарында Мидленд темір жолының Лондон вокзалы – Сент-Панкрас және Эрнест Гимсон жобалаған Лестер үйлері бар. 17 ғасырдан бері Swithland Slate қабір тастарына қолданылып келеді және оларды Лестерширдің және көршілес округтердің, әсіресе Ноттингемширдің зираттарында кездестіруге болады. Олар көптеген басқа тас түрлерінен гөрі ұзақ сақталатын, әртүрлі жазулармен және ою-өрнектермен безендірілген. Басқа қолданыс орындарына – жол жиектері, терезе табандары және раковиналар жатады. Каналдар мен темір жолдар арқылы Уэльс тақташасын үлкен көлемде және төмен бағамен тасымалдау мүмкіндігі туғаннан кейін жергілікті тақташаларға деген сұраныс азайды. Солтүстік шұңқырдағы карьер 1838 жылы, ал Ұлы шұңқыр 1887 жылы тоқтатылды. Қазір екі шұңқырдың да суы терең, қауіпсіздік үшін қоршалған, бірақ карьерлер маңындағы жолдардан көлдер мен тас беттерін тамашалауға болады. Ұлы шұңқыр кейде су астында жүзуге қолданылады.

Мемлекеттік орман

Карьерлер жабылғаннан кейін аймақ белсенді орман шаруашылығы және Грей иелігінде ағаштар отырғызу арқылы маңызды орман ресурсы болып қала берді. Бірақ 1921 жылы Брэдгейт иелігіндегі жерлерді жапсарып сату кезінде Уильям Гимсон орманды және екі шаруашылық ферманы сатып алды. Лестер Ротари клубына осы маңызды ежелгі орманды сақтап, Лестер және Лестершир халқының игілігі үшін мәңгілік қоғамдық қолжетімділікті қамтамасыз ету мақсатында, жалпы ауданы 137 акр (554 000 м²) болатын екі іргелес орман учаскесі ұсынылды. Әлеуметтік қор құрылды және ақша жинау науқаны £6,000 жинады (оның жартысынан астамы Ротари клубының мүшелерінен), бұл £3,000 сатып алу құнымен қатар, жаңадан орнатылған қоршау, орманды басқару жұмыстары және қоғамдық қолжетімділік нысандарына жұмсалды. Ротари клубы 7 жыл бойы орманшыларды жұмысқа алды және тікелей саябақты басқарды. Ұлы шұңқының тас бетінде Ротари клубының "Лестер Ротари клубы ұлттық мұра үшін Свитленд орманын сақтап қалды" деген жазуы бар. Аймақ көктемде орманның кең аумағын жабатын көк қоңыраулармен және басқа да көктемгі гүлдермен ерекшеленеді. 1927 жылы Ротари клубы Свитленд шіркеуімен бірлесіп, Ұлы шұңқының жанында жыл сайынғы Көк қоңырау мерекесін (Bluebell Service) ұйымдастырды, және бұл дәстүр жалғасуда, Көк қоңырау мерекесі сәуір айының үшінші немесе төртінші жексенбісі күні түстен кейін өткізіледі. 1928 жылы Лестердің белгілі кәсіпкері Чарльз Беннион, Лестер қаласы мен Лестершир округі кеңестері мен Ұлттық трасттың қолдауымен сақтау және қоғамдық игілік үшін іргелес және үлкен Брэдгейт паркін сатып алды, ол қайырымдылық қорға тапсырылды. 1931 жылы Брэдгейт парк қоры толыққаннан кейін Ротари клубы Свитленд орманын Брэдгейт паркімен біріктіруді ұсынды. Барлық тараптар келісіп, екі қор Брэдгейт паркі және Свитленд орман қоры ретінде біріктірілді. Осыдан бері Свитленд орманы Ротари клубы емес, қор тарапынан басқарылады, ол көпшілікке ашық және оның сақтау және демалыс құндылығы үшін жоғары бағаланады.

Ерекше ғылыми қызығушылыққа ие жер

Natural England мәліметінше: "Бұл жер Лестерширдегі емен, қайың және қараталдың сақталған ең жақсы мысалдарының бірі болып табылады және Англияның орталық бөлігіндегі сәл қышқыл, құнарлы топырақтағы ежелгі орманды бейнелейді." Swithland Wood орман шаруашылығындағы сабақтастық пен өзгерістердің үйлесімін қабылдады, бұл өсімдіктер әртүрлілігін күшейте түсті, сонымен қатар күрделі экожүйелердің тірі қалуына және дамуына жағдай жасады. Өзгерістерге карьерлер, 19 ғасырдағы кең ауқымды кесу, орман арқылы су құбырының салынуы, жолдар мен бағыттарды тазалау және көптеген адамдардың басуы жатады. Олардың әрқайсысы кейбір ағаштар мен өсімдіктерге әсер еткенімен, басқа түрлердің орналасуына мүмкіндік беретін қосымша орта жасады. Бірақ жалпы алғанда, Свитленд Вуд ортағасырлық жыртылыстан бері үлкен сабақтастықты сақтап келеді. Орманның өзі аралас, негізінен есейген емен, күл, қайың және жиде. Бұл түрлер жүздеген жылдар бойы басымдыққа ие, ал ең тасты жерлерде олар әрқашан болған. Осы сабақтастық мұндай байлықтың дамуына мүмкіндік берді. Нәтижесінде орманның флоралық көрсеткіші = 147, бұл Лестершир және Ратленд орманды аймақтары арасындағы ең жоғары көрсеткіш, Оустон Вудс (132) және Берли Вудс (125) орманды аймақтарынан жоғары.

Геология

Шарнвуд орманын сипаттайтын ежелгі тау жыныстары эрозияға ұшыраған антиклинді құрайды. Теңіз түбінде жиналған шөгінді қабаттары 420 миллион жыл бұрын, силур кезеңінің соңында көтерілген. Бұл күмбезді пайда етті, оның жоғарғы бөлігі эрозияға ұшырап, бірте-бірте көне тау жыныстарын ашты. Ең көне тау жыныстары солтүстік ядрода, Блэкбрук су қоймасында орналасқан, ал Суитленд Вуд антиклиннің оңтүстік-шығыс шетінде жатыр. Суитленд сланцтары және "Брэнд тобының" басқа тау жыныстары – Чарниан тау жыныстарының ең жаңасы. 20 ғасырдың көп бөлігінде олар орталық Шарнвуд аймағындағы тау жыныстарымен бірге прекамбрий жыныстары деп саналды. Бұл оларды 539 миллион жылдан бұрынғы деп есептеуге мүмкіндік берді. Алайда, жақында табылған іздер, яғни жануарлардың Свитленд сланцына айналған жұмсақ саздықта қалдырған іздері, "Брэнд тобының" барлық жыныстарын кембрийге жатқызып, оларды шамамен 530 миллион жыл бұрын пайда болған деп қайта жіктеді. Чарнвудтың прекамбрий жыныстарында Шарния түрлерінің жапырақша тәрізді қазбалары халықаралық маңызы бар болғанымен, жануарлардың іздерінің анық дәлелдері Свитленд формациясын кембрий кезеңіне сенімді орналастырады. Осы іздердің кейбір қалдықтарын Ратби шіркеуінің зиратындағы Суитленд сланцының бас тастарында көруге болады. Суитленд сланцының құрамына кіретін саз теңіз түбінде көп мөлшерде шөгінді, ал кембрийге дейінгі жанартаулық белсенділік азайғаннан кейін пайда болды. Бұл өте ұсақ шөгінді болғандықтан, нәтижесінде ұсақ түйіршікті, біркелкі қабатталған материал түзілді. Одан кейінгі шөгінділер антиклиннің көтерілуімен бірігіп, ыстық пен қысымды тудырып, сазды қатты тау жынысына айналдырды (литификация). Көтерілу кезінде туған кернеулер сланцтарда жарықтарды (клеваж жазықтықтарын) құрады, және осы жарықтар (қабат жазықтықтары емес) арқылы сланцтарды шатыр сланцтарын жасау үшін бөледі. Шарнвуд айманы биік тау тізбегіне көтерілгеннен кейін эрозия процестері басталды. Триас кезеңінде (240 миллион жыл бұрын) таулар қазіргі биіктігіне ұқсас деңгейге дейін эрозияланды. Содан кейін жаңа шөгінді процесі басталды, бұл жолы шөл құмы мен ұсақ шаңнан тұратын, жұмсақ қызыл марльдің жаңа қабатын құрады, бұл жердің дөңгелек бедерін қалыптастырды, ал ескі тау жыныстарының төбелері ғана жер бетіне көтерілді. Суитленд Вудтың көп бөлігінде марль – беткі тау жынысы түрі (дегенмен, сланц қабаттары оның астында орналасқан). Соңында, мұз дәуірі кезінде мұздық эрозиясы триас кезеңінің материалдарын (және одан жоғары жиналған барлық шөгінділерді) алып тастап, ескі тау жыныстарының эрозияға ұшыраған шыңдарын қайта ашты. Мұз дәуірі аяқталғаннан кейін, жергілікті аумақтың көп бөлігінде, оның ішінде Суитленд Вудтың кейбір бөліктерінде, тас балшығының жамылғылары қалды.

Қол жеткізу

Суитленд Вуд күндізгі уақытта жұртшылыққа ашық. Роэклиф жолындағы және Свитленд жолындағы ақылы тұрақтар бар. Брэдгейт саябағының Холлгейт кіреберісіне жақын жерден жаяу жол арқылы да кіруге болады. Орман ішінде атпен жүруге арналған бірнеше жолдар мен белгіленген велосипед жолдарының желісі бар.