Жақсысын таңдап алу: Орман, балық және кен өндірісіндегі зардаптары
High grading
Орманда, балық аударуда және кен өндіруде "жоғары сұрыптау" – ең құнды тауарларды ғана таңдап алу. Орман шаруашылығында бұл сапасы төмен ағаштарға әкеледі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Орман шаруашылығында, балық аулау және кен өндірісінде "жоғары сұрыптау" – ең құнды тауарларды ғана таңдап алу, қалғанын қалдыру практикасын білдіреді. Бұл термин көбінесе алаяқтықпен байланысты, әсіресе кен өндірісі саласында.
In forestry, fishing and mining, high grading refers to the selective harvesting of goods to keep only the most valuable items. The term is frequently associated with fraud, especially in mining.
Орман шаруашылығы
Орман шаруашылығында жоғары дәрежелі ағаш кесу, кейде селективті ағаш кесу деп те аталады, бұл орман аймағындағы ең жоғары сапалы ағаштарды (яғни ең сатуға қолайлы діңдерді) таңдап алып тастаудың бір түрі. Оны көбінесе "ең жақсысын кесіп, қалғанын қалдыру" деп сипаттайды және селекциялық кесумен шатастыруға болмайды. Уақыт өте келе, жоғары дәрежелі кесу орманды төмен сапалы ағаштардан тұратын тұқымдарға айналдырады. Ағаштан түсетін табыстың азаюы жақсы орман шаруашылығы шараларын қаржыландыруды қиындатады, соның салдарынан орманнан тыс өнімдердің экономикасына, сондай-ақ аңшылық, жануарларды қарау немесе жаяу серуендеу сияқты басқа да іс-шараларға әсер етеді. Бұл тәжірибе экологиялық зиян келтіреді, биологиялық және генетикалық әртүрлілікке, түрлер құрамына тікелей әсер етеді. Сонымен қатар, ол орманды қауіпті етеді, себебі қырауыл кезінде құлау қаупі бар басқарусыз ағаштардың саны артық болады. Жоғары дәрежелі кесу ағаштардың иесін алдаудың бір түрі болуы мүмкін. Шындығында, ағаштардың бағасы (діңдердің белгілі бір көлемі үшін төленетін сома) ағаштардың орташа сапасына негізделген. Ең жақсы ағаштарды ғана алып, ағаш кесуші орташа бағамен салыстырғанда қымбат ағаш алады. Бұл тәжірибеге қарама-қарсысы – төмен дәрежелі кесу, онда нашар сапалы ағаштар мерзімік түрде жиналады, генетикалық қорды жылдам өсуге және жақсы ағаш сапасына ие етеді. Мұндай діңдер сұйыту әдістерін қолдану арқылы, әсіресе төменнен сұйыту әдісі арқылы алынуы мүмкін.
In forestry, high grading, also sometimes referred to as selective logging, is a selective type of timber harvesting that removes the highest grade of timber (i. e. the most merchantable stems) in an area of forest. It is sometimes described by the phrase “cut the best and leave the rest”, and should not be confused with selection cutting. Over time, high grading gives rise to forest stands containing stems of lower timber quality. The reduced income from timber can make it harder to fund good silvicultural practices, thereby impacting the economy of non timber forest products and other activities such as hunting, wildlife watching or hiking. The practice also has an ecological cost, with a direct impact in terms of biodiversity, genetic diversity and species mix. Finally, it may cause forest to become unsafe due to an excessive amount of unmanaged trees at risk falling in a storm. High grading can also be a form of fraud on the owner of the trees. Indeed, stumpage rates (the amount paid per a certain volume of wood) are based on the average quality of the wood. By taking only the best timber, the wood cutter obtains wood more valuable than average at the price of average wood. The opposite of this practice is low grading, where the lower quality trees are periodically harvested, making the genetic stock faster growing and of better timber quality. Such stems might well be taken by use of thinning methods as part of a thinning régime, especially via the thinning from below method.
Балық аулау
Жоғары сұрыптау – балықты таңдап аулау практикасы, нәтижесінде жағаға тек ең жақсы сапалы балықтар шығарылады. Бұл практика жеке балық аулау квоталары бар жағдайларда кең таралған, онда балық аулауға рұқсат берілген саны шектеулі. Балық аулаушылар заңның әрпін орындап, бірақ мағынасын ескермей, балық аулайды және оны сапасы жеткіліксіз деп тапса, қайта теңізге тастап жібереді. Жоғары сұрыптау балықшыларға шектеулі көлемдегі аулау үшін жоғары баға алуға мүмкіндік береді, бірақ бұл қоршаған ортаға зиян келтіреді, себебі суға қайтарылған балықтардың көп бөлігі өлiп қалады. Бұл мәселе Еуроодақтың балық шаруашылығын реттеуімен байланысты болды. Белгілі аспаз Хью Фернли-Уиттингсталл «Хьюдың балық күресі» атты телешоу арқылы осы мәселеге қарсы науқан жүргізді, нәтижесінде теңіз балық шаруашылығында тасталып кететін балықтардың қалдықтарын азайту мақсатында Еуроодақ заңнамасына өзгерістер енгізілді.
High grading is a practice of selectively harvesting fish so that only the best quality fish are brought ashore. The practice is popular in situations under individual fishing quotas where only a limited number of fish are allowed to be harvested. Following the letter, but not the spirit of the law, fish are caught, and if not considered optimal, thrown back into the ocean. The practice of high grading allows fishers to get higher prices for their limited catch but is environmentally destructive because many of the fish returned to the water die. This was an issue with the EU regulation of fisheries. Hugh Fearnley Whittingstall, a celebrity chef, led a campaign against this with a TV show called Hugh´s Fish Fight, which successfully lobbied for a change in EU law to reduce the waste (discards) from thrown back fish in sea fishery.
Тау-кен өндірісі
Тау-кен өндірісінде жоғары сұрыптау – кен денесінің ең жоғары сапалы материалдан тұратын бөліктерін өндіруді білдіреді. Алайда, бұл термин шахтерлердің жеке пайдасы үшін құнды алтын немесе күміс кенін жасырып, ұрлап алуына да қатысты болуы мүмкін. 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында АҚШ-та кең таралған бұл әрекеттің ішінде шахтерлер жұмыс күнінде кездескен ең жоғары сапалы кенді қалталарына, түскі ас салынған қаптарына немесе тіпті денелеріне жасырып алып, кейін оны қара нарықта сатуға тырысатын. Кен компаниялары осы мәселенің өршуін байқаған соң, шахтадағы жұмыстан кейін шахтерлерді жуынуға мәжбүрлейтін ауыстыру станцияларын салған, бұл ұрлық әрекеттерін болдырмауға көмектесті.
In mining, high grading refers to mining out the portions of the orebody that has the highest grade of material to be mined. However, it may also refer to the concealment and theft of valuable gold or silver ore by miners for personal profit. Common in the United States in the late 19th century and early 20th century, high graders would usually conceal the highest grades of ore they encountered during their work day in a pocket or lunch pail, or within the body, and later attempt to fence it on the black market. As mining companies became more aware of the growing problem, they built changing stations where they forced the miners to shower after their shift in the mines, making it easier to foil attempts at theft.