Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Португалия ауданы, Португалияның солтүстігіндегі аудан.
District of Portugal
the district of northern Portugal
Вила-Реал ауданы (Distrito de Vila Real ˈvilɐ ʁiˈal) – Португалияның солтүстігіндегі аудан. Аумағы , Порто портының шығысында және Дуро өзенінің солтүстігінде орналасқан. Вила-Реал тарихи тұрғыдан Трас-ос-Монтес провинциясының құрамында болған. 2001 жылғы халық санауы бойынша халық саны шамамен 230 000 адамды құрады. Соңғы жылдары эмиграция мен қартаюға байланысты халық саны азайып келеді. Көптеген ауылдар халқынан айырылып, қараусыз қалған, ал аудан орталығында халық саны артып отыр. Солтүстік және шығыс жағынан Испаниямен (Галисия), батыс жағынан Брага және Порто аудандарымен, оңтүстік жағынан Висеу ауданымен және шығыс жағынан Браганса ауданымен шектеседі.
The District of Vila Real (Distrito de Vila Real ˈvilɐ ʁiˈal) is a district of northern Portugal. With an area of , the district is located east of the port city of Porto and north of the Douro River. Vila Real has always belonged to the historical province of Trás os Montes. Approximate population in the 2001 census was 230,000. The population has shown negative rates in recent years due to emigration and aging. Many of the villages have lost population and have become deserted while the district capital has gained in population. It is bordered by Spain (Galicia) in the north and east, Braga District and Porto District in the west, Viseu District in the south and Bragança District in the east.
Географиялық және әлеуметтік-экономикалық сипаттамалар
Вила-Реал – төменгі таулар мен тар шатқалдардың таулы аймағы. Тарихи тұрғыдан алғанда, 1980-ші жылдарға дейін Марао, Гереш және Кабрейра тауларының тосқауылынан жағалаудан оқшауланған. Топырақтың нашар болуына байланысты ауыл шаруашылығы үнемі қиындыққа толы болған, алайда Дуро өзенінің жанындағы оңтүстікте шарап жүзімі өндіріледі. Картоп, жүгері және қара бидай дәстүрлі егістер болып келген, сондай-ақ шектеулі мал шаруашылығы да дамыған. Үлкен аумақтар қарағай ормандарымен жабылған. Гранит және минералды су өндірісі – Видаго және Педрас Салгадас сулары бүкіл елге танымал – екі маңызды өнеркәсіп саласы. Бұрын Вила-Реал қаласын Дуро өзеніндегі Песо-да-Регуамен байланыстыратын тар жол темір жолы (Корго желісі) болған. 1990 жылға дейін темір жол солтүстікке қарай Шавеске дейін созылған. Корго желісінің қалған, оңтүстік бөлігі 2009 жылы жабылды.
Vila Real is a rugged area of low mountains and narrow valleys. Historically it had always been cut off from the coast by the Marão, Gerês, and Cabreira mountains until a highway was cut through in the eighties. Due to poor soil, agriculture has always been a struggle, although wine grapes are produced in the south near the Douro River. Potatoes, corn, and rye have always been the traditional crops, as well as limited dairy farming. Extensive areas are covered in pine forest. Granite and the manufacture of mineral water—the waters of Vidago and Pedras Salgadas are nationally famous—are two important industries. There was formerly a narrow gauge railway (the Corgo line) which linked the town of Vila Real with Peso da Régua on the Douro River. Until 1990 the railway reached as far north as Chaves. The remaining, southern part of the Corgo line closed in 2009.
Халық санының өсуі
Ең ірі қалалардың барлығы көршілес Испаниядағы провинциялық орталықтармен салыстырғанда өте кішкентай. Қалалық орталықтардың халқы туралы сөйлескенде Португалияда екі сан қолданылады: біреуі – консельхо немесе муниципалитет үшін, ол (Бежа ауданындағы Одемира) сияқты үлкен немесе (Авейру ауданындағы Сан-Жуан-да-Мадейра) сияқты кішкентай болуы мүмкін, екіншісі – негізгі қалалық орталықтың өзі үшін. Көбінесе, қай приходтар қалалық орталықты құрайтынын және қайсысы консельхоның қалған бөлігін құрайтынын анықтау қиын. Ресми санақ деректері консельхо халқын, емес қалалық орталықтарды көрсетеді, сондықтан бұл шатастыруға әкелуі мүмкін. Көп жағдайда муниципалитет орталығы салыстырмалы түрде кішкентай болып келеді, ал халықтың көп бөлігі ауылдық приходтарда тұрады. Мысалы, Шавесте қалалық приходтарда 12 000 адам (2 приход), ал 49 ауылдық приходта 29 000 адам тұрады, муниципалитеттің жалпы халқы 41 000 адамды құрайды. Халық саны бойынша Вила-Реал қаласында шамамен 25 000 адам, Шавесте 12 000 адам, одан кейін Вальпасуш, Пезу-да-Регуа және басқа консельхо орталықтары орналасқан, олардың барлығы 10 000 тұрғыннан кем. Ауданның халық тығыздығы төмен, шаршы километрге 54 адам. Бұл халықтың көп бөлігі оңтүстіктегі Вила-Реал, Санта-Марта, Регуа, Саброза және Алижу консельхоларында тұрады. Аудандық орталық пен Дуру өзені арасындағы аймақ, әсіресе, тығыз халыққа ие, Регуада халық тығыздығы 212 адам/км², ал Санта-Мартада 128 адамды құрайды. Астананың шығысында халық азырақ қоныстанған аймақ бар. Солтүстікке қарай халық Коргу өзенінің аңғары бойымен шоғырланған, Вила-Пуканың оңтүстігіндегі өзен аңғарында немесе вейгаде көптеген кішкентай ауылдар орналасқан. Вила-Пука мен Шавесті байланыстыратын геологиялық жарық телім де тығыз қоныстанған. Шавестің солтүстігі мен оңтүстігінде халық тығыздығы артады (68 адам/км²). Батыстағы Баррозу және шығыстағы Серра-ду-Брунейру сирек мекенделген. Монталегреде халық тығыздығы 22 адам/км², бірақ аймақта шашыраңқы орналасқан шағын ауылдардың саны басқаша көрініс береді. Жақыннан қарағанда, көптеген үйлерде адамдар тұрмайды, ал көбісі тасталып кеткен. Бұл халықтың көп бөлігі әлі де ауылдарда тұрады, олардың көпшілігі 100-ден аз тұрғынды құрайды. Халықтың 75 пайызы іс жүзінде 5000-нан аз халқы бар орталықтарда тұрады, бұл қалалану шегі. Егер 1991 жылғы 230 000 халқы бар аймақты алып, 10 000-нан астам халқы бар ең ірі орталықтарды – Шавесті және Вила-Реалды бөліп қарасақ (олардың жалпы халқы 30 000-нан кем), онда халықтың 75 пайызы ауылдық немесе жартылай ауылдық екенін көреміз. Аймақтағы орташа өлшемді қалалық орталықтардың болмауы соңғы жиырма жылда жұмыс орындарының жетіспеуіне байланысты аймақтың жалпы халқының азаюын көрсетеді. Бұл сонымен қатар Трансмонтану халқының әлі де ауылдық өмір салтын сақтап, оның мәдени әдеттеріне, соның ішінде білім беруге, бизнестегі жаңаруларға және түрлі идеяларды қабылдауға қатысты көзқарастарына ие екенін білдіреді.
The largest towns are all very small, when compared to provincial capitals in neighboring Spain. When we talk about population of urban centers two figures are used in Portugal, one number for the concelho or municipality, which can be as large as (Odemira in the district of Beja) or as small as (São João da Madeira in the district of Aveiro), and another number for the main urban center itself. Often it is difficult to determine which parishes make up the urban center and which make up the rest of the concelho. Official census figures give populations of concelhos and not urban centers, so this can be misleading. Often the head of the municipality can be relatively small with most of the population residing in rural parishes. Chaves, for example has 12,000 in the urban parishes (2) and 29,000 in 49 rural parishes for a total municipality population of 41,000. In order of population, Vila Real capital has roughly 25,000 in the urban parishes, Chaves 12,000, followed by Valpaços, Peso da Régua, and the other seats of concelhos, all of which have fewer than 10,000 inhabitants. The population density of the district is sparse, 54 people per square kilometer. Most of this population lives in the concelhos of the south—Vila Real, Santa Marta, Régua, Sabrosa, and Alijó. The area between the district capital and the Douro river is especially more densely populated, with Régua having a population density of 212 per km2, and Santa Marta with 128. There is a relatively populated area east of the capital. North the population clusters follow the Corgo river valley with many small villages on the river valley or veiga south of Vila Pouca. The geological fault linking Vila Pouca with Chaves is also quite populated. Then north and south of Chaves population density increases (68 per km2). The area to the west—the Barroso—or to the east—Serra do Brunheiro is sparsely inhabited. Montalegre has a population density of 22 per km2, although the number of small villages scattered across the area gives a different impression. A closer look shows that many of the houses are no longer lived in and many have been abandoned. Much of this population still lives in villages, many of which have fewer than 100 inhabitants. Over seventy five percent of the population in fact lives in centers with fewer than 5,000 people, which is the cutoff point for urbanization. If we take the total population of 230,000 in 1991 and single out the largest centers with more than 10,000 people—Chaves, and Vila Real—whose total population is under 30,000, we can see that over seventy five percent of the population is rural or semi rural. This lack of middle sized urban centers in the province is a reflection of the loss of population of the region as a whole over the last twenty years, due to lack of job possibilities. It also means that the Transmontano still has a rural lifestyle and all that this implies in cultural habits, including outlook towards education, innovation in business, and acceptance of different ideas.