Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Габондағы Моанда қаласы – Габонның ірі қалаларының бірі. Ол Хоу-Огуэ облысындағы N3 тас жолында орналасқан. 1957 жылы кен өндіруді бастаған Compagnie Minière de l'Ogooué (COMILOG) компаниясының қолдауымен Моанда әлемдегі маңызды марганец кенін өндіретін қалалардың бірі болып саналады. 2010 жылғы бағалау бойынша, Моандада шамамен 39 298 адам тұрады. Бұл қала Хоу-Огуэ облысындағы Франсвилден кейінгі екінші ірі қала. Сонымен қатар, Моанда Конго Республикасымен шекараға 100 шақырым қашықтықта жатқан шекаралық қала.
the town in Gabon
Moanda is one of the largest towns in Gabon, lying on the N3 road in Haut Ogooué. It is also one of the most important manganese mining towns in the world, under the auspices of the Compagnie Minière de l'Ogooué (COMILOG), which began mining in 1957. Moanda has a population of around 39,298 inhabitants (2010 est.) and is the second largest city in the Haut Ogooué Region, after Franceville. It is also a border town, lying 100 km away from the border with the Republic of Congo.
Тарих
Моанда бастапқыда Миоссо өзенінің батпақты жағасындағы шағын ауыл болған. 1953 жылдан бастап жақын орналасқан Бангомбе платосында марганецтің табылуы және игеруі қаланың құрылуына себеп болды. 1977 жылы Моандада шамамен 230 миллион тонна марганец болды, бұл әлемдік қордың бес бөлігінің біріне тең. 1959 жылы марганецті экспорттау мақсатында Конго Республикасындағы Мбинда темір жолына дейін 75 шақырымдық COMILOG кабельдік жолы салынды, бірақ ол 1986 жылы Транс-Габон темір жолы толыққаннан кейін жабылды. 1990 жылдары қала, соғыс қиралы Конго Республикасынан келген босқындардың көптеп келуіне байланысты одан да өсті.
Moanda was originally a village lying on the swampy banks of the Miosso River. The discovery and exploitation of manganese in the nearby Bangombe Plateau from 1953 led to the emergence of the city. In 1977 Moanda had an estimated 230 million tons of manganese, some one fifth of the world's deposits. In 1959, the 75 km COMILOG Cableway to the railway at Mbinda in the Republic of Congo was constructed to export the manganese, but it was eventually closed in 1986 when the Trans Gabon Railway was completed. The city further grew during the 1990s owing to an influx of refugees from then war torn Republic of Congo.
География және климат
Моанда солтүстіктегі ірі және биік Бангомбе жазығы мен оңтүстіктегі Миоссо батпағы арасында жатқан бірнеше жапсарлас үстірттерде орналасқан. Оңтүстікке қарай Боундинга және Моанда таулары жатыр. Климаты экваторлық, қаңтар мен наурыз айларында нөсер жаңбырлар мен ыстық ауа басылады, ал шілде мен қыркүйек айларында салқын болады.
Moanda lies on several adjacent plateaus lying between the higher and larger Bangombe plateau in the north, and the Miosso swamp in the south. Rocky formations Mount Boundinga and Mount Moanda lie further south. The climate is equatorial, with an alternation of thunderstorms and hot temperatures between January and March, and cool temperatures from July to September.
Бөлімдер
Моанда үш аймаққа бөлінеді. Бірінші аймақ негізгі плато мен оның еңістерінде салынған және сауда орталығымен қатар Анкула, Монтайн-Сент және Фумиер аудандарын қамтиды. Екінші аймаққа халқы ең көп Альянс, Рио және Л’Оазис аудандары кіреді. Үшінші аймақ қаланың ең шығыс платосында орналасқан және Леколо мен Лейма аудандарын қосады. Тағы бір платода қаланың ең ірі Ригоберт Ланджи жоғары мектебі орналасқан. Басқа аудандарға оңтүстік-батыстағы Үшінші аймақ және Бангомбе платосының еңістеріндегі Мукаба ауданы жатады.
Moanda is divided into three areas. The first area is built on the main plateau and its slopes and includes the commercial centre and populous districts Ankoula, Montagne Sainte and Fumier. The second area includes the most populous districts Alliance, Rio and L'Oasis. The third area is on the easternmost plateau and includes Lekolo and Leyima. Another plateau is home to Rigobert Landji High School, the largest high school in the city. Other districts include the Third Zone in the southwest, and the Mukaba District, on the slopes of the Bangombe Plateau.
Экономика
1953 жылғы 24 сәуірде Габонда 50 миллион тоннаға жуық марганец кенін өндіру үшін бірлескен корпорация құрылды. Оның үлесіне Францияның Шетелдегі тау-кен бюросы (21%), Шығыс Тжбанги тау-кен компаниясы (15%), Société Mokta El Hadid (15%) және U. S. Steel (49%) компаниялары енді. Толық өндіріс басталуы үшін ең алдымен жағалауға дейін 354 километрлік (220 миль) темір жол салу қажет болды, сондықтан толық өндіріс кем дегенде 1960 жылға дейін күтілмеді. Compagnie minière de l'Ogooué (Comilog) компаниясының бастапқы капиталы 150 миллион CFA құрады. Алғашқы кен 1962 жылғы 2 қазанда Моандадан жөнелтілді. Моанда қазір әлемдегі ірі марганец кенін өндіру орталықтарының біріне айналды. Операциялық компания COMILOG жылына орташа есеппен 3,5 миллион тонна марганец экспорттайды. Бұл Габонды әлемдегі үш ірі марганец экспорттаушы елдің қатарына қосады. Қазірге дейін марганец Бангомбе жазығында (42 км²) өндірілуде.
On 24 April 1953 a joint corporation was established to mine a deposit estimated at 50 million tons of manganese ore in Gabon owned by the Bureau of Mines of Overseas France (21%), Eastern Tjbangi Mining Company (15%), Société Mokta El Hadid (15%) and the U. S. Steel (49%). A 220 mile (354 km) railway had first to be built to the coast, so full production was not expected until at least 1960. The Compagnie minière de l'Ogooué (Comilog) had initial capital of CFA 150 million. The first ore was shipped from Moanda on 2 October 1962. Moanda is now one of the largest manganese mining centres in the world. The operating company, COMILOG, exports an average 3.5 million tons of manganese a year. This makes Gabon one of the three largest manganese exporters in the world. The manganese so far is exploited on the Bangombe Plateau (42 km2).
Спорт
Негізгі стадион – "Анри Сильвоз" стадионы, "Ас Мангаспорт" клубының үй стадионы.
The main stadium is Stade Henri Sylvoz, the home of AS Mangasport.
Көлік
Моанда қаласының сыртында, Бангомбе платосының солтүстігінде орналасқан Моанда теміржол станциясымен қызмет көрсетеді. Моандада сондай-ақ әуеайлақ бар, ал Мвенгуе әуежайы шамамен 50 км қашықтықта орналасқан, ешқайсысы да 2016 жылға дейін коммерциялық рейстерді жүзеге асырмаған. Қала арқылы N3 тас жолы өтеді және Моанда – Мбинда тас жолының солтүстік басы болып табылады, ол Моанданы Конгоның Мбинда қаласына жалғастырады. Моанда теміржол станциясы Транс-Габон теміржолының Франциявильге дейінгі соңғы аялдамасы болып табылады, Франциявиль – бұл теміржолдың оңтүстік терминалы. Конго Республикасына қарайтын жол Моанда және Будинга тауларының арасымен өтеді.
Moanda is served by Moanda Railway Station situated outside the city, north of the Bangombe Plateau. Moanda is also home to an airfield, and lies about 50 km to Mvengue Airport, none of which, as of 2016, had any commercial airline service. The city is crossed by the N3 road and is the northern end of the Moanda Mbinda Road, which connects Moanda to Mbinda, Congo. Moanda Railway Station is the last stop before Franceville, the southern terminus of the Trans Gabon Railway. The road to the Republic of Congo goes between Mount Moanda and Mount Boundinga.