«Өлім алдындағы сабақ» – Эрнест Гейнздің 1993 жылғы романы. Пулитцер сыйлығына үміткер, ұлттық сыншылар сыйлығының иегері. Расизм, сот және адамдық қадір-қасиет.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1993 жылы жарық көрген Эрнест Дж. Гейнстің романы – "Өлмей тұрып сабақ" Эрнест Дж. Гейнстің сегізінші романы, 1993 жылы жарық көрген. Ол Пулитцер сыйлығына үміткер болып, Ұлттық кітап сыншыларының сыйлығын жеңіп алды. Роман 1946 жылы Луизиана штатында сәтсіз электр тогымен өлім жазасынан аман қалған жас афроамерикалық Вилли Фрэнсистің нағыз оқиғасына негізделген.
1993 novel by Ernest J. Gaines
the novel
A Lesson Before Dying is Ernest J. Gaines' eighth novel, published in 1993. It was nominated for the Pulitzer Prize and won the National Book Critics Circle Award. The novel is based on the true story of Willie Francis, a young Black American man best known for surviving a failed electrocution in the state of Louisiana in 1946.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
1940 жылдардың соңында Джим Кроу дәуірінде шағын Каджун қауымында өмір өрбиді. Джефферсон, жас қара нәсілді жігіт, арақ дүкенінде болған атыс салдарынан үш адамның қаза табуына себеп болды деген айыппен сотталады. Бұл қылмыстан жалғыз аман қалған ол, іспетте қасақана жасалмаған оқиғаның куәсі болғандықтан, өлім жазасына кесіледі. Оқиғаның барысында Джефферсон әділдік іздейді. Сотта оның адвокаты қазылар алқасына былай дейді: «Оның өмірін алуда қандай әділдік бар? Әділдік пе, джентльмендер? Мен оның орнына шошқаны электр креслосына отырғызуға дайынмын». Джефферсонның анасы Эмма Гленн және жергілікті мектеп мұғалімі Грант Виггинстің тәтесі Лу, Лудың інісі Виггинстен Джефферсонды «шошқа» емес, «адам» етіп өзгертуді сұрайды. Бірақ, бұған қол жеткізу үшін олар алдымен шериф Сэм Гвидриден рұқсат алуы керек. Олар шериф Гвидридің жеңешесі Анри Пишодан, оның отбасына Эмма ханым жылдар бойы қызмет көрсеткен, көмек сұрайды. Жоғары білім алу үшін туған жерін қалдырған Виггинс университеттен оралып, жергілікті мектепте сабақ береді. Виггинс өзінің орнын сақтап қалу ма, әлде балалық шағының жерінен мүлдем кетіп қалу ма деп ойланып, жұмысты қабылдаса, Джефферсонның анасы мен тәтесі оны түрмеге барып, өлім алдында Джефферсонға ақыл-кеңес беруге көндіреді. Роман барысында Грант пен Джефферсон күтпеген жерден жақын дос болады, екеуі де қарсылықтың және қалыпты жағдайға мойын бұрмаудың маңыздылығын түсінеді. Жаңа туған бауырластығы арқылы олар бір-біріне деген жанашырлықты, адамдардың күресін және өмірдің мәнін ашады. Сонымен қатар, Грант ақ нәсілді полиция қызметкері Пол Бонинмен де байланыс орнатады. Ақпан айының басында Джефферсон 8 сәуірде өлім жазасына кесілетіні хабарланады. Осыған байланысты, пастор Амброуз, агностик Грант Джефферсонға Құдай туралы үйретпегеніне алаңдайды және Гранттың рухани ықпалын жою үшін оны жиі аралай бастайды. Конфликт Грант Джефферсонға радио сатып алғанда шиеленіседі, қара нәсілді қауымдағы үлкендер бұл әрекетті күнә деп санайды. Роман Джефферсонның өлім жазасын орындаумен аяқталады, және Гранттың таңғалуына орай, Пол оған келіп: «Джефферсон сол толған бөлмедегі ең күшті адам болды» дейді.
In the late 1940s backdrop of a small Cajun community during the Jim Crow Era. Jefferson, a young black man, is accused and convicted of a murder for perpetrating a shoot out in a liquor store which left three men killed. Being the sole survivor of a crime that occurred unwittingly, Jefferson is sentenced to death. The story unfolds his search for justice as within his trial, Jefferson's attorney explains to the jury "What justice would there be to take his life? Justice, gentlemen? Why, I would as soon put a hog in the electric chair as this." Jefferson's godmother, Miss Emma Glenn, and Tante (Aunt) Lou, the aunt of local school teacher Grant Wiggins, ask Lou's nephew Wiggins to turn Jefferson from a "hog" to a "man." However, in order to accomplish this they must first get permission from Sheriff Sam Guidry. They successfully ask Sheriff Guidry's brother in law Henri Pichot, whose family Miss Emma served for years, for assistance. Wiggins, who left his hometown for tertiary education, has returned from university to teach locally. Whilst Wiggins takes the job in contemplation of whether to maintain his position or to completely move away from the place of his childhood, both Jefferson's godmother and his aunt successfully persuade him to go on a prison visit and impart wisdom to Jefferson before his death. Over the course of the novel, Grant and Jefferson unexpectedly form a close friendship as the two men both come to comprehend the importance of resistance and defying conformity. As they understand compassion, human struggles and existential revelations through their newfound brotherhood, Grant also forms a bond with the white Deputy Paul Bonin. In early February, it is announced that Jefferson will be executed soon, on April 8. Around then, Reverend Ambrose becomes concerned that Grant, an agnostic, is not teaching Jefferson about God and thus begins to visit him regularly to reverse Grant's spiritual impartments. The conflict reaches a head when Grant buys Jefferson a radio, which the seniors in the black community, or "quarter," see as sinful. The novel ends with the anti climax of Jefferson's death by execution and, much to Grant's surprise, a visit from Paul in which he tells Grant that "Jefferson was the strongest man in that crowded room".
Көрініс
Кітап Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін және Азаматтық құқықтар қозғалысынан бұрын Оңтүстікте афроамерикандықтардың жағдайы туралы ойлар ұсынады. Роман Американың Джим Кроу заңдарымен үстемдік құрған Оңтүстігін білімді афроамерикандық мұғалімнің көзімен көрсетеді, ол көбінесе өзінің елінен көңілсіз және әлсіз сезінеді. Романда Грант – бұл аймақтағы жалғыз білімді қара адам және ашық қысымнан құтыла алатын қара қоғамның жалғыз мүшесі саналады. Кейіпкер нәсілдік көзқарастарға байланысты өмірі мен мансап таңдауларының шектеулі екенін сезінеді, мысалы, романның бір эпизодында ол әдетте ақ нәсілді ер адамдарға "Мырза" деп сөйлейді. Грант әлеуметтік жағдайынан шығу үшін, осы жағдайдан құтылуға деген құштарлығы оқиға барысында күшейе түседі. Грант өзін көптеген күштермен қоршалғандай сезінеді: әпкесінің толастанбас тілектері, өзі сенбейтін фундаменталистік дінге мойынсұну қысымы, балалардың мұғалім ретіндегі қажеттіліктері және қоғамның лайықты басшылыққа деген ұмтылысы.
The book provides perspective on the status of African Americans in the South after World War II and before the Civil Rights Movement. It shows the Jim Crow American South through the eyes of a formally educated African American teacher who often feels helpless and alienated from his own country. In the novel, Grant is the only educated black man in the area and the only member of the black community who might be considered capable of becoming free of overt oppression. The character feels his life and career choices are severely limited due to racial prejudices, an example of this in the novel being his instinct to refer to white male authority figures as "Sir". In order to break away from his social conditions, Grant's yearning to escape this situation heightens over time throughout the story. Grant feels that he is cornered by myriad forces: his aunt's incessant desires, pressures to conform to a fundamentalist religion that he does not believe, the children's needs to fulfil his role as a teacher, and the community's craving for proper leadership.
Уақыт аралығы
Романның контексті 12-тарауда жазушы Джеки Робинсонды еске алғанда бейнеленеді. "Үшеуі де бейсбол туралы сөйлесіп тұрды. Джеки Робинсон Бруклин Доджерс командасындағы екінші жылын аяқтаған еді" деген сөздер оқиғаның 1948 жылғы қазан айының басындағы шақта өтетінін көрсетеді, бұл афроамерикандықтар үшін нәсілдік қатынастардың ең ауыр кезеңімен сәйкес келеді.
The context of the novel can be depicted in Chapter 12 when the writer mentions Jackie Robinson. The quote, "All three stood talking baseball. Jackie Robinson had just finished his second year with the Brooklyn Dodgers," indicates that the story takes place in early October 1948, a time that dates the darkest histories of race relations for African Americans.
Мектеп / шіркеу
Жазушы романның назарын діни білім берудегі қиындықтарға аударады. Грант, дінін білмейтін адам, уақытының көп бөлігін Генри Пичот плантациясындағы шіркеуде өткізеді. Ол сабақ беретін мектеп – қала тұрғындары жексенбі күндері жиналып, құдайға сыйынған орын. Грант жұмыс орнында өзін сырттан қараушы сезінетініне үнемі тап болады; ол қалған елдікпен бірге шіркеуге қатыспайды. Гранттың жекелей атеизміне қарамастан, афроамерикандық мәдениет пен қоғамның көп бөлігі дінге бағытталған. Роман бойында бұл мектеп кемсітушілік ошағы ретінде бейнеленеді.
The writer draws the novel's focus on the challenges of religious education. Grant, an agnostic, spends most of his time in the church on the Henry Pichot Plantation. The school that he teaches in is the same place in which the town gathers on Sunday morning for praise and worship. Grant is continually challenged with the fact that he feels he is an outsider in his place of work; he does not attend church with the rest of his settlement. Despite Grant's personal atheism, much of the black culture and community focus on religion. Throughout the entire novel, this school is seen as a place of discrimination.
Байон
Байон Франциядағы нағыз қала, бірақ бұл сонымен қатар Оңтүстікте Азаматтық құқықтар қозғалысынан бұрынғы кезеңдегі оқиғалар өтетін, романды суреттейтін Луизиана штатындағы ойдан шығарылған қала.
Bayonne is an actual city in France, but also the fictional Louisiana town where the generation is set before the Civil Rights movement in the South, depicted in the novel.
Атау
Романның атауы Гранттың Джефферсонға сабақ үйрету әрекеттерін көрсетеді. Грант Джефферсонға қалай "адам болу керектігін" көрсету үшін, өзінің мағынасын түсінбей, білімін екінші адамға жеткізе алмайды. Романда көбелек соңында символ ретінде осы екі адамның рухани жаңару мақсатына жеткенін көрсетеді.
The title of this novel refers to Grant's attempts to teach Jefferson a lesson. In order for Grant to be able to show Jefferson how to 'become a man,' he must understand the meaning himself before imparting his learning to another person. In the novel, the butterfly acts as a symbol towards the end as proof that both of these men have succeeded in their goals to be spiritually transcended.
"Мен оның арықтан ұшып, кварталға қарай бара жатқанын бақыладым, көре алмай қалғанша қарап тұрдым. Иә, өзіме-өзім дедім. Бәрі аяқталды." Осы сәтте Грант Джефферсонның өлер алдындағы сабақты шынымен үйренгенін түсінеді. Ол "Бәрі аяқталды" дегенде, Джефферсонның өмірін ғана емес, сонымен қатар оның бұрынғы қорқақтығының аяқталғанын білдіретін қос мағыналы сөздерді айтады. Кейіпкер өзінің сенімдері үшін толыққанды тұрғысын қатайтады. Бұл оның да осы оқиғадан пайда тапқанын көрсетеді. Джефферсонның өмірі, қоғамдағы ақ адамдардың барлық қоғамдағы қара адамдардың құндылығын жақсырақ түсінуі үшін құрбан болды.
" I watched it fly over the ditch and down into the quarter, I watched it until I could not see it anymore. Yes, I told myself. It is finally over." At this point Grant realizes that Jefferson truly did learn a 'lesson before dying.' When he says "It is finally over," he is not only referring to Jefferson's life, but states it as a double entendre that also acknowledges his cowardly nature before enlightenment is "finally over." The character has fully taken a stand for what he believes in. This insures that he, too, has benefited from this entire experience. Jefferson's life was sacrificed in order for the white people in the community to gain a better understanding of the value of the black members in all societies.
Кино, теледидар немесе театрлық бейімделулер
1999 жылғы 22 мамырда HBO телеарнасы «Өлім алдындағы сабақ» фильмін көрсетті, ол кейіннен «Ең үздік телефильм» және «Мини-сериал немесе фильм үшін ең үздік сценарий» (оңтүстік африкалық жазушы Энн Пикок) номинацияларында екі «Эмми» сыйлығына және «Пибоди» сыйлығына ие болды. Дон Чидл Грант рөлін, Мехи Фифер Джефферсон рөлін, ал Сисли Тайсон Лью тәтесінің рөлін сомдады. Ромул Линнидің романы негізінде жазылған және сол атпен аталатын Ромул Линни мен Оңтүстік жазушылар жобасының пьесасының әлемдік премьерасы 2000 жылдың қаңтар айында Алабама Шекспир фестивалінде, ал 2000 жылдың қыркүйек айында Бродвейден тыс сахналарда өтті. Rooted Theater Company (East New York, Бруклин) 2017 жылдың маусым айында «Өлім алдындағы сабақ» қойылымын қойды.
On May 22, 1999 HBO premiered A Lesson Before Dying, which subsequently received two Emmy Awards for Outstanding Television Movie and Outstanding Writing for a Mini Series or Movie (South African writer Ann Peacock) and a Peabody Award. Don Cheadle portrays Grant, Mekhi Phifer portrays Jefferson, and Cicely Tyson is featured as Tante Lou. A play by Romulus Linney and a Southern Writers' Project, based on the novel and having the same title, had its world premiere at the Alabama Shakespeare Festival in January 2000 and Off Broadway in September 2000. Rooted Theater Company (East New York, Brooklyn) staged a production of A Lesson Before Dying in June 2017.