Кіріспе

Шотланд тау альпинисі (1930–2020)

Хамиш МакИннес (туған МакИннес; 7 шілде 1930 – 22 қараша 2020) – шотланд тау альпинисі, саяхатшы, тау іздеу және құтқару қызметінің маманы және автор. Ол «Шотландиядағы қазіргі тау құтқарудың әкесі» деп аталды. Ол алғашқы толық металл мұз балтасын және «МакИннес салғышы» деп аталатын жеңіл, жиналмалы қорытпадан жасалған салғышты ойлап тапқан, ол тау және тікұшақ құтқару операцияларында кеңінен қолданылады. Ол «Монти Пайтон және қасиетті Грааль», «Эйгер санкциясы» және «Миссия» сияқты көптеген маңызды фильмдерде тау қауіпсіздігі жөніндегі кеңесші болды. Оның 1972 жылғы «Халықаралық тау құтқару нұсқаулығы» тау іздеу және құтқару саласындағы анықтамалық құрал саналады.

Ерте өмір

МакИннес 1930 жылдың 7 шілдесінде Шотландияның Галлоуэй аймағындағы Кирккдбригшир тарихи округіне қарасты Флит қақпасында дүниеге келді. Оның әкесінің тегі МакИннес болған, бірақ Хамиш, (The Times газетіндегі некрологында айтылғандай) "кейіннен отбасы атының ерекше шотландша жазылуын қабылдады". Ол бес бауырдың ең кішісі еді. Оның үш әпкесі және Хамиштен он сегіз жас үлкен ағасы болған. Әкесі Шанхайдағы қытай полициясында қызмет еткен, содан кейін Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ұлыбритания және Канада армияларына қосылған. Ол Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қысқа уақыттан соң Австрияда әскери міндетін өтеген.

Марапаттар мен құрметтер

1962 жылы Жаңа жыл құрметіне МакИннес Британ империясының медалімен марапатталды. Ол 1979 жылы Жаңа жыл құрметіне Шотландиядағы альпинизм және тау құтқару қызметіне қосқан үлесі үшін Британ империясы орденінің офицері (OBE) болып тағайындалды. 1992 жылы Хериот-Ватт университетінен, 1997 жылы Стерлинг университетінен және 2004 жылы Данди университетінен құрметті докторлық дәрежесін алды. 2007 жылы Шотландия Корольдік географиялық қоғамының құрметті мүшесі атанды. Ол 2003 жылы Шотландия спорттық даңқ залына енгізілді және 2008 жылы тау мәдениетіндегі үздік жетістіктері үшін Шотландия сыйлығын алды. 2016 жылы оған Таулы және аралдар университетінің канцлер медалі табыс етілді. Кейінірек МакИннес Савилдің оны алдағанын айтты және Савил кейінірек танымал болған қылмыстардың ешқайсысы осы үйде болмаған деп есептелгендіктен, үйді бұзбауды сұрады; алайда, ол қайтыс болғаннан кейін МакИннестің досы BBC-ге МакИннес "үйдің ландшафттан алынып тасталуын" қалағанын айтты. 2023 жылдың қарашасында үйдің иелері оны бұзуға және орнына МакИннестің құрметіне «Хэмиш үйі» деп аталатын жаңа тұрғын үй салуға рұқсат беруді сұрады.

Ауру және өлім

2014 жылы МакИннес несеп жолының инфекциясына шалдықты, бастапқыда диагноз қойылмағандықтан, ол қатты шатасып, санасы шашырап қалды. Ол Шотландияның Таулы аймағындағы Белфорд психиатриялық ауруханасына жатқызылды. Ол бірнеше рет қашуға тырысты, тіпті аурухананың қабырғасына өрмелеп, шатырына шықты. Шамамен бес жылдан кейін инфекция анықталып, емделді. МакИннес саяхатшылық карьерасының естеліктерін жоғалтса да, оларды қалпына келтіру үшін өзінің жазбаларын оқыды. 2020 жылдың 22 қарашасында 90 жасында Глен-Коудағы үйінде дүние салды. Оның қазасы туралы Шотландияның "The Scotsman" газеті былай деп жазды: "Альпинистерді қауіптен қорғауға арналған жедел әрекет ету жүйесін құруға ең көп үлес қосқан адам – ол МакИннес. Ол адамдарды құтқаруға рекордтық биікке көтерілуден де қатты қуанды".