Кіріспе

Doctor Who телесериалының ойдан шығарылған кейіпкері Джеки Тайлер – британдық ғылыми-фантастикалық телесериал Doctor Who-да Камил Кодури сомдаған ойдан шығарылған кейіпкер. Заманауи Лондон тұрғыны ретіндегі бұл кейіпкер 2005 жылғы қайта жаңғырудың алғашқы эпизодында Доктормен бірге саяхаттайтын Роза Тайлердің анасы болып таныстырылады. Джеки 1 және 2-серияларда қайта-қайта пайда болатын кейіпкер, содан кейін 4-серияда және 2010 жылғы Жаңа жылдық арнайы эпизодта – «Уақыттың соңында» қонақ ретінде көрінеді. Кейіпкер Doctor Who New Series Adventures романдары мен Doctor Who Magazine комиксінде де пайда болған. Сериалдың сюжеті бойынша Джеки – жесір, қызы Розамен бірге тұрады, Роза Доктормен бірге уақыт пен кеңістікте саяхаттау үшін әдеттегі өмірін қалдырады. Джекидің жоғалту және артта қалу сезімі кейінгі эпизодтарда жан-жақты зерттеледі. Кейіпкер Докторға жақын болғандықтан қауіп-қатерге ұшырағандықтан, ол Розаға тигізген ықпалына наразы болады. Бірақ, Доктор жаңарудан өтіп, жаңа адамға айналғаннан кейін Джеки Розаға қаншалықты қамқор екенін түсінеді және онымен жақсы қарым-қатынас орната бастайды. Кейіпкер 2006 жылғы серияның соңында Розамен бірге сюжеттен шығарылды, олар Джеки қайтыс болған күйеуі Пит Тайлердің балама нұсқасымен жаңа қарым-қатынас құрған параллель әлемде тұтқындалған. Кейіннен ол төртінші серияның финалында Докторға көмектесу үшін қайта оралады. Телесериалды он алты жылдық үзілістен кейін (1989–2005) қайта жаңғырту кезінде атқарушы продюсер Рассел Т. Дэвис Доктордың серігі үшін сенімді фон жасауға және оның өткен мен болашаққа саяхаттарына контекст беруге тырысты. Сериалды шындыққа жақындату үшін Джеки кейіпкері Розаның ара-тұра қарым-қатынас жасайтын жігіті Миккимен бірге жасалды. Джекиді жазатын кезде Дэвис оның ішіне комедиялық және трагедиялық элементтерді енгізді. Тайлер отбасы кеткеннен кейін Дэвис Джекиді Розамен бірге болашақ эпизодтарда пайда болуына мүдделі болды. Көптеген рецензенттер кейіпкердің дамуына жағымды пікір білдірді, бірақ кейбіреулері оның ұнамайтын қасиеттерін атап өтті.

Теледидар

Джеки "Роза" (2005) сериясында эпизодтың атау кейіпкері, Роза Тайлердің (Билли Пайпер) отызға жуық жалғыз анасы ретінде таныстырылады. Тоғызыншы Доктор (Кристофер Экклстон) Розаны іздеп Джекидің пәтеріне келгеннен кейін, Джеки оны сүйікті етуге тырысады. Кейін дүкен витриналарындағы манекендер оған шабуыл жасайды, бірақ Роза мен Доктор пластиктерді басқара алатын шетелдік сананы жойғанда ол құтқарылады. Роза Лондонға оралғанда он екі ай өткен; Джеки қызын іздеу үшін жоғалған адамдарды іздеу кампаниясын ұйымдастырды және Розаның жігіті Микки Смитты (Ноэль Кларк) кісі өлтірді деп айыптады. Ол сондай-ақ Доктордың интернетте қауіпті адам болуын күдіктенеді. Ол Розаның жаңа өмірі туралы шындықты Слитинмен шайқасқаннан кейін және Миккимен бірге шетелдіктерді жою үшін зымыран соққысын ұйымдастырғаннан кейін біледі. "Әкелер күні" эпизодында Джекидің екі жас нұсқасы көрсетілген, оларды да Кодури ойнады. Роза бала кезінде (Джулия Джойс) Джеки оған қайтыс болған әкесі Пит (Шон Дингуолл) туралы керемет оқиғаларды айтқандығы көрсетілген. Роза ата-анасының үйлену тойына қатысады, онда Пит Джекидің толық атын, Жаклин Андреа Сузетт Прентисті айта алмайды, содан кейін 1987 жылға саяхаттап, оның әкесі сәтсіз кәсіпкер болғанын және ата-анасының некесі қиын болғанын біледі; Джеки Питтің басқа біреумен қарым-қатынаста болуын күдіктенеді және оны ажырасумен қорқытады. 2005 жылғы сериалдың финалында "Жолдардың айырылысы" Джеки Розаны қорғап қалу үшін Доктор оны алыс болашақтан 21-ғасырға қайтарып келгеннен кейін үйіне қуанышты. Розаның әкесімен кездескенін еске түсіріп, Джекиге бас тартудан гөрі кез келген нәрсені істеуге дайын екенін еске түсіргеннен кейін, ол Розаны Докторды құтқару үшін қайтаруға көмектесуге көндіріледі. 2005 жылғы Рождество күнінің "Рождестволық басып алу" эпизодында Джеки Доктордың жаңа бейнесіне (Дэвид Теннант) таңғалады және оның қайта жаралуының жанама әсерлері туралы алаңдайды. Ол жақсы болғаннан кейін, Джеки Розаның онымен бірге саяхаттауына қуанышты. "Кибер адамдардың көтерілісі" және "Темір дәуірі" (2006) фильмдерінде Кодури параллель әлемдегі Джеки рөлін ойнайды, ол параллель Пит Тайлердің табысының арқасында бай және әйгілі. Бұл Джеки нұсқасы сыртқы көріністі сақтауға тырысады; ол некесінің нашарлап бара жатқанын жасырады, қырыққа толуын жоққа шығарады және Розаны қызметкер ретінде кейіптеніп, онымен сөйлескені үшін жазалайды. Роза және Пит оны Кибер адамдар шабуылға түскенде құтқаруға тырысады, бірақ ол шабуыл кезінде қаза табады. "Махаббат және монстрлар" романында Джеки қызынан айырылып, жалғыздыққа ұшырағанын айтады. Роза мен Докторды іздеу үшін ғана Ельтон Поуп (Марк Уоррен) онымен дос болғанын білгеннен кейін, Джеки оны үйінен шығарып жібереді, ол Доктор мен Розаны қорғауды басымдық деп атайды. "Адамдар әскері" романында Джеки ТАРДИС-ке, Доктордың уақыт машинасына, оны тергеу үшін Торчвуд институтына алып барады. "Қиямет күні" фильмінде, параллель әлемнен келген Кибер адамдардың салдарынан, әлемдер арасындағы қабырғалар құлайды және Джеки Питтің параллель әлемдегі нұсқасымен кездеседі. Соғысқан Кибер адамдар мен Далек әскерлерінің жеңілісі Джекиді параллель әлемге жібереді, ал Роза да сонда тұтқынға алынады. Эпилогта Джеки Питпен қарым-қатынаста екені және сәби күтіп тұрғаны айтылады. Сериалдың төртінші финалындағы "Сапардың соңы" (2008) эпизодында Джеки Миккимен бірге Розаны табу үшін өзінің бастапқы жеріне оралады, ол Далектердің шындықты жоюын тоқтату үшін оралған. Үлкен қаруды ыңғайлы алып жүретін Джеки бұрынғы серігі Сара Джейн Смитты (Элизабет Слэден) құтқару үшін Далекті жарылып кетеді. Доктордың жартылай адам генетикалық клоны Далектерді жойғаннан кейін, Джеки жаңа Докторды емдеуді тапсырған Розамен бірге әлемге оралады. Джеки мен Питтің Тони есімді ұлы бар екені белгілі болады. Джеки Дэвид Теннанттың соңғы әңгімесінде камео ретінде пайда болады, "Уақыттың соңы" Өлі жатқан Оныншы Доктор Пауэлл қожалығына 2005 жылдың жаңа жылында Розамен соңғы қоштасу үшін келіп, оған керемет жыл болатынын айтады.

Аудиодрама

AudioGO компаниясының жабылуынан және Big Finish компаниясының жаңа серияның лицензиясын сатып алуынан кейін, Билли Пайпер мен Дэвид Теннант Роза Тайлер және Оныншы Доктор рөлдерін қайта ойнады, «Доктор кім: Оныншы Доктордың оқиғалары» жобасында. Кодури 2017 жылдың қараша айында жарық көрген «Заросс қорлығы» атты әңгімеде Джеки рөлін қайта ойнады, онда Джеки достарына бара жатқанда шетелдік басқыншылық орын алғанда Доктор мен Розадан көмек сұрайды. Осы кездесуде Джеки шетелдік кемеге телепортталып, Заросстың иелері туралы маңызды ақпаратты естіп, олардың нағыз табиғатын біледі. Кордуи «Биг Бен қоршауы» және «Халлға ұшу» атты екі қысқа эпизодты баяндады, онда Джеки Мета-кризистік Доктормен жұмыс істейді; «Қоршау» эпизодында Джеки Мета-кризистік Докторға күмән келтіреді, өйткені ол қайтыс болған күйеуін құтқару үшін уақыт саяхатын пайдаланғысы келген әйелге жалған айтады, ал «Ұшу» эпизодында Мета-кризистік Доктор мен Джеки өзінің өліп бара жатқан әлемінен қашуға тырысатын Джекидің тағы бір нұсқасымен бетпе-бет келеді. Кодури Пайпер мен Адам Митчеллмен (Бруно Лэнгли) бірге «Тоғызыншы Доктордың хроникаларында» ойнады, онда ол шетелдік басқыншылықтың құралы болатын жаңа әуесқойлықты сатуға көмектесу үшін манипуляцияланады. Ол сондай-ақ «Роза Тайлер – The Dimension Canon» жобасында қайта оралады, онда ол қазір Питтің әлемінде өмір сүретін «басты» Джеки Тайлер рөлін, сондай-ақ өзінің екі баламалы нұсқасын ойнайды, оның ішінде Питпен ешқашан үйленбеген әлем және Пит өлгендердің өмірлік энергиясымен жұмыс істейтін технологияны жасаған әлем.

Қатысушылар мен тұжырымдама

Роузды 2005 жылы қайта жанданған «Доктор кімнің» жаңа серігі ретінде құру кезінде атқарушы продюсер және жетекші жазушы Рассел Т. Дэвис «оның отбасы оны сағынар ма?» және «Ол жоғалып кетті ме?» деген сұрақтарды қарастыру қажет деп ойлады, олардың бұл сұрақтарды қанағаттандыруға болатынын сенді. Дэвис Джеки мен Миккиді жасап, Розаның «нағыз» болуы және «өмір сүруі» үшін оларға жиі оралатын сюжеттік құрылымды ұсынды. Джеки мен Миккидің рөлдері 2005 жылғы сериалдың алғашқы түсірілім блогы үшін басқа қонақ кейіпкерлермен бірге, «Лондондықтар» және «Үшінші дүниежүзілік соғыс» фильмдерінен Джозеф Грин мен Индра Ганешпен бірге таңдалды. Кодури Джекидің өзімен ұқсастығын байқады, өйткені ол «балаларын қатты қорғайды» және «сөзге шешен». Commonwealth Literature журналында Линди А. Ортия «гиро жинаушы» Джекидің Дэвис дәуірінде таныстырылған серіктер тобының бір бөлігі екенін айтады, олардың барлығы «космополиттік көзқарасқа» ие, себебі олардың барлығы «қара нәсілді, гомосексуалды және/немесе жұмысшы табынан». Ортия бұрын шоуда жұмысшы табынан шыққан серіктер болғанын, бірақ «Роза, Донна және Джеки сияқты біліктілігі жоқ немесе тұрақты жұмысы жоқ ешкім болған емес» деп мәлімдейді.

Қасиеттілік

Пайпер бірінші маусымда Роуз бен Джеки арақатынасының "кез келген ана мен қыздың қарым-қатынасы сияқты" екенін сезінді, себебі Роуз анасын қаншалықты жақсы көрсе де, "онымен бірге наразылық сезімі де бар", өйткені Джеки оның "өсуіне" кедері келтіруге тырысады. Кейде Джекиді комедиялық кейіпкер ретінде жазғанына қарамастан, Дэвис оның кейіпкерінің жалғыздығы мен Роузді жібергісі келмейтіні сияқты қайғылы жақтарын зерттеуді жөн көрді. Дэвис өзінің "Жазушының әңгімесі" кітабында комедия мен қайғының көбінесе ажырамас екенін айтады және "Джеки Тайлер бізді күлдірсе де", ол "оның ішінде қайғылы нәрсе бар екенін" білетінін мәлімдейді. Ол тіпті "Роуз" эпизодында Джекидің "Роузды тоқтатып тұрғанын" айтады, мысалы, қызына қасапханада жұмыс істеуді ұсынғанын келтіреді. Джекидің Докторға жасаған құштарлығы туралы сөйлескен Кодури оның кейіпкерінің "оған қызығушылық танытқанын" және жалпы алғанда "еркектердің қоғамын жақсы көріп, әрқашан Ұлы Ұстазды іздейтінін" айтты. 2005 жылғы Рождестволық арнайы эпизодтағы рөлін насихаттай келе, Кодури Джекиді "қиын жағдайда өте жақсы емес" және "сәл көп айқайлайтын" деп сипаттады, ал Роуз әлемді құтқаруда шебер. Энди Прайор Кодуридің актерлік шеберлігі екінші маусымдағы кейіпкерге қатысты жазу шешімдеріне әсер еткенін айтады. Ол Джекидің екінші маусымдағы әрекеттерін Кодуридің актерлік диапазонының нәтижесінде "өте әсерлі" деп сезінді. Гарднер 2006 жылы "оның әр эпизодта өсіп келе жатқанын" айтып, келісті. 2006 жылғы "Соңғы күн" эпизодының финалына дейін Кодури Джеки кейіпкерінің "комедиялық, бірақ қайғылы сәтте" қаза табатынын күтті. Сондықтан ол кейіпкердің параллель әлемде өмір сүруіне жіберілетінін білгенде қуанды. Дэвис кейіпкерді төртінші маусымның финалында қайтаруды жоспарлаған, өйткені эпизодтар алғашқы идея кезінде ойластырылған және Кодуриден төрт аптаға түсірілімге бос уақыт беруін сұраған. 2008 жылдың қаңтар айында сценарийлерді жазып жатқанда Дэвис кейіпкерге орын жетпейтінінен қорқып қалды. Оның "Journey's End" фильмінің соңында "Bad Wolf Bay" сахнасында бір ғана көрінуі жоспарланған. Ол сондай-ақ кейіпкердің кішкентай ұлы болғандықтан, оның "қанды шайқас аймағына кіруінің" драмалық мәні болмайтынынан алаңдады. Ақырында, ол кейіпкерді Микки мен Сара Джейнмен жұптастырып, оның қызын іздеуі оған қақтығысқа араласуға жеткілікті себеп болатынын түсіндірді. 2008 жылы "Journey's End" эпизодына оралған Кодури бастапқыда Джеки рөлін қайта ойнаудың "қызық емес" екенін сезінді. Ол Джекиді осы эпизодта "батыл" деп сипаттады, бірақ "Роузді толығымен жоғалтудан" қорқатынын айтты. 2011 жылы сериалға оралу мүмкіндігі туралы сұралғанда Кодури шақырылса оралатынын, бірақ оның "кем дегенде екі рет қоштасқанын" және оқиғаның аяқталғанын сезінетінін айтты.

Қабылдау

Джеймс Чэпман, "Тардис ішінде: Доктор Ху әлемдері" кітабының авторы, Джеки мен Миккидің қатысуын Дэвис Роуз үшін "әлеуметтік контекст құру" әрекеті ретінде қарастырады. 2006 жылы жарық көрген "Джеки Тайлер теледидарды қосып қойды" атты мақаласында теледраматург және автор Пол Корнелл, кейбір жанкүйерлер Роуздың отбасына арналған экран уақытын азайтуды қаласа да, Джекидің жаңарудың мақсатты аудиториясын көрсететін символы екенін айтады. The Seattle Times газетінен Кей МакФадден кейіпкерді премьералық эпизодта "қарбалас" және "әсте" деп сипаттады, ал SFX журналы кейіпкердің "Әлемнің соңы" эпизодындағы пайда болуын "көрнекті сәт" деп атады, ол көрермендерге оқиғаның контексін еске түсірді. The New York Times газетінен Чарльз Макграт "Роза" және "Әлемнің соңы" эпизодтарына шолу жасағанда Джекиді "мақтанқор" және "әдепсіз" деп сипаттады. "Доктор Ху" сериалының жаңаруына арналған ресми емес нұсқаулықта Грэм Бёрк пен Роберт Смит "Лондондық шетелдіктер" және "Үшінші дүниежүзілік соғыс" эпизодтарын кейіпкердің комедиялық жеңілдіктен көрермендердің "қамқорлық көрсететін" кейіпкерге айналуының шешімді нүктесі деп атады. Авторлар үшін "Жолдардың айырылысында" Джеки мен Миккидің "Розаның ақылға сыймас арманының" артында тұрған сәті – "барлығын шапалақтауға шақыратын сәт". SFX журналының рецензенты Ник Сетчфилд "Сүйіспеншілік және монстрлар" эпизодындағы Джекидің кейіптемесіне қатысты Дэвистің "халыққа жақын дауысын" жоғары бағалады, "Джекидің Элтонды Il Divo-ның Asda тартымдылығымен азғыруында дұрыс нәрсе бар" деді. Ол сценарийде "Джекидің үмітсіздігі туралы шынайы сезімдер" бар екенін, оны "Кодури жақсы ойнағанын" айтты. IGN журналынан Ахсан Хақ Джекидің "Элтонға назар аударуы өте жақсы орындалғанын" сезінді. Бёрк пен Смит Джекидің "қиын болғандықтан" деген сөзін "Кодуридің сериалдағы ең жақсы актерлік жұмысы" деп атады, актрисаның "бірнеше минуттың ішінде көріністеріне комедиялық шабыт, сағыныш пен шикі ашуды сыйға тартатынын" айтты. Олар Дэвис "[оның] күлкілі элементтерін сақтап, оның астындағы ащы қызықты көрсетеді" деп ойлады. "Армиясы жындылар" эпизодына шолу жасаған Арнольд Блумберг Now Playing журналына жазған хатында кейіпкердің "біраз уақытқа серікке айналатынын" және "оның да жақсы орындалғанын" айтты. Бёрк пен Смит "Қиямет күні" эпизодындағы Джеки мен Питтің бір уақытта кездесуін және алғашқы кездесуін эпизодтың ең маңызды сәттерінің бірі деп атады, Кодури мен Дингуоллдың орындауы арқылы сахна "қуанышпен әндейді" деді. SFX журналынан Дейв Голдер "Жаккидің жеткіліксіздігі" эпизодтың нашар тұсы болғанын айтты. Сондай-ақ, рецензенттер төртінші серияда жартылай тұрақты пайда болған Донна Ноблдің анасы Сильвияны (Жаклин Кинг) Джекимен салыстырды. Airlock Alpha журналынан Алан Стэнли Блэр "Партнерлер криминалда" премьерасында Сильвияның Джеки сияқты "тартымды емесін" айтты. io9 сайтынан Чарли Джейн Андерс "Солға бұрылыңыз" эпизодына дейін Сильвия Джеки Тайлердің "жылылықтан мүлдем айырылған әлсіз көшірмесі" сияқты көрінгенін айтты. Сериалдағы рөлі туралы People журналынан Джон Уайс Кодуридің Розаның анасының рөліне "белгілі бір сексилік қосып беретінін" айтты. Gay Times журналымен сұхбатта Кодури Джеки рөлі үшін гомосексуал қауымдастығының мүшелері тарапынан "құрмет көргенін" айтты, бұл актрисаның "ерекше құрмет санаған нәрсесі". Рөлді орындаған кезде Кодуриге берілген назар оны көшеде жиі тануға мүмкіндік берді. Актриса өзінің "көптеген жанкүйерлер хаттарын, көбінесе еркектерден" алғанын айтты, олар "көбінесе сыйластық пен романтикалық сезімге, емес, ашық әрекеттерге" жақын болды.