Кіріспе

Медиа экономикасы – барлық түрдегі медиаға тән экономикалық теориялық және практикалық мәселелерді қамтиды. Медиа экономикасы үшін медиа компанияларының және журналистика, жаңалықтар индустриясы, кино өндірісі, ойын-сауық бағдарламалары, баспа, телерадио хабарларын тарату, ұялы байланыс, интернет, жарнама және қоғамдық қатынастар сияқты салалардың экономикалық саясаты мен тәжірибесі ерекше маңызға ие. Медианың дерегуляциясы, медиа меншігінің шоғырлануы, нарық үлесі, интеллектуалдық меншік құқығы, бәсекелестік экономикалық стратегиялар, компания экономикасы, «медиа салығы» және басқа да мәселелер осы саланың құрамына кіреді. Медиа экономикасының әлеуметтік, мәдени және экономикалық салдары бар. Медиа экономикасы мәселелерін жүйелі түрде зерттеу 1970-ші жылдары басталды, бірақ 1980-ші жылдары АҚШ және Еуропа университеттерінде осы тақырып бойынша курстар ашылғанда дамыды. «Медиа экономикасы журналы» 1988 жылы Роберт Г. Пикард редактерлігімен жариялана бастады, ол осы ғылымның негізін қалаушылардың бірі. Осы уақыттан бері зерттеу саласы кеңейді және қазір жүздеген университеттер медиа экономикасы бойынша курстар мен бағдарламалар ұсынады. Бұл саладағы басқа да маңызды тұлғалар – Стивен С. Уайлдман, Алан Албарран, Брюс М. Оуэн, Бен Компайн, Гислен Десланд, Стюарт Макфаден, Джиллиан Дойл, Карл Эрик Густафсон, Люси Кинг, Грегори Феррелл Лоу, Надин Туссен Десмулинс, Ачур Фенни, Аманда Д. Лотц және Стивен Лейси. Академиялық ортада медиа экономикасы зерттеулерінің орны институттың дәстүрі мен тарихына байланысты өзгереді. Кейбір университеттерде ол бизнес немесе экономика мектептерінде, ал басқаларында коммуникация, медиа немесе журналистика мектептерінде (немесе факультеттерінде) орналасқан. «Мәдени экономика» термині кейде медиа экономикасымен синоним ретінде қолданылады, бірақ олар бір-бірін толық ауыстыра алмайды. Мәдени экономикаға мұражайлар, симфониялар, опералар және фестивальдер сияқты медиациялық таратуды қажет етпейтін көптеген іс-шаралар кіреді. Бірақ кейде олар медиа экономикасы мәселелерімен байланысты болуы мүмкін, мысалы, қойылымдардың аудио немесе бейне жазбалары жасалғанда немесе мұражай жинақтары CD-ге көшірілгенде.

Жарнамадан түсетін түсімдер

Құрама Штаттарда Радио жарнама бюросының (RAB) мәліметіне сәйкес, 2002 жылы радиодан түскен кіріс 19,4 миллиард долларға жетті, бұл 2001 жылы алынған 17,7 миллиард доллардан 5,7 пайызға артық. Толық мәліметтер үшін RAB-тың Радио фактілер кітабына жүгініңіз. Телевизия жарнама бюросының (TVB) хабарлауынша, 2001 жылғы жалпы хабар таратудан түскен кіріс 54,4 миллиард долларды құрады.

Жарнамашы шығыстары

Цитата – "Жыл сайын жарнама берушілер теле- және радиобағдарламаларды демеушілікке шамамен 150 миллиард доллар жұмсайды, олар өз өнімдері мен қызметтерін сатып алатын медиа тұтынушылардан екі-үш есе көп табыс табуды үміттенеді (Fox, 2002). 1970 жылдардан 1990 жылдарға дейін орташа американдыққа бағытталған жарнамалардың күндізгі саны 560-тан 3000-ға дейін өсті (Fox, 2002). Осы кезеңде балалардың көретін жарнама саны жылына 20 000-нан (Adler және авторлар, 1977) жылына 40 000-нан астамға дейін артты (Kunkel & Gantz, 1992; сондай-ақ Strasburger, 2001 қараңыз)."