Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кино жанры
Movie genre
Пропагандалық фильм – бұл қандай да бір түпкілікті мақсатпен жасалған үгіт-насихатты қамтитын фильм. Пропагандалық фильмдер әдетте діни, саяси немесе мәдени сипаттағы белгілі бір идеяларды тарату және насихаттау үшін жасалады. Пропагандалық фильмнің мақсаты – көрерменнің пропагандашы ұсынған ұстанымды қабылдауына және соңында осы идеяларды кеңінен қабылдауға бағытталған әрекеттер жасауына ықпал ету. Пропагандалық фильмдердің қысқа мерзім ішінде көптеген адамдарға таралу қабілетімен танымал. Олар деректі фильмдер, деректі емес фильмдер және киножурналдар сияқты түрлі форматтарда болуы мүмкін, бұл оларға субъективті және қасақана бұрмаланған мазмұнды ұсынуды жеңілдетеді. Пропаганда – "көптеген мәдениеттерде өсіп-өнетін құнарлы хабарларды жасау және тарату" қабілеті. Алайда, 20 ғасырда саяси ұйымдардың өз мақсаттарына жету үшін адамдарды ықпал ету қажеттілігіне байланысты "жаңа" үгіт-насихат пайда болды. 1896 жылы Люмьер ағайындары киноны ойлап тапқаннан бастап, ол бірден көптеген көрермендерге жедел қол жеткізудің бірегей құралына айналды. Кино – көрерменге жеке тұлға ретінде де, көпшілік бөлігі ретінде де бір мезгілде әсер ете алатын алғашқы жалпыға ортақ бұқаралық ақпарат құралы болды, бұл оны үкіметтер мен мемлекеттік емес ұйымдар үшін қажетті идеологиялық хабарламаны тарату құралына айналдырды. Нэнси Сноу өзінің "Ақпараттық соғыс: Американың үгіт-насихаты, сөз бостандығы және пікірді бақылау (9/11-ден бері)" атты кітабында үгіт-насихаттың "критикалық ойлау тоқтаған жерде басталады" делінген.
A propaganda film is a film that involves some form of propaganda. Propaganda films spread and promote certain ideas that are usually religious, political, or cultural in nature. A propaganda film is made with the intent that the viewer will adopt the position promoted by the propagator and eventually take action towards making those ideas widely accepted. Propaganda films are popular mediums of propaganda due to their ability to easily reach a large audience in a short amount of time. They are also able to come in a variety of film types such as documentary, non fiction, and newsreel, making it even easier to provide subjective content that may be deliberately misleading. Propaganda is the ability "to produce and spread fertile messages that, once sown, will germinate in large human cultures". However, in the 20th century, a "new" propaganda emerged, which revolved around political organizations and their need to communicate messages that would "sway relevant groups of people in order to accommodate their agendas". First developed by the Lumiere brothers in 1896, film provided a unique means of accessing large audiences at once. Film was the first universal mass medium in that it could simultaneously influence viewers as individuals and members of a crowd, which led to it quickly becoming a tool for governments and non state organizations to project a desired ideological message. As Nancy Snow stated in her book, Information War: American Propaganda, Free Speech and Opinion Control Since 9 11, propaganda "begins where critical thinking ends."
Пропагандалық фильмдерде қолданылатын құралдар
Фильм – бейнелерді, қозғалысты және дыбысты өмірге ұқсас түрде қайта жасайтын, оқиға дамыған сайын мағынаны үйлестіретін бірегей құрал. Көптеген өнер түрлерінен өзгеше, фильм дереу әсер етеді. Фильмнің өмір мен шындықтың иллюзиясын жасау қабілеті, оны балама идеялар мен шындықтарды көрсетуге мүмкіндік береді, соның арқасында көрермен оны өмірдің нақты бейнесі деп қабылдауы оңай. Кейбір кино зерттеушілері фильмнің күшті иллюзиялық қабілеттерін атап өткен. Дзига Вертов 1924 жылғы "Кино көзінің тууы" манифестінде "кино көзі – кино шындығы" деп мәлімдеген. Хилмар Хоффман айтқандай, бұл фильмде камера "көрген" нәрсе ғана бар екенін білдіреді, ал көрерменнің балама көзқарасы болмағандықтан, ол бейнені шындық деп қабылдайды.
Film is a unique medium that reproduces images, movement, and sound in a lifelike manner as it fuses meaning with evolvement as time passes in the story depicted. Unlike many other art forms, film produces a sense of immediacy. Film's ability to create the illusion of life and reality, allows for it be used as a medium to present alternative ideas or realities making it easy for the viewer to perceive this as an accurate depiction of life. Some film academics have noted film's great illusory abilities. Dziga Vertov claimed in his 1924 manifesto, "The Birth of Kino Eye" that "the cinema eye is cinema truth". To paraphrase Hilmar Hoffmann, this means that in film, only what the camera 'sees' exists, and the viewer, lacking alternative perspectives, conventionally takes the image for reality.
Риторика
Көрерменді фильм жасаушының мақсатына немесе хабарына сай кейіпкерлерге құлықты сезіммен қарау – үгіт фильмдерінде жиі қолданылатын риторикалық тәсіл. Үгіт фильмдері осыны жақсылық пен жамандық арасындағы қайта-қайта келетін қақтығыс арқылы көрсетеді. Көрерменнің "жақсы жаққа" деген ықыласы оянып, "жаман жаққа" деген жек көру сезімі тууы тиіс. Белгілі нацист кинорежиссері Йозеф Геббельс осы тактиканы көрермендерде терең эмоцияларды ояту үшін пайдаланды. Геббельс ұлттық символдарға толы фильмдердің халықты жігерлендіретінін, бірақ халықты нацистік идеологияға жұмылдыру үшін "өмірді жандандырудан" артық ештеңе тиімді емес екенін айтты.
Making the viewer sympathize with the characters that align with the agenda or message the filmmaker portray is a common rhetorical tool used in propaganda film. Propaganda films exhibit this by having reoccurring themes good vs. evil. The viewer is meant to feel sympathy towards the "good side" while loathing in the "evil side". Prominent Nazi film maker Joseph Goebbels used this tactic to invoke deep emotions into the audience. Goebbels stressed that while making films full of nationalistic symbols can energize a population, nothing will work better to mobilize a population towards the Nazi cause like "intensifying life".
Кулешов эффектісі
1917 жылғы Қазан төңкерісінен кейін жаңадан құрылған большевик үкіметі мен оның басшысы Владимир Ленин киноның үгіт құралы ретіндегі маңыздылығына ерекше назар аударды. Ленин үгіт-насихатты халықты біліммен тәрбиелеудің бір жолы деп қарастырды, ал эмоцияларды ояту мен халықты саяси мақсатқа жұмылдырудың құралы ретінде емес. Жаңадан құрылған Ресей Кеңестік Республикасында кино үгіт жүргізудің басты құралына айналды, себебі шаруалардың көп бөлігі сауатсыз болды. Кулешов эффектісі алғаш рет 1919 жылы «Сергий Радонежскийдің реліквияларын ашу» фильмінде қолданылды. Бұл фильмде көрнекті орыс әулиесі Сергий Радонежскийдің қабірден шығарылған табыты мен денесінің кадрларына және көрермендердің реакциясына бірдей назар аударылды. Көрермендердің кадрларында көбінесе әйелдердің беттері бейнеленген, олардың мінез-қалпын алуан түрлі жолмен түсіндіруге болады. Бұл кадрларды қатар қоюдың мақсаты – көрермендердің қасірет немесе реніш сезіміне толарлықтай реакция жасайды деген болжамын жоққа шығару еді. Керісінше, көрермендердің жағдайы жалыққандық, қорқыныш, алаңдаулық және басқа да сан алуан эмоцияларды білдіруі мүмкін. Көрермендер мен қабірден шығарылған дененің кадрлары бір уақытта немесе бір жерде түсірілгенін дәлелдейтін ешқандай мәлімет жоқ (қазіргі кезде көрермендердің кадрлары сыртта, ал қаңқа қалдықтарын көрсететін кадрлар үй ішінде түсірілген деген пікір бар). Осы себепті шындықтың шекарасы бұрмаланады, Кулешов эффектісін тиімді үгіт құралына айналдырады.
After the 1917 October Revolution the newly formed Bolshevik government and its leader Vladimir Lenin placed an emphasis on the need for film as a propaganda tool. Lenin viewed propaganda merely as a way to educate the masses as opposed to a way to evoke emotion and rally the masses towards a political cause. Film became the preferred medium of propaganda in the newly formed Russian Soviet Republic due to a large portion of the peasant population being illiterate. The Kuleshov Effect was first used in 1919 in the film The Exposure of the Relics of Sergius of Radonezh by juxtaposing images of the exhumed coffin and body of Sergius of Radonezh, a prominent Russian saint, and the reaction from the watching audience. The images of the crowd are made up of mostly female faces, whose expressions can be interpreted ambiguously. The idea behind juxtaposing these images was to subvert the audience's assumption that the crowd would show emotions of being sad or upset. Instead the crowd could be interpreted to be expressing emotions of boredom, fear, dismay, and a myriad amount of other emotions. There is nothing to prove to the audience that the images of the audience and the exhumed body were captured in the same moment or place (it is now believed the images of the crowd were filmed outdoors while the images showing the skeletal remains were captured indoors). This is what blurs the line of truth making the Kuleshov Effect an effective tool of propaganda.