Кіріспе

The Seeds of Doom – британдық ғылыми-фантастикалық телесериал «Доктор Ху»-дың 13-ші маусымының алтыншы және соңғы бөлімі, ол алғаш рет 1976 жылдың 31 қаңтарынан 6 наурызына дейін BBC1 арнасында аптасына алты бөлімнен көрсетілді. Бұл бөлімде Төртінші Доктор (Том Бейкер) UNIT-тің ғылыми кеңесшісі ретінде Антарктидада табылған құпия қапты зерттеу үшін соңғы миссияға қатысуға келіседі. Дегенмен, Харрисон Чейз (Тони Бекли) атты ақылдан асып, өсімдіктерді жинауға құмар миллионер де оған қызығушылық танытып, өзінің қатыгез күзетшісі Скорбиді (Джон Чаллис) және ботаник Арнольд Килерді (Марк Джонс) жеке коллекциясы үшін қауісті шетелдік өсімдікті алуға жібереді.

Сюжет

Антарктидада британдық ғалымдар Чарльз Уинлетт пен Дерек Моберли мәңгі тоңда көмілген қапты тауып, оны лагеріне әкеледі. Базаның ботанигі Джон Стивенсон оны өсімдік негізінде жасалған деп анықтайды және оның жиырма мың жыл бойы мұзда көмілгенін болжайды. Лондон қаласында Әлемдік экология бюросының Ричард Данбар өзінің басшысы сэр Колин Такеррейдің өтінішімен Төртінші Докторға қаптың суреттерін көрсетеді. Доктор оның сыртқы әлемнен келгенін сендіреді. Ол Данбарға экспедицияға ол келгенше оған тиіспеуді айтуды тапсырады. Базаға оралған Стивенсон қаптың үлкейіп бара жатқанын және ол ультракүлгін сәулелерді сіңіріп алатынын анықтайды. Англияда Данбар миллионер Харрисон Чейстің иелігіне барады, ол Жер-ананың өсімдік өмірін қорғауды өзінің міндеті деп санайды. Данбар Чейске қаптың орнын көрсетеді. Чейс оны алуға Скорби мен Килерді жібереді. Базада қап ашылып, Уинлеттті шағады. Стивенсон мен Моберли оны тапқанда, Уинлетттің беті жасыл бөртпелермен жабылады. Доктор мен Сара келіп, Уинлетттің беті мен денесі жасыл саңырауқұлақпен жылдам жабылып жатқанын көреді. Базадан тыс жерде Доктор тағы бір қапты табады және олар жұптармен жүретінін байқайды. Уинлетттің қанында қан жасушалары жоқ, бірақ шизофиттер бар – өсімдік бактерияларына ұқсас микроорганизмдер. Доктор Сараға Уинлетттің криноидқа айналып бара жатқанын айтады, ол галактикалық арамшөп, планеталарға қоныстанып, жануарлардың өмірін жейді. Скорби мен Килер келіп, жеке ұшақтары жоғалып кеткенін мәлімдейді. Моберлиді Уинлетт өлтіреді. Криноидқа айналған Уинлетт базадан қашып, сыртқы генератор үйіне тығылады. Скорби мен Килер қалған қапты ұрлап, ұшақта қашып кетеді. Доктор мен басқаларына криноид шабуыл жасайды, ол Стивенсонды өлтіреді. Доктор мен Сара Скорби мен Килер орнатқан бомба аймақты жойғанда қашады. Доктор мен Саранды Саут-Бендтен келген команда жинап алады, ал Скорби мен Килер екінші қаппен Англиядағы Чейске оралады. Данбар Чейске Доктор мен Саран әлі тірі екенін және екі сағаттан кейін олармен және сэр Колинмен кездесуі жоспарланғанын ескертеді. Кездесуде Доктор мен Сара қаптың ұрлануын сипаттайды. Ол Данбарға оны Ботаника институтына жіберуді сұрайды. Олар жолға шыққанда, жүргізуші оларға қарсы шығады. Бірақ лимузин ауылдық жерде тоқтап, жүргізуші оларды қарумен қоршап, сыртқа шығарып жібереді. Доктор жүргізушіге шабуыл жасап, оны құлатып жібереді. Доктор мен Сара көлікті қарап, гүл суретшісі Амелия Дукаттың суретін табады. Олар оның үйіне келгенде, Дукат суреттің иесі Харрисон Чейс екенін айтады, ол оған ешқашан ақша төлемеген. Чейс Килерге қапқа бекітілген азотты енгізуді бұйырады. Доктор мен Сара сарайға кіруге тырысқанда, оларды ұстап алып, Чейс алдына әкеледі, ол оларды өлтіру алдында сарай мен өсімдік зертханасын көрсетуге шешім қабылдайды. Скорби Доктор мен Саранды өлтіру үшін бақтарға алып кіргенде, олар оны жеңіп алады. Сара қашып кетеді, бірақ қайтадан тұтқынға алынады. Доктор оны құтқарады, ал шатасу кезінде, қаптан шыққан жапырақ Килердің қолын шағады. Килер көп ұзамай өзгеріске түседі. Доктор зертханаға оралғанда, оны тұтқынға алып, компост бөлмесіне әкеледі, онда Скорби ұсақтағышты іске қосады. Сара үйге қашып барып, Дукаттың назарын аударады және одан сэр Колинге хабар беруін сұрайды. Сыртта Дукат Сэр Колин мен Данбардың ішіндегі машинаға кіреді және оларға Саран айтқандарды жеткізеді. Данбар өзінің үлкен қателік жасағанын түсінген соң, Докторды іздеймін дейді. Ол сэр Колинге егер ол жарты сағат ішінде қайтып келмесе, Лондонға қайтып UNIT-ті шақыруды айтады. Сара Докторды құтқару үшін ұсақтағышты сөндіреді. Харгривс Килердің өзгеруін аяқтағанын біледі және жаратылыс өзін-өзі босатқан кезде үрейленіп жүгіреді. Чейстің иелігінде Данбар Чейске эксперименттен бас тартуды сұрайды, ал Харгривс Килердің өзгергенін Чейске хабарлайды. Данбар көмекке барады, оны Скорби қуып жетеді. Доктор Килердің жоғалып кеткенін түсінеді және криноидты іздеуге Сарамен бірге барады. Данбар жындыға тап болып, өлтіріледі. Оның айқайы Скорбидің, күзетшілердің, Доктор мен Саранның назарын аударады. Олар бір үйге қашып барып, ондағы бөгеттерге тығылады. Криноид Килердің дауысымен сөйлесіп, Доктордың қосылуын талап етеді, ол басқаларды құтқарады. Скорби криноидқа Молотов коктейлін лақтырып, Доктордың қашып кетуіне мүмкіндік береді. Чейс иелігі арқылы өтеді және криноидқа бетпе-бет келеді. Ол оны байқайды және жақындап, суреттер түсіреді. Доктор Бюроға келеді, онда UNIT майоры Бересфорд оған дәлелсіз ештеңе жасай алмайтынын ескертеді. Доктор Чейстің иелігіндегі адамдардың өсімдіктерден өлгенін көрсететін есептерді көрсетеді. Содан кейін ол Саран шалып, Бересфордтың криноидқа лазерлік қарумен шабуылдауға дайындалып жатқанын айтады, бірақ криноид телефон сымдарын кесіп тастайды. Чейс келіп, өсімдіктер әлеміне тиесілі екенін және адамдардың паразиттер екенін айтады. Ол өзінің ыстықханасындағы өсімдіктермен сөйлесу үшін сарайға барады. Скорби, Сара және Харгривс Чейске қарсы тұрып, әлемді жетілдіру туралы айтады. Сара өсімдіктер оларды жақындатып алғанын байқайды. Доктор мен UNIT әскері иелікке кіріп, өсімдіктер Саранды және басқаларын басып, мойындығымен байлайды. Доктор мен UNIT сержанты Хендерсон химиялық өсімдіктерді өлтірушімен келеді. Олар өсімдіктерді жойып, Скорби мен Саранды құтқарады, бірақ Харгривс өлтіріледі. Чейс қашып кетеді, ал Доктор мен басқалары зертханаға кіріп, өсімдіктерді алып тастай бастайды. Олар сыртқа шыққанда, Чейс есіктің артынан жауып, олардың үстінен қарайды, енді зор криноид олардың үстінен биіктеп тұр. UNIT әскері лазерлік қарумен атып, криноидтың назарын аударып, Доктор мен оның тобына басқа есікке жетуге мүмкіндік береді. Олар кеткеннен кейін, Чейс зертханаға қайта кіріп, дыбыс жүйесін жояды. Басқалары зертханаға қайта оралады, ал криноид ішке бұзылуға тырысады. Чейс Хендерсонды компост машинасына салып, іске қосады, оны өлтіреді. Доктор дыбыс жүйесін жөндеуге кіріседі, ал криноид шабуылды жаңартады, Скорби үрейленіп қашады. Ол көлден өтеді, бірақ өсімдіктер оны ұстап, суға тартып, батып кетеді. Доктор мен Сара Хендерсонның жоғалып кеткенін түсінеді, Сара оны іздеуге барады. Ол компост машинасының бөлмесіне жетеді, ал Чейс оған келіп, криноидтың арқасында өсімдік әлемінің бір бөлігіне айналғанын айтады. Чейс криноидты қолдауды жоспарлап, адамзатты паразиттер деп атайды, содан кейін Саран шабуылдайды және оны есінен айырады. Бересфорд Докторға хабарласады, ол оларға криноидтың тұқымдары Англияға таралуына дейін 15 минуты бар екенін ескертеді. Ол оларға әуе шабуылын бастауды айтады. Чейс Саранды байлап, оны компост машинасына тамақтандыра бастайды. Доктор келіп, оны тоқтатады. Күрес кезінде Сара құтқарылады, бірақ Чейс машинаға тартылып кетеді. Әуе күштері шабуылды бастайды, ал Бересфорд пен сэр Колин Докторды іздейді. Сара мен Доктор үйді жауып тұрған өсімдіктерден шыға алмайды, бірақ Доктор бу құбырын қосып, олардың жолын жарып шығады. Олар RAF атып, криноидты және сарайды жойғанда, жаулап алған өсімдіктерден паналап қалады.

Сыртқы сілтемелер

Скорби Вольтердің «ақша туралы сөз болғанда, бәрі бір дінде болады» деген сөзін келтіреді, бірақ Доктор оны Франклин Пирс Адамсқа есептейді.

Жазу

Сериалды тәжірибелі теледидар жазушысы Роберт Бэнкс Стюарт жазды, оған бұл шалқыған өсімдіктер туралы экологиялық әңгімені жазуға оның үйінің Кью бағына жақын орналасуы және ботаник Джозеф Бэнкспен туыстық байланысы ықпал етті. Доктордың Амелия Дюкатпен машина багажы мен модель туралы әңгімесі Оскар Уайльдтың "Ернест туралы маңызды нәрсе" атты пьесасына жасалған құрмет.

Жазу

Локациялық түсірілім Харрисон Чейстің иелігіндегі көріністер үшін Дарсеттегі Ательэмптон Холлда өтті, ал Антарктида көріністері Суррейдің Бакленд қаласындағы карьерде түсірілді. BBC телеорталығы Лондондағы Уайт-Ситиде Дүниежүзілік экология орталығының орналасқан жері болды. Бұл бағдарламаның төрт сериясының үшіншісі, оның барлық сыртқы көріністері 1986 жылғы ресми ауысудан бұрын фильмге емес, сыртқы хабар тарату (OB) бейнетаспасына түсірілді; бұрынғы екеуі – «Робот» (1974) және «The Sontaran Experiment» (1975), ал кейінірек – «The Stones of Blood» (1978). 1975 жылдың 7 желтоқсанында Баклендта ТАРДИС-тің сыртындағы соңғы сахнаны түсіріп жатқанда, Элизабет Слэдэнге ТАРДИС-тің бастапқы тіректері құлады; бұл тірек 1963 жылдан бері қолданылып келді. «Доктор Хью» сериалымен ұзақ байланыс орнатып, бұл Дуглас Камфилдтің режиссерлік еткен соңғы туындысы болды.

Қатысушылар туралы жазбалар

Бұл оқиғада белгілі UNIT кейіпкерлерінің ешқайсысы көрсетілмейді (бұл ұйымның тұрақты түрде соңғы рет пайда болуы еді), себебі Николас Кортни бригадир Летбридж-Стюарт рөлін ойнауға мүмкіндік таппады.