Кіріспе

Апиацейлер тұқымдасына жататын гүлді өсімдіктер туысы.

Америкалық шөп – Myrrhis odorata, оның жалпы атаулары цисели ('/sɪsɪli/ SISSəlee), тәтті цисели, мирра, бақша миррасы және тәтті червиль – апиацейлер тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдік. Бұл Myrrhis туысының жалғыз түрі.

Этимология

Мыррис туысының атауы грек тіліндегі мүррис [μυρρίς] сөзінен шыққан, ол Азиядан алынған хош иісті май. Латын тіліндегі түр атауы odorata – хош иісті дегенді білдіреді.

Сипаттама

Myrrhis odorata – бұл жағдайға қарай биіктігі әртүрлі болатын, көп жылдық биік шөптесін өсімдік. Жапырақтары қауырсын тәрізді, 2-4 рет тілімделген, жіңішке бөлінген, қауырсын сияқты, 50 см-ге дейін ұзын, қабыршасында ақшыл дақтар болады. Өсімдік жұмсақ түкті және езілген кезде күшті иісті баджан тұқымына ұқсайды. Гүлдері кремі түсті ақ, диаметрі шамамен 2-4 мм, ірі шатыршаларда гүлдейді. Гүлдеу мамырдан маусымға дейін созылады. Жемістері жіңішке, қою қоңыр, ұзындығы 15-25 мм, ені 3-4 мм.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Миррис иісті - Пиреней тауларынан Кавказға дейінгі Оңтүстік және Орталық Еуропа тауларының туатын өсімдігі. Ол басқа аймақтарда егістік жерлерге, орман шеттеріне, жол бойындағы жартастарға, өзен жағалауларына және шабындықтарға енгізіліп, табиғи түрде тараған. Ұлыбритания аралдарында ең көп Солтүстік Англия мен Шығыс Шотландияда кездеседі. Оның жапырақтары кейде шикі немесе пісірілген күйінде, анис хош иісімен еске түсіретін күшті дәмді дәмдеуіш ретінде қолданылады. Тамырлары мен тұқымдары да жеуге жарамды. Бұл өсімдік бұрыннан дәрілік шөп ретінде пайдаланылып келген. Оның эфир майларының құрамында анетол басым.