Кіріспе

Американдық журналист және актер (1894–1946)

Рондо Хаттон (22 сәуір 1894 – 2 ақпан 1946) – американдық журналист және актер. «The Tampa Tribune» газетінде жұмыс істегеннен кейін, Хаттон акромегалия салдарынан пайда болған ерекше сыртқы келбетінің арқасында кинода мансап құрды. Өмірінің соңында ол Universal Studios студиясымен бірге қорқыныш фильмдерінде басты рөлдерде ойнады, осылайша культтық тұлға ретінде танылды.

Алғашқы жылдар

Хаттон Мэриленд штатының Хагерстаун қаласындағы Ки Мар колледжінің қыздар емханасында дүниеге келді. Хэттонның балалық шағында отбасы бірнеше рет көшіп, Флорида штатының Тампа қаласында қоныстанды. Ол Хиллсборо орта мектебінде жеңіл атлетика мен футболдан көзге түсті және соңғы курста сыныптағы ең сұлу ұл деп сайланды. Симптомдар ересекте пайда болғандықтан (бұл аурудың әдеттегі ерекшелігі), кейінірек киностудиялардың жарнама бөлімдері оның деформациясын бірінші дүниежүзілік соғыста неміс зиянды газына ұшырағаннан туындаған слонтиаз деп қателікпен түсіндірді. Хаттон әскери қызметке қатысып, Мексика шекарасы бойындағы және Франциядағы Панчо Вилла экспедициясында АҚШ Армиясының құрамында қызмет етті.

Өлім

1945 жылғы Рождествоға таман Хаттон акромегалиясының тікелей салдарынан бірнеше жүрек ұстамасына түсті.

Мұра

Хаттонның есімі және қарапайым, бірақ қатыгез бет-әлпеті халық мәдениетінде жиі кездесетін әзіл-қалжың мотивіне айналды. 1970-ші жылдардағы «Рокфорд файлдары» телесериалының 6-шы маусымындағы 4-ші эпизодында («Жалғыз рок-н-ролл ешқашан өлмейді, 1-бөлім») Джим Рокфорд өзін тартымсыз деп есептейтін досына ашуланып: «Сен Рондо Хэттон емессің!» дейді. Хэттонның физикалық келбеті Дейв Стивенстің 1980-ші жылдардағы «Rocketeer Adventure Magazine» әңгімелеріндегі Лотар кейіпкеріне, сондай-ақ Диснейдің 1991 жылғы «Рокеткер» фильміндегі кейіпкерді сомдаған Тинни Ронның протездік макияжына шабыттандырды. «Scooby Doo» мультсериалының кейіпкері Крипер, Франкенштейннің монстрына есімдерімен ұқсаған, 1946 жылғы «Үркініш үйі» фильміндегі Universal Studios-тың «Криперіне» негізделген, оны Рондо Хаттон сомдаған. «Scooby Doo»-дағы Крипер Рондоның қол өлшемі мен бет пішіні тұрғысынан карикатурасы сияқты көрінеді. 2000 AD комиксінің кейіпкері, қалыптағыдай қасқыр мүсінін кимейтін Дредд судья, 52-ші нөмірде (1978 жылдың 18 ақпаны) кейіпкердің беті алғаш рет жасырынбастан көрсетілгенде, өзін Хаттонға ұқсату үшін «бетін өзгерту технологиясын» қолданды. «Рондо Хаттон» есімі Дредд іске қатысты күдіктілер тізімінде де болды. Суретші Брайан Болланд Дэвид Бишоппен сұхбаттасқанда: «Дреддтің суреті 1940-шы жылдардағы Рондо Хаттон деген актер еді. Мен оны тек бір фильмде көрдім». Сонымен қатар, «Dark Horse Presents» комикс кітаптарындағы Крипер кейіпкері Хаттонға өте ұқсас. Роберт Рэнкиннің романдары Хаттонды жиі еске алады, оны «қазіргі заманғы аңыз Рондо Хаттон» деп атайды және оның қатысы болмаған немесе мүлдем ойдан шығарылған фильмдерде түскенін айтады, мысалы, «Carry On» фильмдерінде. Рэнкиннің Хаттонға сілтемелері көбінесе «оның Рондо Хаттоны бар» (бас киімі) түрінде кездеседі. Рафи Забордың 1998 жылғы ПЕН/Фолкнер сыйлығын жеңіп алған «Аю үйге оралады» романында да есімді жақсы мінезді, бірақ қарапайым Томми Талмоның лақап аты ретінде қолданады. 2004 жылғы Стивен Кингтің «Қара мұнара VII» романында кейіпкер «1930-шы жылдардағы киноактер Рондо Хаттонға ұқсайды, ол акромегалиядан зардап шегіп, монстрлар мен психопаттарды сомдауға жұмыс істеген» деп сипатталады. 1991 жылғы «Рокеткер» фильмінде нацистердің қолбасшысы Лотар рөлін ойнаған актер Тинни Рон Тейлор Хаттонға ұқсату үшін протездермен жасақталған. «Доктор Ху» сериалының «The Wedding of River Song» атты эпизодында Марк Гейтисс Хаттонға негізделген (протездер арқылы жасалған) кейіпкерді сомдайды, оның өнері үшін Rondo Haxton псевдонімі қолданылған. 2017 жылы өндірілген және 2020 жылы жарық көрген «Рондо және Боб» атты деректі фильм Хаттон мен «Техас шынжырлы пісіру қырғыны» фильмінің көркемдік режиссері Роберт А. Бернстің өмірін зерттейді, ол Хаттон туралы білгір адам ретінде танымал. «Dark Horse» комиксі «The Creep» акромегалиямен ауырған жеке детектив Оксл Карнхусқа арналған, ол Хаттон мен оның «Крипер» кейіпкерінің үлгісімен жасалған. Хаттонның өмірінің толық тарихы Скотт Галлингхаус жазған «Рондо Хаттон: жабайылықтың ішіндегі сұлулық» (BearManor Media, 2019) кітабында сезімталдықпен баяндалған, сонымен қатар оның Universal қорқынышты фильмдерінің толық өндіріс тарихын қамтиды.

Рондо Хэттон сыйлығы; мәдени мақалалар

2002 жылдан бері Рондо Хэттон классикалық қорқыныш туралы сыйлықтары Хэттонның есімін және келбетін ардақтап келді. Сыйлықтың өзі Хэттонның бет-әлпетінің бейнесі, ол 1946 жылы Universal Pictures киностудиясы түсірген "Қорқынышты үй" фильмінде Хэттон сомдаған "Кіркіреушінің" бюстінен жасалған.