Кіріспе

Гроцка (Grocka) немесе Дунайдағы Гроцка (Grocka na Dunavu) – Белград қаласының муниципалитеті. 2022 жылғы халық санауы бойынша муниципалитетте 82 810 тұрғын тұрады.

Орналасуы және географиясы

Муниципалитет Белградтың шығысында, Шумадия облысының солтүстік бөлігінде орналасқан. Солтүстік бөлігі Дунай аңғарындағы Подунавль макроаймағының бір бөлігі, ал оңтүстік бөлігі Велика Мораваның Езава саласына құятын Ралья өзенінің аңғары маңында жатыр. Теңіз деңгейінен 71 метр биіктікте орналасқан Грочка қаласы Белградтың ең төменгі бөліктерінің бірі. Муниципалитет аумағында Болечица және Грочица өзендері де бар. 2019 жылға қарай, экологтар ластану салдарынан екі өзенді де «су арналарынан гөрі, кәріз суларын жинақтайтын алаптар» деп сипаттады.

Тарих

Грочка муниципалитеті 1955 жылы кеңейтілген Белград қаласының құрамына кірді. 1957 жылы Мали Мокри Луг муниципалитеті таратылып, оның шығыс бөлігі (Калуджерика, Лештане және Винча ауылдары) Грочкаға қосылды. 1960 жылдардың басында Умчари және Врчин муниципалитеттері таратылып, Грочка муниципалитетіне де қосылды.

Демография

2022 жылғы халық санауының нәтижесі бойынша муниципалитетте 82 810 адам тұрады. Иммиграция және қаланың барлық муниципалитеттеріндегі табиғи өсімге байланысты Грочка ондаған жылдар бойы Белградтың ең қарқынды дамитын аймақтарының бірі болып келді. Халық саны соңғы 50 жылда күрт өсті, тұрғындар саны 2,35 есеге артты (1971–2022 жылдары). Белградты қоршаған басқа да ұқсас аймақтардағыдай, халық санының жылдам өсуіне инфрақұрылымның (жолдар, сумен жабдықтау, кәріз жүйесі және қоқыс шығару) тиісінше дамуы ілеспеді.

Экономика

Грокка Сербиядағы ең танымал жеміс өсіретін аймақтардың бірінің орталығында орналасқан. Жағдайлар, әсіресе, шабдалы, өрік, слива, шие және жүзім өсіруге өте қолайлы. Жемістерді өнеркәсіптік түрде өңдеу дамыған. Бірнеше диірмендер мен тоқыма өнеркәсібі (Клуз фабрикасы) де бар. Грокка Смедеревский жолында орналасқандықтан, көлік тас жолы да маңызды. Сонымен қатар, Дунайда Грочицаның құйылысында (Grocka-ны үнемі су басады) шағын порты бар. Туризм қала экономикасы үшін маңызды, жыл бойы бірнеше фестивальдер өтеді (ең танымалсы – Zlatni kotlić). Қаланың шығыс жағында Ружиште деп аталатын үлкен демалыс аймағы салынған. Он жылдар бойы Грокканың ерекше белгісі – "Виногради" (шараптық бақтар) мейрамханасы болды. Ол Агино Брдо төбесінде, жеміс бақтары мен жүзімдіктер арасында, Грокка қаласының орталығынан және Белградтан көрінетіндей салынған. Ол тамаша асханасымен және Панчево, Смедерево, Авала, сондай-ақ Румыниядағы алыс Вршац таулары мен Карпат тауларының керемет панорамалық көрінісімен танымал болды. Құрылысы 1960 жылы басталды. Югославия президенті Иосип Броз Тито жиі "Шмадинка" яхтасында Дунай арқылы келіп, осы мейрамханаға тоқтаған. 17 рет келген кезінде Тито София Лорен, Элизабет Тейлор, Генри Киссинджер, Валери Жискар д'Эстен, Сукарно және Нил Армстронг сияқты қонақтарын да осы мейрамханаға әкелген. Осы сәнді орын көптеген фильмдерге түсірілім алаңы болды, бірақ 1990 жылдардан бастап құлдырап, 21 ғасырдың басында толығымен тасталып, өсімдіктермен жабылды. Сол кезде мейрамханада электр генераторлары, дербес су жүйесі (құдық пен ішуге жарамды суы бар бассейн) және қонақтарды тыңдау және жазу үшін пайдаланылған дыбыс өткізбейтін бөлме бар екені анықталды. 2010 жылдары жергілікті инвестор ғимаратты сатып алып, қираған қалдықтарын бұзып, дәстүрлі стильде жаңа ғимарат салды. Мейрамхана 2018 жылы қайта ашылатыны күтілуде.