Кіріспе
Акцияларды бөлісу – ортақ меншік немесе бірлесіп меншік деп аталатын нәрсе. Ол бір мүлікті және одан артық иелерді біріктіріп, пайданы және салық жеңілдіктерін арттыруға мүмкіндік береді. Көбінесе, тараптар бірге үй іздеп, оны ортақ меншік иелері ретінде сатып алады, бірақ кейде бірінің мүлкіне бірлесіп иелік етеді. Алдын ала келісілген мерзім біткеннен кейін, олар бір-бірін сатып алады немесе мүлікті сатылып, меншікті бөліседі. Англияда акцияларды бөлісу және ортақ меншік бірдей емес (төмендегі Ұлыбритания және Англия бөлімдеріне қараңыз).
Америка Құрама Штаттары
Акцияларды бөлісу АҚШ-та 1981 жылы Ішкі кіріс кодексінің 280А тармағы бірінші рет бір мүліктің аралас салықтық мақсатта қолданылуына мүмкіндік берген кезде қажеттілікке айналды, бұл тұрғынға негізгі тұрғын үйге арналған салық жеңілдіктерін алуға, ал инвесторға инвестициялық мүлікке арналған салық жеңілдіктерін алуға рұқсат берді. Ортақ меншік федералды салық кодексімен бекітілгендіктен, осы меншік нысаны кез келген штатта қолданылуы мүмкін. АҚШ-тағы компанияларға Unison Homeownership Investors, Landed және OwnHome Mortgage & Finance кіреді.
Ұлыбритания
Ұлыбританияда "Equity Sharing" термині жиі қолданылады, көбінесе төмен бағалы үй-жайға ие болу схемаларының әртүрлі түрлеріне қатысты. Бұл өз капиталын бөліп беру несиелерін, кейде "Equity Sharing" несиелері деп те аталатынын, және "бір бөлігін сатып алу/бір бөлігін жалға беру" түріндегі ортақ меншікке ие болу схемаларының кейбір түрлерін "Equity Sharing" шарты ретінде қарастыруды қамтиды. Кейбір жергілікті билік органдары жоспарлау құжаттарындағы қайта сату бағасын шектеуді "Equity Sharing" шарты ретінде де атауы мүмкін. Дегенмен, ортақ меншікке қатысты "Equity Sharing" терминін қолдану дұрыс емес, себебі ортақ меншік – нағыз меншік емес, ол 1988 жылғы Тұрғын үй заңының шарттарына сәйкес кепілді жалға алу болып табылады. "Equity Sharing" схемасы бойынша сіз мүліктің барлығына ие боласыз, әрине, сізде депозитіңіздің бір бөлігіне несие бар, ал ортақ меншік схемасы бойынша сіз сатып алған үлеске ие болмайсыз, бірақ болашақта, мүмкіндігіңіз болса, жалға берушіден толық жалдау құқығын сатып алу мүмкіндігіне ие боласыз.
Англия
Ұлыбритания үкіметі ортақ меншікті негізінен Тұрғын үй және қауымдастықтар агенттігі арқылы іске асырады. 2009 жылдан бастап бұл HomeBuy бағдарламасы аясында жүзеге асырылды. Бұл жылына 60 000 фунт стерлингке дейін табыс көретін үй шаруашылықтарына көмек көрсетуді мақсат етеді. Жаңа салынған үйді сатып алу схемасы бойынша сатып алушылар жаңа салынған үйдің кемінде 25% бөлігін сатып алып, қалған бөлігі үшін жалдау ақысы төлейді. HCA әдетте тұрғын үй қоры немесе басқа да ұйымдарға қалған үлесті субсидиялайды. Жалдау ақысы сатылмаған үлестің құнының 3% дейін шектеледі, бірақ көбінесе 2,75% деңгейінде белгіленеді. Сатып алушылар қаржылық мүмкіндіктері болғанда қосымша үлестерді сатып ала алады, бұл "басқышпен өрлеу" деп аталады. 2009 жылы HomeBuy Direct бағдарламасы енгізілді, оған сәйкес үкімет және тұрғын үй салушы бірлесіп бағалау құнының 30% мөлшерінде акциялық қарызды қаржыландырады, соның салдарынан сатып алушы құнының 70% үшін ипотекалық несие төлеуге міндетті. Егер сатып алушы қосымша үлес сатып алса, барлық үш тарап та құнның өсуіне қатысады. HCA 2009-2011 жылдарға 300 миллион фунт стерлинг бөлді, ал бағдарлама аясында 10 000 үй қолжетімді болды. Social Homebuy қатысушы кеңестер мен тұрғын үй қауымдастықтарының арендаторларына ортақ меншік шарттарында жалға алған үйлерін сатып алуға мүмкіндік береді, мұнда әдеттегі сатып алу құқығынан жеңілдік қарастырылады. FirstBuy 2011 жылғы бюджетте жарияланған бірінші рет үй сатып алушыларға арналған бағдарлама болды. Осы бағдарлама бойынша бірінші рет үй сатып алушыларға 5% бастапқы жарна мен 75% ипотека арасындағы айырманы қаржыландыруға көмек көрсетіледі. Бұл бағдарлама тек таңдалған жаңа құрылыс жобаларында ғана қолжетімді болды. Қосымша капитал HCA және құрылыс салушы тарапынан тең үлесте берілді.
Экономикалық теория
Экономикалық теорияда меншік келісім-шарттар теориясы саласында зерттеледі. Оливер Харт (1995) толық емес келісімшарттар контекстінде меншіктің маңыздылығын дәлелдеді. Егер болашақтағы кейбір жағдайларды бүгінгі келісімшартта қарастыру мүмкін болмаса, онда ертең келіссөздер жүргізіледі. Меншік осы келіссөздерде үстемдік позицияны қамтамасыз етеді. Осының нәтижесінде, бүгін меншік иесі қарым-қатынасқа тәуелді инвестициялар жасауға күштірек ынта алады (яғни, қысым көрсету мәселесі азайтылады). Осы аяқта, Schmitz (2017) активтің ортақ меншігі бүгін тиімді болуы мүмкін екенін көрсетті, тіпті ертең актив ең жоғары бағалайтын тарапқа берілгені дұрыс болса да. Бұның себебі – ортақ меншік қатысушылардың инвестициялық ынталарын теңдестіреді. Меншік үлесінің оптималдығы инвестициялар физикалық капиталға (сол арқылы меншік иесі табысқа үнемі қол жеткізе алады) немесе тараптардың адам капиталына бағытталғандығына байланысты.