Пәтерлер: Тұрғын үй бірліктерінің түрлері

Пәтерлер: түрлері, меншік нысандары, жалға алу шарттары. Апартамент, флэт, юнит – тұрғын үйдің бөлігі. Қазақстандағы пәтер нарығы туралы біліңіз!

27 мин оқу

100%

Дереккөз: Apartment — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Тұрғын үйдің бір бөлігін алып жатқан жеке тұрғын бірлік – пәтер (солтүстік америкалық ағылшын тілінде), пәтер (британдық, үнді және оңтүстік африкалық ағылшын тілдерінде) немесе бірлік (австралиялық ағылшын тілінде) – бұл жеке тұрғын үй (тұрғын үйдің бір түрі), әдетте бір қабатта орналасқан ғимараттың бір бөлігін құрайды. Мұндай ғимараттардың көптеген түрлері бар (төменде қараңыз). Пәтерлерге иелік ету нысандары да әртүрлі болуы мүмкін: ірі көлемді мемлекеттік тұрғын үйден бастап, заңды кондоминиум (страталық титул немесе ортақ меншік) шеңберінде жеке меншікке дейін, тіпті жекеменшік үй иесінен жалға алынған жалдама тұрғынға дейін (жалға алу құқығы туралы қараңыз).

Терминология

Солтүстік Америкада "пәтер" термині басым (бірақ кейбір Канада қалаларында екі немесе үш пәтерден тұратын үйдің бір бөлігі үшін "flat" термині қолданылады, әдетте әр қабатта бір пәтерден). Ұлыбританияда "apartment" термині кәсіби жылжымайтын мүлік және архитектура салаларында жиі қолданылады, ал қалған жағдайларда "flat" термині, әсіресе бір деңгейдегі пәтерлер үшін (сондықтан "flat" пәтер) қолданылады, бірақ бұл жалғыз қолданыс емес. Кейбір елдерде "unit" сөзі пәтерлер мен жалға берілетін кеңселерді білдіретін жалпы термин болып табылады. "Unit" сөзі көбінесе нақты ғимарат туралы сөз болғанда ғана қолданылады. "Аралас мақсаттағы ғимараттар" бір құрылымда коммерциялық және тұрғын үйлерді біріктіреді. Әдетте, мұндай ғимараттардың төменгі қабаттарында кеңселер орналасқан (көбінесе көшеге қараған жерде сауда орындары, ал олардың астында қолдау деңгейлері), ал жоғарғы қабаттарында тұрғын үйлер болады.

Тұрғын үйге иелік ету бойынша

Жалға алу құқығы жер немесе жалдау ақысы сияқты тұрақты мүліктің феодалдық негізін білдіреді. Ол "Мессуаж немесе жалға алу" түрінде біріктіріліп, мүліктің барлық жерін, ғимараттарын және басқа да активтерін қамтуы мүмкін. АҚШ-та кейбір пәтер тұрғындары өздерінің пәтерлеріне ие, яғни тұрғын үй кооперативінде, онда тұрғындар ғимаратты немесе даму аймағын иеленетін корпорацияның үлестеріне ие болады; немесе кондоминиумда, онда тұрғындар өз пәтерлеріне ие және ортақ кеңістіктерге бірлесіп иеленеді. Көптеген пәтерлер осы мақсатқа арналған ғимараттарда орналасқан, бірақ үлкен ескі үйлер кейде пәтерлерге бөлінеді. "Пәтер" деген сөз ғимараттағы тұрғын бірлік немесе бөлікті білдіреді. Кейбір аймақтарда, әсіресе АҚШ-та, бұл сөз ғимарат иесіне тиесілі жалға берілетін бірлікті білдіреді және әдетте кондоминиум үшін қолданылмайды. Англия мен Уэльсте кейбір пәтер иелері ғимараттың толық құқығына ие компанияның акцияларына ие және пәтерді жалға алу шарты бойынша ұстайды. Бұл жағдай "толық құқықтың үлесі" пәтері деп аталады. Толық құқық компаниясы ғимараттағы әрбір пәтер иесінен жыл сайынғы жер жалдау ақысын алуға құқылы. Сондай-ақ, толық құқық иесі ғимаратты дамытуға немесе сатуға болады, бірақ бұл қолданылатын жоспарлау және шектеулерге байланысты. Бұл жағдай Шотландияда орын алмайды, онда бұрын тұрғын үйді ұзақ мерзімге жалға алу сирек кездесетін, ал қазір ол мүмкін емес.

Ғимараттың көлемі бойынша

Көпқабатты үйлер – бір құрылыста үш немесе одан көп тұрғын үйлер орналасқан ғимараттар. Мұндай ғимарат пәтер үйі, пәтерлер кешені, пәтер блогы, мұнара блогы, биік ғимарат немесе, британдық ағылшын тілінде, кейде сарай блогы деп аталуы мүмкін, әсіресе егер ол жалға берілетін көптеген пәтерлерден тұрса. Австралияда биік пәтерлі ғимараттар тұрғын үй мұнарасы, пәтер мұнарасы немесе пәтер блогы деп аталады. Биік ғимараттың биіктігі әртүрлі елдерде әртүрлі анықталады. Ол тек тұрғын үй болуы мүмкін, онда оны мұнара блогы деп те атайды, немесе қонақүйлер, кеңселер, дүкендер сияқты басқа да функцияларды қамтуы мүмкін. Мұнара блогы мен көктайғақ арасында нақты айырмашылық жоқ, бірақ елу немесе одан көп қабаты бар ғимарат көктайғақ деп есептеледі. Биік ғимараттар лифт (көтергіш) және арзан, көптеп қолжетімді құрылыс материалдарының пайда болуымен мүмкін болды. Олардың құрылымдық жүйесі әдетте темір бетон мен болаттан жасалады. Төмен және орта биіктіктегі ғимараттарда қабаттардың саны аз, бірақ шекаралары әрқашан анық емес. Emporis төмен қабатты ғимаратты "35 метрден төмен, едендерге бөлінген жабық құрылым" деп анықтайды. Торонто қаласы орта биіктікті 4 пен 12 қабат аралығындағы ғимарат деп белгілейді.

Ел бойынша

Америка ағылшын тілінде жалға берілетін пәтерлер мен кондоминиумдар арасындағы айырмашылық – жалға берілетін ғимараттар бір ұйымға тиесілі болып, көптеген адамдарға жалға беріледі, ал кондоминиумдар жеке меншікте болады, бірақ олардың иелері ғимаратты күтіп ұстау үшін ай сайын немесе жыл сайын төлем жасайды. Кондоминиумдар көбінесе меншік иесімен жалға берілетін пәтер ретінде жалға беріледі. Үшінші нұсқа – кооперативтік пәтер үйі (немесе «кооператив»), ол барлық тұрғындары ғимараттың акционерлері болатын корпорация ретінде жұмыс істейді. Кооперативтік үйдің тұрғындары өз пәтерлеріне ие болмайды, оның орнына кооперативтің барлық акцияларының пропорционалды бөлігіне ие болады. Кондоминиумдардағыдай, кооперативтер ғимаратты күтіп ұстау үшін ай сайын төлем жасайды. Кооперативтер Нью-Йорк сияқты қалаларда жиі кездеседі және АҚШ-тың басқа да ірі қалалық аймақтарында танымал. Британ ағылшын тілінде әдетте «пәтер» деген сөз қолданылады, бірақ жылжымайтын мүлік әзірлеушілер «пәтер» сөзін, мысалы, Лондонның Белгравия және Хэмпстед сияқты эксклюзивті және қымбат тұрғын үй аудандарындағы қымбат пәтерлерді көрсету үшін пайдаланады. Шотландияда бұл пәтерлер блогы немесе, егер ғимарат дәстүрлі құмтастан салынған болса, «tenement» деп аталады, бұл термин басқа жерлерде теріс мағынада қолданылады. Үндістанда «flat» сөзі лифті бар көп қабатты тұрғын үйлерді білдіреді. Австралиялық және Жаңа Зеландиялық ағылшын тілінде дәстүрлі түрде «flat» термині қолданылды (ол кез келген жалға берілетін мүлікке де қатысты), бірақ соңғы кезде «unit» немесе «apartment» терминдері де қолданылады. Австралияда «unit» пәтерлерді, пәтерлерді немесе тіпті жартылай жеке тұрғын үйлерді білдіреді. Австралияда «unit», «flat» және «apartment» терминдері көбінесе бір-бірін алмастыра қолданылады. Жаңа, биік ғимараттар көбінесе «apartments» ретінде сатылады, себебі «flat» термині күнделікті сөйлеу тіліндегі мағынаны білдіреді. Кондоминиум немесе «condo» термині Австралияда сирек қолданылады, әйтсе де оны сатуға әрекеттер жасалған. Малайзиялық ағылшын тілінде «flat» көбінесе екі бөлмелі тұрғын үй блогын білдіреді, онда баспалдақ бар, лифті жоқ, ыңғайлылықтар жоқ, әдетте бес қабатты және сыртқы тұрақ орны бар, ал «apartment» жалпырақ және сәнді кондоминиумдарды да қамтуы мүмкін. Жапон ағылшын тіліндегі қарыз сөздерінде (Wasei eigo) «apartment» (apaato) термині төмен кіріс деңгейі бар тұрғын үйлер үшін, ал «mansion» (manshon) – жоғары сатыдағы пәтерлер үшін қолданылады; бірақ екі термин де ағылшын тілінде сөйлейтіндер «apartment» деп санайтын нәрсеге қатысты. Бұл терминнің қолданылуы британдық ағылшын тіліндегі «mansion block» терминімен сабақтас, ол Виктория және Эдуард дәуірлеріндегі беделді пәтер ғимараттарын білдіреді, олар әдетте әшекейленген фасадымен және үлкен, жоғары төбелі пәтерлермен ерекшеленеді. «Danchi» – бұл жапон сөзі, ол белгілі бір стильдегі және дизайндағы көп пәтерлі ғимараттардың үлкен кластерін білдіреді, олар әдетте мемлекеттік органдармен қоғамдық тұрғын үй ретінде салынған. Жапониядағы тұрғын үй туралы көріңіз.

In American English, the distinction between rental apartments and condominiums is that while rental buildings are owned by a single entity and rented out to many, condominiums are owned individually, while their owners still pay a monthly or yearly fee for building upkeep. Condominiums are often leased by their owner as rental apartments. A third alternative, the cooperative apartment building (or "co op"), acts as a corporation with all of the tenants as shareholders of the building. Tenants in cooperative buildings do not own their apartment, but instead own a proportional number of shares of the entire cooperative. As in condominiums, cooperators pay a monthly fee for building upkeep. Co ops are common in cities such as New York, and have gained some popularity in other larger urban areas in the U. S.

In British English the usual word is "flat", but apartment is used by property developers to denote expensive "flats" in exclusive and expensive residential areas in, for example, parts of London such as Belgravia and Hampstead. In Scotland, it is called a block of flats or, if it is a traditional sandstone building, a tenement, a term which has a negative connotation elsewhere. In India, the word flat is used to refer to multi storey dwellings that have lifts. Australian English and New Zealand English traditionally used the term flat (although it also applies to any rental property), and more recently also use the terms unit or apartment. In Australia, a 'unit' refers to flats, apartments or even semi detached houses. In Australia, the terms "unit", "flat" and "apartment" are largely used interchangeably. Newer high rise buildings are more often marketed as "apartments", as the term "flats" carries colloquial connotations. The term condominium or condo is rarely used in Australia despite attempts by developers to market it. In Malaysian English, flat often denotes a housing block of two rooms with walk up, no lift, without facilities, typically five storeys tall, and with outdoor parking space, while apartment is more generic and may also include luxury condominiums. In Japanese English loanwords (Wasei eigo), the term apartment (apaato) is used for lower income housing and mansion (manshon) is used for high end apartments; but both terms refer to what English speakers regard as an apartment. This use of the term mansion has a parallel with British English's mansion block, a term denoting prestigious apartment buildings from the Victorian and Edwardian, which usually feature an ornate facade and large, high ceilinged flats with period features. Danchi is the Japanese word for a large cluster of apartment buildings of a particular style and design, typically built as public housing by government authorities. See Housing in Japan.

Студиялық пәтер

Ең кішкентай өздігінен орналасқан пәтерлер АҚШ және Канадада студия, тиімділік немесе бакалавр пәтері, ал Ұлыбританияда студиялық пәтер деп аталады. Бұл жайлар әдетте қонақ бөлмесі, асхана және жатын бөлмесінің қызметін атқаратын үлкен бір бөлмеден тұрады және көбінесе бөлек ванна бөлмесімен бірге ас үй жабдықтарына ие. Кореяда "бір бөлме" (wonroom) термині студиялық пәтерді білдіреді. Bedsit – Ұлыбританиядағы бір бөлмелі жайдың бір түрі: жатын бөлмесі бар отыру бөлмесі, көбінесе тамақ дайындауға арналған жабдықтарыз болмайды, ортақ ванна бөлмесімен жабдықталған. Bedsit өздігінен толыққанды жай емес, сондықтан бұл мақалада қолданылатын терминдерге сәйкес пәтер немесе баспана емес; ол Ұлыбритания үкіметі көп тұрғын үй деп атаған жайдың бір бөлігін құрайды.

Бақшадағы пәтер (АҚШ)

Мериам-Вебстер американдық ағылшын тілінде бақша пәтерін "көп бірліктерден тұратын, төмен қабатты, кең көгалды немесе бақшасы бар тұрғын үй" деп анықтайды. Мұндай үйлер көбінесе бір жағы ашық аулалардың айналасына орналасады. Бұл бақша пәтері таунхаус сияқты кейбір қасиеттерге ие: әр пәтердің жеке кіреберісі болады немесе басқа пәтерлермен тікелей жоғары және/немесе төмен орналасқан кіреберіс, баспалдақ пен вестибюль арқылы ортақ пайдаланылады. Таунхаустан айырмашылығы, әр пәтер бір деңгейде орналасқан. Мұндай бақша пәтерлері көбінесе үш қабаттан жоғары болмайды, себебі оларда әдетте лифт болмайды. Дегенмен, АҚШ-тың Нью-Йорк қаласында 1900 жылдардың басында салынған алғашқы "бақша пәтерлері" бес қабатты болған. Кейбір бақша пәтерлері әрбір пәтердің астында бір машинаға арналған гаражбен жабдықталады. Ішкі аумақтар көбінесе ландшафттық дизайнда безендіріледі.

Бақша пәтері (Ұлыбритания)

Оксфорд ағылшын сөздігі британдық ағылшын тілінде "бақша пәтерін" "бақшаға немесе газонға көрінісі мен кіру мүмкіндігі бар жертөле немесе бірінші қабаттағы пәтер" деп анықтайды, бірақ оның сілтемелері бақшаға жасалған сілтеме шамалы болуы мүмкін екенін мойындайды. "Бақша пәтері" жай ғана жертөленің жұмсақ айтуы болып табылуы мүмкін. Ірі грузин немесе виктория стиліндегі қалалық үйлер алдыңғы жағында қазылған жер асты кеңістігімен салынған, көбінесе құйма темір қоршаулармен қоршалған. Бұл ең төменгі қабатта ас үй орналасқан, ол қызметшілердің негізгі жұмыс орны болған, және "тауар сатушының кіреберісі" бар. Бұл "төменгі қабат" (тағы бір жұмсақ айту) жеке "бақша пәтерін" жасауға өте ыңғайлы болып шықты. Американдық терминологияда осы құрылыс "ағылшын жертөлесі" деп аталады.

Төменгі қабаттағы пәтер

Жәдәдән ғимараттың ең төменгі (жер асты) қабатында болады.

Гарет пәтері

Үйдің шатыр қабатындағы бөлме, көбінесе үй қызметшілерінің бөлмелерінен жасалған. Мұндай пәтерлердің еңіс қабырғаларымен сипатталатыны, бұл пайдалы кеңістікті шектеуі мүмкін; лифтісі жоқ ғимараттардағы қабатқа көтерілу және еңіс қабырғалар гаражадағы пәтерлерді төменгі қабаттардағы пәтерлерге қарағанда кем тартымды етеді. Дегенмен, бұл пәтерлер ғимараттың ең жоғарғы қабатында орналасқандықтан, ең жақсы көріністерді ұсынады және жоғарыдағы көршілердің болмауынан тыныш болады.

Екіншілік

Үйдің бір бөлігі иесінің туысына берілген жағдайда, дербес тұрғын үй "туысқан пәтері", "қосымша үй", немесе "қарттар пәтері" деп аталуы мүмкін, бірақ мұндай (кейде заңсыз) құрылған пәтерлерде көбінесе үй иесінің туыстары емес, жалға алушылар тұрады. Канадада мұндай пәтерлер көбінесе негізгі үйдің төменгі қабатында болады, сондықтан оларды "қойма пәтерлері" деп атайды. Тағы бір термин – "қосымша тұрғын бірлік", ол негізгі үйдің бір бөлігі болуы немесе үйдің аумағындағы жеке тұрғын үй болуы мүмкін.

Салондық пәтер

Салондық пәтер – 20 ғасырдың басында Белградта және Югославияның кейбір қалаларында көппәтерлі үйлердің құрамында салынған эксклюзивті пәтерлерді табатын термин. Бұл пәтерлердің құрылымына асхана және бір немесе бірнеше салондық аймақтардың функцияларын біріктіретін орталық кіреберіс (антреум) кіреді. Осы пәтерлердің көп бөлігі Белградта (Сербия) салынды, ал "салондық пәтерлер" деп аталатын пәтерлердің алғашқы мысалдары кеңістіктік және функционалдық ұйымдастыру принципін Югославияның басқа да ірі қалалық орталықтарына таратуға мүмкіндік берді.

Маизонетка

Мазонет (француз тіліндегі "кішкентай үй" деген сөздің бұрмалануы, бастапқыда ағылшын тілінде де осылай жазылған, бірақ кейіннен қолданыстан шығып қалды) нақты анықтамасы жоқ, бірақ Оксфорд сөздігі (OED) оны "тұрғын үйдің жеке тұратын бөлігі, әдетте бір қабаттан жоғары және жеке кіреберісі бар" деп сипаттайды. Пәтерден айырмашылығы, мазонет әдетте бірнеше қабаттан тұрады, кіреберіс қабаттан жоғарғы (немесе кейбір жағдайларда төменгі) қабатқа ішкі баспалдақпен өтеді. Бұл соғыстан кейінгі британдық тұрғын үйлерде (әсіресе, бірақ тек мемлекеттік тұрғын үйлерде ғана емес) кең таралған және кіреберіс дәліздеріне жұмсалатын орынды азайту арқылы шығындарды төмендетуге, сондай-ақ көптеген тұрғындар әдетте болған "дәстүрлі" екі қабатты үйлерге ұқсатуға мүмкіндік береді. Бұдан өзге, дәліз арқылы кіретін пәтерлердің де ғимараттың екі жағында терезелері болуы мүмкін. Мазонетке Тайнсайд пәтерлері, екі қабатты террасадағы бір қабатты пәтерлер де кіруі мүмкін. Олардың ерекшелігі – көшеге екі жеке есік болуы, әр есік жеке пәтерге апарады. "Мазонет" термині Шотландияда кең таралған "блоктағы төрт пәтер" деп аталатын коттеджді пәтерлерге де қатысты болуы мүмкін.

Екі қабатты бір тұрғын үй

Пәтерлердің басым көпшілігі бір деңгейлі, сондықтан оларды "пәтер" дейміз. Бірақ, кейбіреулері екі қабатты болып келеді, көптеген үйлер сияқты ішкі баспалдақтармен біріктірілген. Мұндай пәтерлерді жоғарыда айтқандай "мазонетка" деп атайды. Ұлыбританиядағы мемлекеттік және жекеменшік тұрғын үйлердің кейбіреулері "қайшы қималы пәтерлер" ретінде жобаланған. Ал пентхаустар кеңістік пен сәнділікті көрсету үшін бірнеше қабаттан тұруы мүмкін. Жаңа салынып жатқан ғимараттардағы екі қабатты пәтерлер кейбір елдерде "қала үйлері" деп аталады (бірақ Ұлыбританияда көбінесе басқаша аталады).

Кіші ғимараттар, бірнеше бір қабатты тұрғын үйлер

"Дюплекс" – екі жеке тұрғын бірлік, көлденең бағытта бірімен-бірі жанасып, ортақ қабырғасы бар, немесе тік бағытта бірімен-бірі жанасып, еден-шатыр құрылымымен біріктірілген үйлер. Дюплекстің сипаттамасы АҚШ-тың әртүрлі аймақтарында өзгеше болуы мүмкін, бірақ көбінесе әрқайсысы үшін жеке есігі бар екі-төрт тұрғын үйден тұрады, әдетте екі кіреберіс есігі біріне-бірі жақын, бірақ бөлек орналасқан. Бұл "дуплекс" деп аталады, ол бірліктердің санын көрсетеді, емес қабаттардың санын, себебі елдің кейбір аймақтарында олар көбінесе бір қабатты болады. Екі бірліктен көп үйлердің топтарына тиісті атаулар беріледі (триплекс және т.б.). Үш қабатты ғимараттар триплекс деп аталады. Қараңыз: Үш қабатты үй.

АҚШ-та аймақтық стильдер қалыптасқан, қараңыз: жергілікті сәулет. Милуокиде поляк пәтері немесе "көтерілген коттедж" – бұл жеке пәтерге арналған жертөле қабатын жасау үшін көтеріліп, содан кейін қайтадан орналастырылған шағын үй, нәтижесінде қарапайым екі үйлік құрылым пайда болады. Күн белдеуінде 1950 жылдардан бастап, көбінесе төменгі жағында автотұрақтары бар, тікбұрышты шағын пәтерлер пайда болды, олар "дингбат" деп аталды. Ұлыбританияда "дуплекс" термині әдетте екі қабатты пәтерге (ішкі баспалдағы бар) қолданылады, олардың екеуі де бірінші қабатта орналасқан емес. Мұндай үйлер көбінесе төмен бағалы жалдама тұрғын үйлерде, жергілікті билік органдары салған пәтерлерде немесе көше деңгейінен жоғары орналасқан коммерциялық үй-жайлардың үстінде кездеседі, онда оларды коммерциялық үй-жайдың иесі пайдаланады немесе жеке жалға беріледі. Ортақ тік қабырғасы бар екі тұрғын үйден тұратын ғимараттар "жартылай жеке" немесе жай ғана "жартылай" деп аталады. Бұл құрылыс түрі өте кең таралған және кейінірек қайта жаңартудың орнына осылай салынған.

Төбе батыры

Бұл пәтер түрі Солтүстік Америкада 20 ғасырдың ортасында дамыды. Бұл термин бастапқыда көбінесе 19 ғасырдағы бұрынғы өнеркәсіптік ғимараттардың ішінде құрылған тұрғын кеңістікті сипаттады. Мұндай кең пәтерлер үлкен қалаларда (мысалы, Нью-Йоркте) тұруды қалаған суретшілер мен музыканттарға ұнады және қалалардың тоқырап бара жатқан аудандарындағы бос тұрған ғимараттарды заңсыз түрде басып алған адамдармен байланысты болды. Бұл пәтерлер көбінесе 20 ғасырдың ортасында қала құрылысы ережелері мен экономикалық жағдайлар өзгергеннен кейін бос қалған биік қоймалар мен зауыттарда орналасқан. Соның нәтижесінде жаңа богемиялық өмір салты қалыптасты, және бұл пәтерлер көптеген қалалық тұрғын үйлерден мүлдем өзгеше жолмен ұйымдастырылды, көбінесе шеберханалар мен суретшілер студияларын қамтыды. Ескі ғимараттардың қоры таусылғандықтан, құрылыс салушылар сол эстетикалық стильде жаңа ғимараттар салуға тырысты, бірақ әртүрлі деңгейде сәттілікке жетті. Өнеркәсіптік, қойма немесе коммерциялық кеңістік пәтерге айналдырылса, оны әдетте "лофт" деп атайды, бірақ кейбір заманауи лофттар жоба бойынша салынған.

Пентхаус

Пентхаус - әдетте жоғары қабатты үйдің ең жоғарғы қабатында орналасқан пәтер.

Коммуналдық пәтер

Ресейде, коммуналық пәтер («коммуналка») – ортақ ас үйі мен жуынатын бөлмесі бар бөлме. Көбінесе бес шамасындағы бөлмелерден тұратын пәтерлер тобы, ортақ ас үйі мен жуынатын бөлмесі және жеке кіреберістері болады, бұл пәтерлер революцияға дейінгі үйдің бір қабатын алып жатады. Дәстүр бойынша бөлме мемлекеттің меншігінде болып, отбасыға жартылай тұрақты негізде беріледі.

Қызмет көрсетілетін пәтер

Қызмет көрсетілетін пәтер – тұруға арналған кез келген көлемдегі кеңістік, жалға беруші ұсынатын тұрақты үй шаруашылығы және тазалау қызметтерін қамтиды. Қызмет көрсетілетін пәтерлер немесе қызмет көрсетілетін пәтерлер 20 ғасырдың басында пайда болды және 1920-1930 жылдары қысқа мерзімге сәнді болды. Олар сәнді және дербес пәтерлердің ең жақсы қасиеттерін біріктіруге арналған, көбінесе қонақ үйдің бөлігі ретінде табылған. Қонақ үйдің жайлылығында тұрақты түрде орналасқан тұрғындар, қажет болған жағдайда үй шаруашылығы, кір жуу, тамақтандыру және басқа да қосымша қызметтерден пайдалана алатын еді. Мұндай пәтерлердің ерекшелігі – сәнді ванналары бар, бірақ әр пәтерде ас үй немесе кір жууға арналған орын болмаған. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін көптеген жоғарғы топтағы адамдар бұрынғыдай көптеген қызметкерлерді ұстауға шамалары келмейтінін түсінді, сондықтан қызмет көрсетілетін пәтерлік қонақ үйлер ұсынған "жабылып, кете беруге" ыңғайлы өмір салтын бағалады. Кейбір ғимараттар кейіннен әр пәтерде стандартты жабдықтармен жаңартылды, бірақ қызмет көрсетілетін пәтерлік қонақ үй кешендері құрылысын жалғастыруда. Соңғы кезде көптеген қонақ үйлер өздерінің дәстүрлі бизнес-моделін қызмет көрсетілетін пәтерлермен толықтырып, ғимараттарында жеке меншікке немесе жалға берілген аймақтарды құрды.

Мекемелер

Жалға берілетін пәтерлер жиһазбен, жиһаздық заттармен немесе жиһазсыз берілуі мүмкін, сонда жалға алушы өзінің жиһазымен көшіп кіреді. Қысқа мерзімді тұруға ыңғайлы болу үшін арналған, қызмет көрсетілетін пәтерлерге жұмсақ жиһаз, ас үйге қажетті ыдыс-аяқтар және үй шаруашылығы қызметі кіреді. Кір жууға арналған жабдықтар барлық тұрғындарға қолжетімді ортақ жерде орналасуы мүмкін, немесе әр пәтерде жеке орналасқан болуы мүмкін. Ғимараттың құрылыс уақытына және жобасына байланысты, су, жылу және электр энергиясы сияқты коммуналдық қызметтер барлық пәтерлерге ортақ немесе әр пәтерге жеке беріліп, әр тұрғынға жеке есептелуі мүмкін. (АҚШ-тың көптеген аймақтарында су есебін барлық тұрғындар арасында бөлу заңсыз деп танылған, әсіресе егер аумақта бассейн болса.) Телефон қосылымына арналған ұялар әдетте пәтерлерде болады. Телефон қызметі қосымша және жалдау төлемінен бөлек есептеледі. Кабельдік теледидар және осыған ұқсас қызметтер де қосымша төленеді. Пәтерге паркинг орны, кондиционер және қосымша сақтау кеңістігі кіруі мүмкін немесе кірмеуі мүмкін. Жалға алу шартында әр пәтерде тұра алатын адамдардың максималды саны шектеледі. Пәтер үйінің бірінші қабатында немесе оның маңында, әдетте, пошта жәшіктері орналасқан, ол жұртшылыққа және, тиісінше, пошта тасымалдаушыға қолжетімді. Әрбір пәтер жеке кілті бар жеке пошта жәшігімен қамтамасыз етіледі. Көпқабатты, штаттық қызметкерлері бар кейбір үлкен пәтерлер поштаны тасымалдаушыдан қабылдап, поштаны сұрыптау қызметін ұсына алады. Пошта жәшіктерінің жанында немесе сырттан кіретін басқа да жерде әрбір пәтер үшін есік қоңырауына тең келетін қоңырау құрылғысы орнатылуы мүмкін. Екі, үш, тіпті төрт пәтерден тұратын кішкентай пәтерлерде қоқыс үйлердегідей қоқыс контейнерлеріне тасталады. Үлкен ғимараттарда қоқыс әдетте ортақ қоқыс контейнеріне немесе қоқыс жинағышқа жиналады. Тазалықты сақтау және шуды азайту мақсатында көптеген жалға берушілер пәтерде темекі шегуге немесе үй жануарларын ұстауға қатысты шектеулер қояды.

Apartments may be available for rent furnished, with furniture, or unfurnished into which a tenant moves in with his own furniture. Serviced apartments, intended to be convenient for shorter stays, include soft furnishings and kitchen utensils, and maid service. Laundry facilities may reside in a common area accessible to all building tenants, or each apartment may have its own facilities. Depending on when the building was built and its design, utilities such as water, heating, and electricity may be common for all of the apartments, or separate for each apartment and billed separately to each tenant. (Many areas in the US have ruled it illegal to split a water bill among all the tenants, especially if a pool is on the premises.) Outlets for connection to telephones are typically included in apartments. Telephone service is optional and is almost always billed separately from the rent payments. Cable television and similar amenities also cost extra. Parking space(s), air conditioning, and extra storage space may or may not be included with an apartment. Rental leases often limit the maximum number of residents in each apartment. On or around the ground floor of the apartment building, a series of mailboxes are typically kept in a location accessible to the public and, thus, to the mail carrier. Every unit typically gets its own mailbox with individual keys to it. Some very large apartment buildings with a full time staff may take mail from the carrier and provide mail sorting service. Near the mailboxes or some other location accessible by outsiders, a buzzer (equivalent to a doorbell) may be available for each individual unit. In smaller apartment buildings such as two or three flats, or even four flats, rubbish is often disposed of in trash containers similar to those used at houses. In larger buildings, rubbish is often collected in a common trash bin or dumpster. For cleanliness or minimizing noise, many lessors will place restrictions on tenants regarding smoking or keeping pets in an apartment.

Түрлі

Қалалық аудандарда орталыққа жақын орналасқан пәтерлер жұмыс орындарына және/немесе қоғамдық көлікке жақын болудың артықшылығын береді. Дегенмен, шаршы метріне бағасы қала шетіндегіден әлдеқайда жоғары болады. Студиялық пәтерлерден кейін бір бөлмелі пәтерлер келеді, оларда жатын бөлме басқа бөлмелерден әдетте ішкі есікпен бөлінеді. Содан кейін екі, үш бөлмелі пәтерлер болады. Үш бөлмеден асатын пәтерлер сирек кездеседі. Кішкентай пәтерлерде көбінесе бір ғана кіреберіс болады. Үлкен пәтерлерде екі кіреберіс болуы мүмкін, мысалы, алдыңғы және артқы есіктер, немесе жер асты немесе басқа да қосылған тұрақтан. Ғимараттың дизайнына байланысты кіреберіс есіктері тікелей сыртқы ортаға немесе ішкі ортақ кеңістікке, мысалы, дәліз немесе вестибюльге жалғануы мүмкін. Көптеген американдық қалаларда 2009 жылы Халықаралық құрылыс кодексіне енгізілген өзгерістерден кейін «бір плюс бес» стиліндегі орта биіктіктегі, ағаштан жасалған пәтерлер кең танымал болды; мұндай ғимараттар әдетте бетон негізден жоғары төрт ағаш қабаттан тұрады және жоғары тығыздығы мен салыстырмалы түрде төмен құрылыс құнына байланысты құрылыс салушылардың арасында сұранысқа ие.

Колумбқа дейінгі Америка

Пуэбло халқы, қазіргі Оңтүстік-Батыс АҚШ аймағында, 10-ғасырдан бері 900-ден астам бөлмелі үлкен, көп бөлмелі тұрғын үйлер салып келген. Классикалық кезеңдегі Мезоамерикалық Теотиуакан қаласында пәтерлер қана емес, 200 000-нан астам халқы бар қаланың тұрғындарын орналастырудың негізгі тәсілі болды, сонымен қатар бүкіл қала бойынша байлықтың тең бөлінуін көрсетті, тіпті қазіргі заманғы стандарттармен салыстырғанда да. Сонымен қатар, пәтерлерде қаланың барлық халқы тұрды, бұл басқа көне қоғамдардан өзгешелік еді, онда пәтерлер әдетте қоғамның төменгі таптарына ғана арналды, мысалы, шамамен бір замандас римдік insulae сияқты.

Ежелгі Рим

Ежелгі Римде инсула (бірлік insula) – римдіктердің төменгі және орта таптарының тұратын үлкен пәтер үйлері болған. Бірінші қабатта дүкендер мен кәсіпорындар орналасқан, ал жоғары қабаттарда тұрғын үйлер салынған. Римде және басқа императорлық қалалардағы инсулалар он немесе одан да көп қабатқа дейін жеткен, ал кейбіреулерінде 200-ден астам саты бар еді. Августтан (б.з.д. 30 – б.з. 14 жж.) бастап бірнеше императорлар көп қабатты ғимараттардың биіктігін 20–25 метрмен шектеуге тырысты, бірақ толыққанды нәтижеге қол жеткізе алмады. Төменгі қабаттарды әдетте дүкендер немесе бай отбасылар алып жүрген, ал жоғарғы қабаттар төменгі тапқа жалға берілген.

Ежелгі және ортағасырлық Мысыр

Орта ғасыр араб-ислам дәуірінде Мысырдың астанасы Фустат (Ескі Каир) көптеген биік тұрғын үйлерге ие болды, олардың кейбіреулері жеті қабатқа дейін жететін және жүздеген адамды сыйдыра алатын еді. 10-ғасырда Аль-Муқаддаси оларды минареттерге ұқсас деп сипаттады. 11-ғасырда Насыр Хусрав осы пәтер үйлерінің кейбіреулері он төрт қабатқа дейін көтерілгенін, ең жоғарғы қабатында бақшалар мен оларды суару үшін өгіздермен тартылатын су дөңгелектері болғанын айтты. 16-ғасырға қарай, қазіргі Каирде де биік пәтер үйлері болды, олардың екі төменгі қабаты сауда және қойма ретінде пайдаланылса, жоғарыдағы көптеген қабаттары тұрғындарға жалға берілді.

Йемен

16 ғасырда Йеменнің Шибам қаласында биік қабатты тұрғын үйлер салынған. Шибамдағы үйлердің бәрі саз кірпіштен жасалған, бірақ шамамен 500 үйі 5-11 қабатқа дейін көтерілетін мұнаралы үйлер, әр қабатында бір немесе екі пәтер орналасқан. Шибамды "Шөлдегі Манхэттен" деп атайды.

Ежелгі Қытай

Қытайдың оңтүстігіндегі хакка халқы Вейлонгву (围龙屋) және Тулу (土楼) нысандары арқылы оңай қорғанысқа бейімделген, бірлескен тұрғын үй құрылыстарын қабылдады. Тулу – үш-бес қабатты, ірі, қоршалған және нығайтылған топырақ үйлер, онда 80-ге дейін отбасы тұруға мүмкіндік бар.

Шотландия

Шотландияда "тенмент" термині басқа жерлердегідей жағымсыз мағынаға ие емес және ортақ орталық баспалдақпен, лифтісіз, әсіресе 1919 жылға дейін салынған пәтерлерді білдіреді. Тенменттерде әртүрлі әлеуметтік топтар мен табыс деңгейлеріндегі адамдар тұрды және тұрып келеді. Бүгінде тенменттерді жас мамандар, зейнеткерлер және студенттерге жалға беру үшін сатып алатын үй иелері сияқты түрлі адамдар сатып алады. Шотландияның Ұлттық сенім қорының Глазгодағы "Тенмент үйі" мұражайы, бірнеше буын бұрынғы тұрғындардың өмір салты туралы түсінік береді. 19 ғасырдың ішінде тенменттер Шотландияның өнеркәсіптік қалаларындағы жаңа тұрғын үйлердің басым түріне айналды, бірақ олар 15 ғасырдан бері Эдинбургтегі Ескі қалада да кең таралған, онда олар он немесе он бір қабатқа, ал кейбір жағдайларда он төрт қабатқа дейін жеткен. Құмтас немесе граниттен салынған шотланд тенменттері әдетте үш-бес қабатты болып келеді, әр қабатында екі-төрт пәтерден орналасқан. (Қарсылығында, Англиядағы өнеркәсіптік қалалар кірпіштен салынған "арқа-арқа" террасаларды ұнататын). Шотланд тенменттері террасалармен салынған, ал блок ішіндегі әрбір кіреберіс – пәтерлерге баратын ортақ дәліз болып табылады және "жақын" немесе "баспалдақ" деп аталады. Баспалдақтар мен қонулар әдетте ортақ аймақтар болып есептеледі, ал тұрғындар еденді тазалау үшін кезекпен жүреді, ал Әбердинде, әсіресе, "артқы бақшада" (бақша немесе аула) ортақ кір жуу мүмкіндіктерін пайдалану үшін кезектесетін. Бүгінде ортақ аймақтарды тазалауды басқарушы агент немесе "фактор" жүзеге асырады. Шотландиядағы тенменттік тұрғын үйлердің ең көп шоғырланған жері – Глазго қаласында 1950-1960 және 1970 жылдардағы қала жаңарту жобалары қаланың ең нашар аудандарын жойды, олар негізінен 19 ғасырдың басында салынған ескі тенменттерден тұрды, онда үлкен отбасылар тығыз жағдайда бірге тұрды. Олардың орнына кейінірек қылмыс пен кедейлікпен танымал болған биік үйлер салынды. Глазго қалалық әкімшілігі жағдайды жақсартуға көп күш жұмсады, ең сәттісі – қалалық жақсарту тресі, ол ескі қаланың шұңқырларын тазап, оларды дәстүрлі бас көше деп санағанмен алмастырды, ол қаланың көрнекті көрінісі болып қала береді. (Қалалық залдар мен Клеленд ескерткіші осы жобаның бір бөлігі болды). Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін тұрғын үй туралы заңдар "батырларға лайықты үйлер" ұсынуға тырысқан кезде, ұлттық үкімет көмек көрсетті. Knightswood сияқты ағылшын үлгілеріне негізделген бақшалы қалалар құрылды. Бұл тым қымбатқа түсті, сондықтан үш қабатты, шифер шатыры бар және қайта құрылған тастан салынған заманауи тенмент қайтадан енгізілді және Калтон мен Гарнгад сияқты аудандарды тазалау бағдарламасы басталды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Брюс жоспары деп аталатын, қала шетіндегі орта биіктіктегі тұрғын үйлерді салу үшін шұңқырларды толық эвакуациялау бойынша амбициялық жоспарлар жасалды. Алайда орталық үкімет жоспарларды қаржыландырудан бас тартты, оның орнына қаланы бірқатар жаңа қалаларға бөлуді ұсынды. Экономикалық себептерге байланысты жоспарланған "жаңа қалалардың" көптеген нысандары осы аудандарда ешқашан салынбады. Сондықтан "схемалар" деп аталатын бұл тұрғын үйлер көпшілікке сәтсіз болып көрінді; Кастлмилк сияқты көптеген тұрғын үйлер қала орталығынан алыс жатқан жатақханалар болды, онда дүкендер мен қоғамдық орындар сияқты жабдықтар жоқ ("терезесі бар шөлдер", Білли Коннолли айтқандай). Биік үйлер де жарқын амбициямен басталды – 1950 жылдары салынған Moss Heights әлі де сұранысқа ие, бірақ кейіннен экономикалық қысымға ұшырады. Кейінгі мұнаралардың көпшілігі нашар жобаланған және арзан салынған, ал олардың анонимділігі кейбір әлеуметтік проблемаларды тудырды. Мұнараларды бұзып, қазіргі заманғы тұрғын үйлер салу кейбір жағдайларда тенменттерді қайта қарауға әкелді. 1970 жылы Стратклайд университетінің командасы ескі тенменттердің негізінен жақсы күйде екенін және заманауи асханалар мен ванна бөлмелерін орнату арқылы жаңа өмір беруге болатынын көрсетті. Бұзу саясаты "әмбебап түрде танылған сәулеттік стильдің" көрнекті үлгілерін жойған деп саналады.

In Scotland, the term "tenement" lacks the pejorative connotations it carries elsewhere and refers simply to any block of flats sharing a common central staircase and lacking an elevator, particularly those constructed before 1919. Tenements were, and continue to be, inhabited by a wide range of social classes and income groups. Tenements today are bought by a wide range of social types, including young professionals, older retirees, and by absentee landlords, often for rental to students after they leave halls of residence managed by their institution. The National Trust for Scotland Tenement House (Glasgow) is a historic house museum offering an insight into the lifestyle of tenement dwellers, as it was generations ago. During the 19th century tenements became the predominant type of new housing in Scotland's industrial cities, although they were very common in the Old Town in Edinburgh from the 15th century, where they reached ten or eleven storeys and in one case fourteen storeys. Built of sandstone or granite, Scottish tenements are usually three to five storeys in height, with two to four flats on each floor. (In contrast, industrial cities in England tended to favour "back to back" terraces of brick.) Scottish tenements are constructed in terraces, and each entrance within a block is referred to as a close or stair—both referring to the shared passageway to the individual flats. Flights of stairs and landings are generally designated common areas, and residents traditionally took turns to sweep clean the floors and, in Aberdeen in particular, took turns to make use of shared laundry facilities in the "back green" (garden or yard). It is now more common for cleaning of the common ways to be contracted out through a managing agent or "factor". In Glasgow, where Scotland's highest concentration of tenement dwellings can be found, the urban renewal projects of the 1950s, 1960s and 1970s brought an end to the city's slums, which had primarily consisted of older tenements built in the early 19th century in which large extended families would live together in cramped conditions. They were replaced by high rise blocks that, within a couple of decades, became notorious for crime and poverty. The Glasgow Corporation made many efforts to improve the situation, most successfully with the City Improvement Trust, which cleared the slums of the old town, replacing them with what they thought of as a traditional high street, which remains an imposing townscape. (The City Halls and the Cleland Testimonial were part of this scheme.) National government help was given following World War I when Housing Acts sought to provide "homes fit for heroes". Garden suburb areas, based on English models, such as Knightswood, were set up. These proved too expensive, so a modern tenement, three stories high, slate roofed and built of reconstituted stone, was re introduced and a slum clearance programme initiated to clear areas such as the Calton and the Garngad. After World War II, more ambitious plans, known as the Bruce Plan, were made for the complete evacuation of slums for modern mid rise housing developments on the outskirts of the city. However, the central government refused to fund the plans, preferring instead to depopulate the city to a series of New Towns. Again, economic considerations meant that many of the planned "New Town" amenities were never built in these areas. These housing estates, known as "schemes", came therefore to be widely regarded as unsuccessful; many, such as Castlemilk, were just dormitories well away from the centre of the city with no amenities, such as shops and public houses ("deserts with windows", as Billy Connolly once put it). High rise living too started off with bright ambition—the Moss Heights, built in the 1950s, are still desirable—but fell prey to later economic pressure. Many of the later tower blocks were poorly designed and cheaply built and their anonymity caused some social problems. The demolition of the tower blocks in order to build modern housing schemes has in some cases led to a re interpretations of the tenement. In 1970 a team from Strathclyde University demonstrated that the old tenements had been basically sound, and could be given new life with replumbing providing modern kitchens and bathrooms. and the policy of demolition is considered to have destroyed fine examples of a "universally admired architectural" style.<!

Америка Құрама Штаттары

1839 жылы Нью-Йоркте алғашқы пәтерлер салынды, олар көп ұзамай заңгерлердің, жасөспірім қылмыскерлердің және ұйымдасқан қылмыс пенінің өркендеуіне ықпал етті. Пәтерлер немесе олардың иелері жалға алу ақысын артық көтерумен де белгілі болды. «Жартысы басқаша өмір» еңбегінде бір пәтерлік аудан туралы былай делінген:

Соқырлар аллеясы атын бекер алған жоқ. Және бір жыл бұрын ғана оның қараңғы ойықтарында соқыр тіленшілердің тобы қоныстанған, соқыр үй иесі, қарт Дэниел Мерфидің пәтерінде тұрған. «Ескі Дэн» жомарт табыс тапты – ол маған бірде аллеясы мен айналасындағы пәтерлерден қырық мың доллар жинағанын айтты, бірақ қартайған шағында өзі соқыр болып, соңында байлығын арттыру үшін жағдайын жақсартудан бас тартқан қасіретті жандардың басты қиындығын бөлісті. Тіпті Денсаулық сақтау басқармасы оны ең нашар ғимараттарды жөндеуге және тазалауға мәжбүрлегенде, пәтер иелерін шығарып, есіктерін құлыптау қаупімен, жұмыс қарсылықпен аяқталды. Ол өзі жеке басқарма алдына келіп, өз ісін қорғады, ал оның аргументі ерекше болды. «Мен өсиетімді жасадым», - деді ол. «Менің ескерткішім Кальварияда күтіп тұр. Мен қабірдің алдында тұрмын, соқыр және күшсізмін, ал енді (осы жерде шағымның әсері ашудың күшті толқынымен жойылды) сіздер маған салуды және қиналуды қалайсыздар ма? Бұл адамдар жақсы үйде тұруға лайық емес. Олар өздері қалаған жерге кетсін, ал менің үйім тұрсын». Шағымның шынайы қайғысына қарамастан, оның ашуы пәтер иелеріне сәнділік ысырап етуден емес, өзінің түріне, шеберге деген сенімсіздіктен туындағанын білу қызықты болды. Ол не күтуге болатынын сезімталдықпен білді. Нәтижелер Мерфи мырзаның пәтер иелерін дұрыс бағалағанын көрсетті. Аптон Синклер және Джейкоб Риіс сияқты көптеген белсенділер пәтерлерде реформалар жүргізуді талап етті. Нәтижесінде 1901 жылы жағдайды жақсарту үшін Нью-Йорк штатының пәтерлер туралы заңы қабылданды. Одан кейін де жақсартулар жасалды. 1949 жылы президент Гарри С. Трумэн 1949 жылғы Тұрғын үй заңына қол қойды, ол шалаптарды тазалауға және кедейлер үшін тұрғын үйлерді қайта жаңартуға бағытталған. Dakota (1884) Нью-Йорктегі алғашқы сәнді пәтерлердің бірі болды. Бірақ көпшілігі пәтерлер болып қалды. 1950 және 1960 жылдары пәтерлердің сәулеттік дизайнында маңызды өзгерістер болды. Олардың ішінде 860 880 Lake Shore Drive Apartments (1951), New Century Guild (1961), Marina City (1964) және Lake Point Tower (1968) үйлерінің жаңа дизайны болды. АҚШ-та «пәтер» термині көбінесе үлкен қалалардың ескі аудандарындағы арзан, қарапайым жалға берілетін пәтерлік үйлерге қолданылады. Көптеген тұрғын үйлер лифтсіз «қабатқа көтерілетін» үйлер, ал кейбіреулерінде ортақ жуынатын бөлмелер бар, бірақ бұл жиі кездеспейді. «Дингбат» сленгі 1950 және 1960 жылдардағы арзан қалалық пәтерлік үйлерді сипаттау үшін қолданылады. Олар көбінесе тіреулерге орнатылған және төменгі жағында тұрақ орындары бар.

Blind Man's Alley bear its name for a reason. Until little more than a year ago its dark burrows harbored a colony of blind beggars, tenants of a blind landlord, old Daniel Murphy, whom every child in the ward knows, if he never heard of the President of the United States. "Old Dan" made a big fortune—he told me once four hundred thousand dollars—out of his alley and the surrounding tenements, only to grow blind himself in extreme old age, sharing in the end the chief hardship of the wretched beings whose lot he had stubbornly refused to better that he might increase his wealth. Even when the Board of Health at last compelled him to repair and clean up the worst of the old buildings, under threat of driving out the tenants and locking the doors behind them, the work was accomplished against the old man's angry protests. He appeared in person before the Board to argue his case, and his argument was characteristic. "I have made my will," he said. "My monument stands waiting for me in Calvary. I stand on the very brink of the grave, blind and helpless, and now (here the pathos of the appeal was swept under in a burst of angry indignation) do you want me to build and get skinned, skinned? These people are not fit to live in a nice house. Let them go where they can, and let my house stand." In spite of the genuine anguish of the appeal, it was downright amusing to find that his anger was provoked less by the anticipated waste of luxury on his tenants than by distrust of his own kind, the builder. He knew intuitively what to expect. The result showed that Mr. Murphy had gauged his tenants correctly. Many campaigners, such as Upton Sinclair and Jacob Riis, pushed for reforms in tenement dwellings. As a result, the New York State Tenement House Act was passed in 1901 to improve the conditions. More improvements followed. In 1949, President Harry S. Truman signed the Housing Act of 1949 to clean slums and reconstruct housing units for the poor. The Dakota (1884) was one of the first luxury apartment buildings in New York City. The majority, however, remained tenements. Some significant developments in architectural design of apartment buildings came out of the 1950s and 1960s. Among them were groundbreaking designs in the 860 880 Lake Shore Drive Apartments (1951), New Century Guild (1961), Marina City (1964) and Lake Point Tower (1968). In the United States, "tenement" is a label usually applied to the less expensive, more basic rental apartment buildings in older sections of large cities. Many of these apartment buildings are "walk ups" without an elevator, and some have shared bathing facilities, though this is becoming less common. The slang term "dingbat" is used to describe cheap urban apartment buildings from the 1950s and 1960s with unique and often wacky façades to differentiate themselves within a full block of apartments. They are often built on stilts, and with parking underneath.

Канада

Апартаменттер 1950-1970 жылдар аралығында Канадада, әсіресе Ванкувер, Торонто, Оттава, Монреаль және Гамильтон сияқты қалалық орталықтарда кең таралған. 1980 жылдары көппәтерлі үйлердің көптегені пәтерлердің орнына кондоминиум ретінде салынды – екеуі де қазір өте көп кездеседі. Торонто мен Ванкуверде жоғары қабатты апартаменттер мен кондоминиумдар қаланың әр жеріне таралып, тіпті ірі қала маңында да горизонтты өзгертеді. Торонто мен Ванкувердегі кондоминиум нарықтарының тұрақтылығы жердің жетіспеушілігімен байланысты. 2015 жылдың үшінші тоқсанында Үлкен Торонто айманындағы капиталдандырудың орташа көрсеткіші 30 жылдың ішіндегі ең төменгі деңгейге жетті: 2015 жылдың үшінші тоқсанында ол 3,75 пайызды құрады, бұл 2015 жылдың екінші тоқсанындағы 4,2 пайызбен салыстырғанда төмендеу, ал 2010 жылдың үшінші тоқсанындағы 6,3 пайызбен салыстырғанда шамамен 50 пайызға төмендеді.

Австралия

Австралиядағы пәтер ғимараттарын әдетте, меншік иелері ортақ үй-жайларды күтіп-ұстау үшін ай сайын төлем жасап, басқаратын корпорация басқарады. Көптеген пәтерлер жеке меншік құқығымен иеленеді. Австралия заңнамасы пәтер ғимараттарын кеңселерден ерекшелейтін ең кемінде 2,4 метрлік еден-тоқтау биіктігін белгілейді. Австралияда пәтерлердің салынысы салыстырмалы түрде жақында басталды. Терезелі үйлер тығыздықты арттыруға жасалған алғашқы әрекет болды, алайда австралиялықтардың көп бөлігі толыққанды жеке үйлерде тұрды. Квинсленд Парламенті 1885 жылғы «Жерді артық бөлуге қарсы актісі» аясында кез келген пәтерлерді салуға тыйым салды. Ең алғашқы пәтер ғимараттары Сидней мен Мельбурн сияқты ірі қалаларда жер бағасының күрт өсуіне жауап ретінде пайда болды. Екі қалада да елдегі ең көне пәтер ғимараттары сақталған: Поттс-Пойнттағы Кингсклэр және Сент-Килдадағы Кентербери Флэтс. Мельбурндағы Коллинз көшесіндегі Мельбурн Маншнз (қазір бұзылған), 1906 жылы көбінесе бай тұрғындар үшін салынған, көптеген адамдар оны ең алғашқы пәтер ғимараты деп санайды. Бүгінде Сент-Килда аймағындағы ең көне сақталған дербес пәтер ғимараттары бар, олардың ішінде Фокнер Маншнз (1910), Маджестик Маншнз (1912 жылы пансионат ретінде) және Кентербери (1914 – ең көне сақталған пәтерлер ғимараты) бар. 1912 жылы салынған Кингсклэр Сиднейдегі ең алғашқы пәтер ғимараты деп есептеледі және бүгінге дейін сақталған. Соғыс аралық жылдары пәтерлерді салу ішкі Мельбурнда (әсіресе Сент-Килда және Оңтүстік Ярра сияқты аудандарда), Сиднейде (Поттс-Пойнт, Дарлингхерст және Кингс-Кросс сияқты аудандарда) және Брисбенде (Нью-Фарм, Фортитуд-Вэлли және Спринг-Хилл сияқты аудандарда) жалғасты. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін «Австралия арманымен» бірге пәтерлер сәннен шығып, пәтерлер тек кедейлерге арналған баспана ретінде қарастырылды. Алайда, лифтісіз екі-үш қабатты пәтерлер қалалардың ортаңғы аудандарында төмен кірісті топтар үшін кең таралған. Сидней мен Квинсленд штатындағы Голд-Кост қалаларында пәтерлерді салу жарты ғасырдан астам уақыт бойы жалғасты. Сиднейде шектеулі географиялық мүмкіндіктер және су жағалауындағы көріністерге (Сидней порты және Бонди сияқты жағажайлар) жоғары сұраныс пәтерде тұруды әлеуметтік жағынан қабылдануына ықпал етті. 1960 жылдан бері бұл қалалар пәтерлерді қабылдау арқасында Австралияның қалған бөлігінен гөрі жоғары халық тығыздығын сақтап келеді. Басқа қалаларда пәтерлерді салу тек мемлекеттік тұрғын үймен шектелді. Австралиядағы мемлекеттік тұрғын үйлер ірі қалаларда, әсіресе Мельбурнда (Виктория Тұрғын Үй Комиссиясы) кең таралған. 1950-1970 жылдары бірнеше үкіметтер қалалық жаңару бағдарламасының аясында бірнеше биік тұрғын үй комиссиясының пәтерлерін салды. Бұл аймақтарға Фицрой, Флемингтон, Коллингвуд, Карлтон, Ричмонд және Праран кірді. Осыған ұқсас жобалар Сиднейдің Редферн сияқты төмен әлеуметтік-экономикалық аймақтарында жүргізілді. 1980 жылдары Брисбендегі (Брисбен өзені бойында) және Перттегі (Суон өзені бойында) өзен жағалауында заманауи пәтер ғимараттары пайда болды. Мельбурнда 1990 жылдары керемет көріністерді талап етпейтін пәтерлерді салу тенденциясы пайда болды. Қаланың орталық бөлігін жаңартудың жалғасы ретінде Нью-Йорк стиліндегі «лофт» пәтерлері (жоғарыда қараңыз) және орталық бизнес ауданының маңындағы ескі қоймалар мен тасталған кеңселердің көптеген қоры құрылыс салушылардың назарына ілікті. Адаптивті қайта пайдалану тенденциясы ескі шіркеулер мен мектептерді қайта жаңартуға дейін жетті. Дәл осындай қоймаларды қайта жаңарту және жаңарту Брисбеннің қала маңындағы Тенерифе, Квинсленд және Фортитуд-Вэллиде, ал Сиднейдегі Ультимо аудандарында басталды. Қайта жаңартуға арналған ғимараттардың қоры таусылғаннан кейін, жаңадан салынған және қазіргі заманғы биік пәтерлер пайда болды. Бұл әсіресе Мельбурн қаласында ресми жоспарлау саясатының арқасында болды (3000 индексі), бұл CBD-ны елдегі халық саны бойынша ең жылдам өсіп келе жатқан аймаққа айналдырды. Мельбурн метрополиясы аумағында пәтерлерді салу Мельбурн 2030 жоспарлау саясатының пайда болуымен де өсті. Қалалық жаңарту аймақтары, мысалы, Доклендс, Саутбанк, Сент-Килда Роуд және Порт-Мельбурн қазір негізінен пәтерлерден тұрады. Карлтон сияқты Мельбурн аудандарында студенттік пәтерлердің саны да күрт өсті. Олардың көлеміне қарамастан, Канберра, Дарвин, Таунсвилл, Кэрнс, Ньюкасл, Вуллонгонг, Аделаида және Джилонг сияқты басқа да кіші қалалар 2000 жылдардан бастап пәтерлерді салуды бастады. Бүгінде Эурека Тауэрі және Q1 сияқты тұрғын үй ғимараттары елдегі ең биік ғимараттардың қатарында.

Apartment buildings in Australia are typically managed by a body corporate in which owners pay a monthly fee to provide for maintenance of common premises. Many apartments are owned through strata title. Australian legislation enforces a minimum 2.4m floor ceiling height which differentiates apartment buildings from office buildings. Australia has a relatively recent history in apartment buildings. Terrace houses were the early response to density development, though the majority of Australians lived in fully detached houses. Apartments of any kind were legislated against in the Parliament of Queensland as part of the Undue Subdivision of Land Prevention Act 1885. The earliest apartment buildings were in the major cities of Sydney and Melbourne as the response to fast rising land values–both cities are home to the two oldest surviving apartment buildings in the country, Kingsclere in Potts Point, and The Canterbury Flats in St Kilda. Melbourne Mansions on Collins Street, Melbourne (now demolished), built in 1906 for mostly wealthy residents is believed by many to be the earliest. Today the oldest surviving self contained apartment buildings are in the St Kilda area including the Fawkner Mansions (1910), Majestic Mansions (1912 as a boarding house) and the Canterbury (1914—the oldest surviving buildings contained flats). Kingsclere, built in 1912 is believed to be the earliest apartment building in Sydney and still survives. During the interwar years, apartment building continued in inner Melbourne (particularly in areas such as St Kilda and South Yarra), Sydney (particularly in areas such as Potts Point, Darlinghust and Kings Cross) and in Brisbane (in areas such as New Farm, Fortitude Valley and Spring Hill). Post–World War II, with the Australian Dream apartment buildings went out of vogue and flats were seen as accommodation only for the poor. Walk up flats (without a lift) of two to three storeys however were common in the middle suburbs of cities for lower income groups. The main exceptions were Sydney and the Gold Coast, Queensland where apartment development continued for more than half a century. In Sydney a limited geography and highly sought after waterfront views (Sydney Harbour and beaches such as Bondi) made apartment living socially acceptable. Since the 1960s, these cities maintained much higher population densities than the rest of Australia through the acceptance of apartment buildings. In other cities, apartment building was almost solely restricted to public housing. Public housing in Australia was common in the larger cities, particularly in Melbourne (by the Housing Commission of Victoria) where a number of high rise housing commission flats were built between the 1950s and 1970s by successive governments as part of an urban renewal program. Areas affected included Fitzroy, Flemington, Collingwood, Carlton, Richmond and Prahran. Similar projects were run in Sydney's lower socio economic areas like Redfern. In the 1980s, modern apartment buildings sprang up in riverside locations in Brisbane (along the Brisbane River) and Perth (along the Swan River). In Melbourne, in the 1990s, a trend began for apartment buildings without the requirement of spectacular views. As a continuation of the gentrification of the inner city, a fashion became New York "loft" style apartments (see above) and a large stock of old warehouses and old abandoned office buildings in and around the central business district became the target of developers. The trend of adaptive reuse extended to conversion of old churches and schools. Similar warehouse conversions and gentrification began in Brisbane suburbs such as Teneriffe, Queensland and Fortitude Valley and in Sydney in areas such as Ultimo. As the supply of buildings for conversion ran out, reproduction and modern high rise apartments followed. This was particularly the case in Melbourne thanks to official planning policies (Postcode 3000), making the CBD the fastest growing, population wise in the country. Apartment building in the Melbourne metropolitan area has also escalated with the advent of the Melbourne 2030 planning policy. Urban renewal areas like Docklands, Southbank, St Kilda Road and Port Melbourne are now predominantly apartments. There has also been a sharp increase in the number of student apartment buildings in areas such as Carlton in Melbourne. Despite their size, other smaller cities including Canberra, Darwin, Townsville, Cairns, Newcastle, Wollongong, Adelaide and Geelong have begun building apartments in the 2000s. Today, residential buildings such as the Eureka Tower and Q1 are among the tallest in the country.

Оңтүстік Корея

2019 жылға қарай корейлердің көпшілігі пәтерлерде тұрады. 1980 жылдардан бері пәтерде тұратын адамдардың саны артып, пәтерлердің саны үнемі өсіп келе жатқандықтан, пәтерлер корей халқының жартысынан астамының тұратын негізгі үй түріне айналды. Бұл Кореядағы шағын және орта қалалардағы ең көп таралған үй, тіпті қазіргі уақытта да алыс аймақтардағы ауылдық жерлерде де пәтерлерді көруге болады. Бұның себебі, шағын және орта құрылыс компанияларының технологиясы жеткілікті, бірақ үлкен қалаларда ірі тұрғын кешендер салуға қажетті қаржысы жетпейді. Орналасқан жері жақсырақ болса, пәтердің бағасы да қымбаттайды, сондай-ақ ірі құрылыс компаниясы салған және көп отбасыға арналған пәтер кешендері де қымбатқа түседі. Әрі, бір кешендегі бір типтегі пәтерлердің де бағасы бірдей болмайды. Күн сәулесіне қол жеткізу және көрініс сияқты мәселелерге байланысты бірінші және үшінші қабаттағы пәтерлер әдетте ең арзан, ал қабаттар жоғарылаған сайын бағасы да өседі. Сонымен қатар, баға үйдің көрінісінің аймағы және бағыты (оңтүстік, шығыс, батыс, солтүстік) сияқты басқа да факторларға байланысты өзгереді. Оңтүстікке қарайтын жоғарғы қабаттар ең қымбат болып саналады. Пәтерлерді сату және жалға беру бағасы корей орта таптық отбасылардың ең ірі және тұрақты активі болып табылады, ол отбасының әлеуметтік статусын көрсетеді, топтық белгіленуді анықтайды және өмірге қанағаттандыру деңгейін білдіреді. Осы себепті корей халқы пәтер бағасына өте сезімтал болуға мәжбүр.