Кіріспе

уақытша пайдалану үшін төлем туралы келісім

Уақытша пайдалану үшін төлем; жалға алу

Жалға алу, сондай-ақ жалға беру немесе иеліктен беру деп те аталады, бұл белгілі бір мерзімге басқа біреудің меншігіндегі затты, қызметті немесе мүлікті пайдалану үшін төлем жасалатын келісім. Мұндай келісімді сақтау үшін, жалдаушы мен үй иесінің міндеттері мен күтулерін белгілеу мақсатында, жалдау шартына (немесе жалға алу шартына) қол қойылады. Жалға алудың түрлері көптеген. Жалға алу шартының түрі мен талаптары үй иесі тарапынан анықталады және жалдаушымен келісіледі.

Тарих

Рим заңдарында жалға алудың әртүрлі түрлері кездеседі: Эмфитеузис шарты бойынша ұзақ мерзімге жалға алу үшін төленетін жалдақы (канон); шаруашылықты жалға алу үшін төленетін жалдақы (редитус); жер пайдалану үшін төленетін жалдақы (солярий); мемлекеттік жерді жалға алу үшін төленетін салық (вектигал); және жер бетінде салынған құрылыстың мәңгілік пайдалану құқығы – jus superficiarum үшін төленетін жылдық жалдақы (прессио).

Жалдау индустриясының өсуі

Барлық түрдегі өнімдерді қысқа мерзімге жалға беру (тұрғын үй және демалысқа арналған пәтерлерді қоспағанда) Еуропадағы жылдық нарықтың шамамен 108 миллиард еуроға (160 миллиард долларға) жететіні бағаланады және интернет арқылы нақты тауарларды жалға алу мүмкіндігі артып келе жатқандықтан, одан да өсуі күтілуде. YouGov жүргізген сауалнамаға сәйкес, жалға алуды жоспарлаған адамдардың 76%-ы қажетті затты табу үшін бірінші кезекте интернетке жүгінеді, ал 25-34 жас аралығындағылардың арасында бұл көрсеткіш 88%-ға жетеді. 2007-2010 жылдардағы қаржы дағдарысы erento сияқты онлайн жалға беру платформаларының қарқынды өсуіне әсер еткен болуы мүмкін, себебі тұтынушылар қаржылық қиындықтар туғанда сатып алудың орнына жалға алуды көбірек қарастырады. Экологиялық алаңдаушылықтар, тауарлардың жылдам тозуы және жұмыс күшінің ұдайы өзгеруі де тұтынушылардың жалға алуға қатысты іздеулерін онлайн режиміне көшіруде.

Жалға берілетін инвестиция

Инвестордың жылжымайтын мүлікті жалға беруден түскен таза табысы немесе зияны, мүліктің өзіне қатысты болатын көптеген жағдайлар мен жалға алушылардың тұрақсыз мінез-құлқына байланысты жеке тәуекелге ұшырайды.

Лизинг

Жеке мүлікті немесе жылжымайтын мүлікті жалға беру, әдетте бір жылдан ұзақ мерзімге, жалға алу шартына қол қою арқылы реттеледі. Лизинг көбінесе бизнес және жеке тұлғалар үшін де жоғары құнға ие капиталдық жабдықтарды пайдалану үшін қолданылады. Егер жалға алушы актив құнының өсуінен пайда тапса, онда бұл қаржылық лизинг деп аталады. Қаржылық лизинг емес лизинг келісімі операциялық лизинг деп аталады. Тұрғын үй жалдауда, егер жалдаушы пәтерді жалға алып, тек өз бөлмесі үшін төлем жасаса, ал ортақ кеңістік үшін төлемесе, онда бұл бөлме бойынша жалға алу болып саналады.

Жалға алу

Жалға беру шарты жалға алушыға немесе жалдама алушыға жалға беру мерзімі аяқталғаннан кейін, әдетте, жалға алушының қалауы бойынша, шартты ақы төлегеннен кейін активтің иесі болу мүмкіндігін беруі мүмкін. Мұндай келісімдер "Жалға алып төлеу" деп аталады, бұл термин Америка Құрама Штаттарында жиһаз немесе тұрмыстық техниканы жалға алу үшін қолданылады. Бұл термин АҚШ-та жылжымайтын мүлік мәмілелері үшін де қолданылады, онда жалдама алушы жылжымайтын мүлікті белгіленген болашақ уақытта белгілі бір бағаға сатып алуға құқылы болады. Мұндай келісімдер "Жалға алу опциясы", "Жалға алып меншікке көшу" немесе "Жалға алып сатып алу опциясы" деп те аталады. "Жалға сатып алу" термині Ұлыбританияда және басқа елдерде автомобильдер, басқа тұтыну тауарлары мен бизнес жабдықтарын сатып алу үшін қолданылады. "Лизинг-сатып алу" термині де қолданылады. "Жабық лизинг" АҚШ және Канадада автомобильдерді лизингке беру үшін қолданылады. "Жалға сатып алудан" айырмашылығы, актив мерзімі аяқталғанда шартты сомаға емес, қалдық құнына сатылады.