Люблин R XIII: Польский армейский самолет-разведчик 1930-х годов

Кіріспе

Люблин R XIII – польша армиясының әскери-ынтымақтастық ұшағы (бақылау және байланыс ұшағы), ол 1930-жылдардың басында Люблиндегі Plage i Laśkiewicz зауытында жобаланған. Польшаға басып кіру кезінде бұл ұшақ негізгі әскери-ынтымақтастық ұшағы болды. Оның Lublin R XIV нұсқасы әскери оқу-жаттығу ұшағы болып табылды.

Жобалау және әзірлеу

1927 жылы польша авиациялық билігі әскери ынтымақтастық ұшағы үшін конкурс жариялады (поляк тілінде: samolot towarzyszący, сөзбе-сөз: "ілесуші ұшақ"). Польша доктринасында бұл жақыннан барлау, бақылау және байланыс ұшағы болып саналды, ол әртүрлі әуежайлардан жұмыс істеп, жау туралы ақпаратты үлкен армиялық бөлімдерге жеткізді. PZL мемлекеттік зауыты 25 ұшақтан тұратын серияда салынған PZL Ł 2 ұшағын ұсынды, ал Люблиндегі Plage i Laśkiewicz жеке зауыты Jerzy Rudlicki жобалаған Lublin R X ұшағын ұсынды. 1929 жылдың 1 ақпанында алғашқы сынақ ұшуы өтті. Әуе күштері үшін бес ұшақ R Xa ретінде, ал біреуі ұзақ қашықтыққа арналған спорттық ұшақ ретінде салынды. Үшінші бәсекелес PWS 5t2 болды. Конкурсты ең қысқа ұшып-қону және жақсы көрсеткіштерімен R Xa жеңіп алды, бірақ зауытқа конструкцияны одан әрі жетілдіру тапсырылды. Осы кезде Рудлицкий қарусыз R XIV оқу-жаттығу ұшағы және R XV бақылау ұшағының жобаларын жасады. Екеуі де R X конструкциясына негізделген жаңа үлгілер болды. «Бақытсыз» саналғандықтан, таңбалауда XIII саны бастапқыда жіберілді. 1930 жылдың ақпанында Польша әуе күштері 15 R XIV ұшағына тапсырыс берді. Бірінші сериялық ұшақ 1930 жылдың маусымында, алдын ала прототипсіз салынды және барлығы 1931 жылдың шілдесіне дейін жеткізілді. R XIV – 220 ат күші бар радиалды қозғалтқышымен және бекітілген шассиі бар екі орынды, парасол қанатты ұшақ болды. Ұшқыштар және бақылаушылар тікелей бірінен соң бірі орналасқан ашық кабиналарда отырды. R XV-ке тапсырыс берілмеді, бірақ әуе күштері екі R XIV ұшағын бақылаушының пулеметімен қарулап, сынақтан өткізуді талап етті. Осылайша қаруланған R XIV, сондай-ақ бірнеше ұсақ өзгерістермен, ең бастысы – құйрық қанатының пішіні өзгертілген, әскерлік ынтымақтастық ұшағының алғашқы прототипіне айналды, ол ақырында Lublin R XIII деген атау алды. Тағы бір прототип жаңадан салынды (No. 56.1). 1931 жылдың 21 шілдесінде 50 R XIII ұшағына тапсырыс берілді. Бірінші екі ұшақ R XIIIA деп аталды және жалпақ корпусымен ерекшеленді. 8 қыркүйекте барлық ұшақтар Хель түбегіндегі Хель теңізінде орналасқанда бомбаға түсті.

In 1927, the Polish aviation authorities announced a contest for an army cooperation plane (in Polish: samolot towarzyszący, literally: "accompanying plane"). In Polish doctrine it was a close reconnaissance, observation and liaison aircraft, operating from casual airfields, providing big Army land units with information about the enemy. The PZL state factory proposed the PZL Ł 2, built in a series of 25 aircraft, while private factory Plage i Laśkiewicz in Lublin proposed the Lublin R X, designed by Jerzy Rudlicki. It was flown on February 1, 1929. Five aircraft were built for the Air Force as R Xa, and one was built as a long distance sports plane. The third competitor was the PWS 5t2. The contest was won by the R Xa, having the shortest take off and landing, and good performance, but the factory was ordered to develop design further. At that time, Rudlicki was working upon an unarmed trainer aircraft R XIV and an observation aircraft R XV. Both were new designs, basing upon the R X construction. Number XIII was initially omitted in designations as "unlucky". In February 1930, the Polish Air Force ordered 15 of R XIV. The first serial plane was built in June 1930, without an earlier prototype, and all were delivered by July 1931. The R XIV was a two seater, parasol wing aircraft, with a 220 hp radial engine and fixed landing gear. The crewman sat in open cabs in tandem. The R XV was not ordered, but the Air Force demanded instead, that two R XIV should be armed with an observer's machine gun, for testing. Thus armed, the R XIV, fitted also with other minor modifications, most notably a changed shape of a tail fin, became the first prototype of the army cooperation plane, that eventually received a designation Lublin R XIII. One more prototype was newly built (no. 56.1). On July 21, 1931, 50 aircraft R XIII were ordered. The first couple of aircraft were designated R XIIIA, and were distinguished by flat fuselage top. On September 8 all planes were bombed, while stationed on the sea near Hel on the Hel Peninsula.

Нұсқалар

R XIII прототипі (No. 56.1) 9 цилиндрлі ауамен салқындатылған радиалды қозғалтқыш Wright Whirlwind J 5 (Польшада өндірілген) 162 кВт (220 а.к.) номиналды қуатымен және 176 кВт (240 а.к.) ұшуға дайындалу қуатымен (22 R XIIIF ұшағында, 250 кВт (340 а.к.) Skoda G 1620A Mors I қозғалтқышы қолданылған). Екі қанатты ағаш немесе металл винт. Фюзеляждағы 200 литрлік жанармай бакі, өрт қатері болған жағдайда түсірілуі мүмкін (R XIV 135 литрлік бак).