Кіріспе
Итальяндық мал күзетшісі иттері, Мареммано Абруцци, Маремма қойшы иттері немесе Абруцци қойшы иттері деп те аталады, – итальяндық мал шаруашылығына арналған иттер тұқылы. Олар Орталық Италияда, әсіресе Тоскана және Лацио облыстарының Маремма аймағында, сондай-ақ Оңтүстік Италияның солтүстік бөліктерінде, атап айтқанда Абруццода кең таралған. Итальяндық қойшылар оларды ғасырлар бойы қойларын қасқырлардан қорғау үшін пайдаланған. "Мареммано" атауы Маремма батпақтарынан шыққан, онда бұрын шопандар, иттің көптеген түрлері және жүздеген мың қой қыстаған, ал иттің саны әлі де көп болғанымен, қой шаруашылығы айтарлықтай азайды. Дегенмен, бұл тұқым әлі де кеңінен қолданылады және жақын орналасқан Абруццо аймағымен тығыз мәдени байланыста, онда қой шаруашылығы ауылдық экономика үшін маңызды болып табылады, ал қасқыр (әсіресе Апеннин қасқыры) белсенді және қорғалатын жыртқыш ретінде сақталады. Бұл тұқым сыртқы түрі ұқсас Пиреней тау иттері, Венгрияның Кувасы, Польшаның Татра қойшы иттері, Словакияның Словенский Кувасы, Шарпланинац (бірақ ол ақ түсті емес) және Түркияның Акбашы сияқты басқа тұқымдармен ортақ ата-бабаға ие болуы мүмкін.
The Maremmano Abruzzese Sheepdog , also known as the Maremmano, Maremma Sheepdog, or Abruzzese Sheepdog , among other names, is an Italian breed of livestock guardian dog. It is indigenous to Central Italy, especially to the Maremma region of Tuscany and Lazio, and to northern areas of Southern Italy, particularly to Abruzzo. It has been used for centuries by Italian shepherds to guard sheep from wolves. The "Maremmano" name derives from that of the Maremma marshlands where, until recently, shepherds, dogs and hundreds of thousands of sheep over wintered, and where the dogs are still abundant although sheep farming has decreased substantially. However, the breed is still widely employed in and closely culturally associated with the nearby region of Abruzzo, where sheep herding remains vital to the rural economy and the wolf (specifically the Apennine wolf) remains an active and protected predator. It may share a common ancestor with other breeds of similar appearance including the Pyrenean Mountain Dog, the Kuvasz of Hungary, the Polish Tatra Sheepdog, the Slovenský Cuvac of Slovakia, the Šarplaninac (although that is not white), and to the Akbash of Turkey.
Ежелгі тарих және иконография
Ақ түсті бағымдық иттер туралы сипаттамалар ежелгі Рим әдебиетінде, Колумелла, Варро және Палладий сияқты авторлардың еңбектерінде кездеседі. Осындай иттер рим дәуірінен бастап бүгінгі күнге дейін көптеген мүсіндер мен суреттерде бейнеленген. Ең ертегі мысалдардың бірі – Пергамоннан табылған эллиндік қоладан көшірілген үлкен мүсіндер сериясы (Римде екі, Флоренцияда біреуі, ал Англияда – Дункомб иті). Осы шамада Абруццодан қасқыр иттері Францияға әкелінді. Оларды Франсуа Антуан, "Антуан де Ботерн" 1765 жылы Гевадан құбыжығын аулауда сәтті пайдаланды.
Қой шаруашылығы Абруццо мен Молизе (сондай-ақ Италияның басқа аймақтары) таулы жайылымдарынан Пулияның төменгі жайылымдарына жыл сайынғы көшіп-қонуға, яғни трансгуманцияға дамыған кезде, иттер ғасырлар бойғы осы көші-қонның маңызды бөлігіне айналды. Бұл жылдық шара Абруццо мәдениеті үшін өте маңызды. Мареммано иттерін итальяндық қойшылар әлі де кеңінен пайдаланады, әсіресе жануарларға зиян келтіру жиі кездесетін Орталық Италияның Апеннин таулары мен Абруццодағы ұлттық саябақтардың ашық кеңістіктерінде. Бұл иттер Австралия, Канада және АҚШ-та да жануарларды күзету үшін қолданылады.
Сипаттамалары
Маремманоның денесі күшті, бұлшық еттері дамыған, қалың ақ жүні, үлкен басы және қара мұрыны болады. Тұқымдық стандартқа сәйкес, еркектердің салмағы 35–45 кг, ал иық биіктігі 65–73 см, ал аналықтардың салмағы 30–40 кг, иық биіктігі 60–68 см болуы керек. Кейбір иттер одан да ірі болуы мүмкін. Жүні ұзын және тығыз, қолға қатаң тиеді және мойынға қалың жаға тәрізді түзеді. Жүні толығымен ақ болуы тиіс, бірақ аздаған сарғыш түсқабылға алуға болады. Дегенмен, биологтар бұл жіктемеге, сондай-ақ ұсақ физикалық ерекшеліктерге артық сенуге қарсы шығады, себебі бұл иттер ғасырлар бойы үйірді қорғау үшін, мінез-құлқына қарай өсірілген.