Қорқынышты әлем: Биік Адамның құпиясы

Кіріспе

Американдық қорқынышты фильм

«Фантазм» – 1979 жылы түсірілген американдық ғылыми-фантастикалық қорқынышты фильм. Оны Дон Коскарелли режиссерлік етіп, сценарийін жазып, түсіріп, монтаждаған. «Фантазм» франшизасының тұңғыш фильмі, ол Жердегі өлгендерді өз планетасына жіберіп, құл ретінде пайдалану үшін аласа зомбилерге айналдыратын, табиғаттан тыс және зұлым жерлеуші – Tall Man (Ангус Скримм) кейіпкерін таныстырады. Оған қарсы жас жігіт Майк (Майкл Болдуин) ағасы Джодиді (Билл Торнбери) және отбасы досы Реджиді (Реджи Баннистер) қауіп туралы сендіруге тырысады. «Фантазм» – жергілікті қаржымен түсірілген тәуелсіз фильм. Актерлер мен түсірілім тобының көп бөлігі әуесқойлар мен болашақ кәсіби мамандардан құралған. Бастапқы сын-пікірлер арманға ұқсас, сюрреалистік сюжеті мен бейнелеріне қатысты болғанымен, кейіннен жағымды бағаланып, культты классикаға айналды. Ол бірнеше сыншылардың ең жақсы қорқынышты фильмдер тізіміне енді және кейінгі қорқынышты сериалдарға ықпал еткен деп есептеледі. Одан кейін төрт жалғасы жарық көрді: «Фантазм II» (1988), «Фантазм III: Өлілердің Иесі» (1994), «Фантазм IV: Ұмытылу» (1998) және «Фантазм: Равагер» (2016).

Сюжет

Морнингсайд қорымында жыныстық қатынаста болған кезде Томмиді әйел пышақтайды, ол шын мәнінде Үлкен Адам, Морнингсайдтың жерлеушісі, басқа формада. Жерлеу кезінде Томидің достары Джоди мен Реджи оның өзін-өзі өлтіргеніне сенді. Джодидің 13 жасар ағасы Майк жерлеу рәсімін жасырын бақылайды және Ұзын Адам Томмидің ауыр табутын, көрінеу аз немесе ешқандай күш салмай, жерлеуді аяқтаудың орнына, мәйіт көлігіндегі арбаға қайта салғандығын көреді. Содан кейін Майк бір сәуегейге барып, көргенін айтып береді. Ол оған қолын қорапқа тығып, алдымен оны бір нәрсе ұстап алғандай көрінеді, бірақ кейін ол оны зардап шекпей алып шығады. Кейін Джодиді Лаванда киген әйел азғырып, оны жыныстық қатынасқа түсу үшін зиратқа алып барады. Алайда, оларды Джодиді ұрып жүрген және жасырынған жерінен қысқа, капот киген тұлғаны қуып шыққан Майк үзіп тастайды. Майк Джодиге капюшондағы сурет туралы айтуға тырысады, бірақ Джоди бұл әңгімені жоққа шығарады. Мавзолейде Майкты ұшқан күміс шар қуып, күзетуші жақындап келеді, бірақ шар күзетушіні өлтірген кезде қашып кетеді. Содан кейін ол Ұзын Адамнан қашады. Майк қашып құтылу үшін есікті қағып тастағанда, Биік Адамның саусақтары ұсталып, содан кейін кесіледі, бірақ сары ихора тамшылап, қозғалуын жалғастырады. Бір саусағын алып, Майк кесенеден қашып кетеді. Бұл саусақ Джодиді Майктың әңгімелеріне сендіреді. Джоди шерифке саусағын жеткізбей тұрып, ол ұшатын жәндікке айналады. Реджи бауырластарға қосылып, олардың күдіктерін білдіреді. Джоди зиратқа жалғыз барады, бірақ оны карликтер мен жүргізушісіз мәйітті көтеретін көлік қуып шығады. Оны Джодидің Плимут Барракудасында Майк құтқарады. Олар мәйітті көлікті жолдан алып тастағанда, оны капотталған фигуралардың бірі, қайта жанданған және қысқартылған Томми басқарып отырғанын біледі, оны Реджидің мұздатқыш машинасында жасырады. Реджи мен Джоди Ұзын адамды жеңуге бел буса, Майк Джодидің достары Салли мен Сьюға тиесілі антикварлық дүкенде жасырынып жүр. Сол жерде Майк Ұзын Адамның ескі суретін тауып, оны үйіне апаруды талап етеді. Жолда Майк, Салли және Сью мұздатқыш машинаны көріп, оны айналдырады. Оларға бас киім киген жұлдыздар шабуыл жасайды. Майк қыздар мен Реджи өліп қалды деп ойлап, қашып құтылуға тырысады. Джоди Мавзолейге Ұзын адамды өлтіру үшін барады, алдымен Майкты қауіпсіздігі үшін өзінің бөлмесіне кіргізеді. Майк қашып құтылып, бірақ қақпасының алдында күтіп тұрған Ұзын Адамға тап болады. Ол Майкты мәйітті көтеретін көлікпен ұрлап алады, бірақ Майк қашып кетеді және мәйітті көтеретін көлік бағанаға соғылып, жарылады. Майк Джодиді кесенеде іздеп жүргенде, ол күміс шардың нысанасына айналады, бірақ Джоди оны мылтықпен жояды. Майк пен Джоди Реджимен қайта қосылады және олар бірге жарық бөлмеге кіреді, ол басқа жұлдыздар бар контейнерлермен толтырылған. Майк портал арқылы қызыл, ыстық әлемді көреді, онда жұлдыздар құл ретінде еңбек етеді. Кенеттен электр қуатының өшіп кетуі үштікті ажыратады. Бөлмеде жалғыз қалған Реджи порталды іске қосып, күшті босқалық жасайды, одан ол аз ғана құтылады. Кейінгі дауылда Реджи Лаванда киген әйелдің пышағымен өлтіріледі, ал Джоди мен Майк қашады, ал кесене жоғалады. Джоди Ұзын адамды тастап кеткен шахта шахтасына тұтқындау жоспарын жасайды. Биік адам Майкқа үйде шабуыл жасап, оны сыртқа қуып шығады, ол кен орнына түсіп, Джоди бастаған тас көшкіні астында көміледі. Осыдан кейін Майк төсегінде оянады, ол әлі де Ұзын адам туралы уайымдайды. Реджи әлі тірі, Майкқа түсінеді, Джоди көлік апатынан қайтыс болды және жолға шығуға ұсыныс жасайды. Майк бөлмеге жиналып кіргенде, Ұзын адам пайда болады және қолы бөлме айнасына соғылып, Майкты ішке тартады.

While having sex in Morningside Cemetery, Tommy is stabbed by a woman, who is actually the Tall Man, the Morningside mortician, in another form. At the funeral, Tommy's friends, Jody and Reggie, believe he committed suicide. Jody's 13 year old brother Mike secretly observes the funeral and sees the Tall Man placing Tommy's heavy casket, seemingly with little or no effort, back into the hearse instead of completing the burial. Mike then goes to a fortune teller and tells her what he saw. She has him stick his hand in a box, and at first something seems to grab it, but then he removes it unharmed. Later, Jody is seduced by the Lady in Lavender and taken to the cemetery to have sex. However, they are interrupted by Mike, who has been following Jody and has been driven out of his hiding place by a short, hooded figure. Mike tries to tell Jody about the hooded figure, but Jody dismisses the story. At the mausoleum, Mike is chased by a flying silver sphere and accosted by a caretaker but escapes when the sphere kills the caretaker. He then flees the Tall Man. As Mike slams a door to get away, the Tall Man's fingers get caught and then cut off, but continue to move, dripping yellow ichor. Taking one of the fingers with him, Mike escapes the mausoleum. The still moving finger is enough to convince Jody about Mike's stories. Before Jody can bring the finger to the sheriff, it transforms into a flying insect. Reggie, who witnesses the finger turned insect attack them, joins the brothers in their suspicions. Jody goes to the cemetery alone but is chased away by dwarves and a seemingly driverless hearse. He is rescued by Mike in Jody's Plymouth Barracuda. Running the hearse off the road, they discover that it was driven by one of the hooded figures, a re animated and shrunken Tommy, whom they hide in Reggie's ice cream truck. Reggie and Jody resolve to defeat the Tall Man, while Mike is hidden at an antique store owned by Jody's friends Sally and Sue. There, Mike discovers an old photograph of the Tall Man and insists on being taken home. On the way, Mike, Sally and Sue come across the ice cream truck, overturned. They are attacked by a mob of hooded dwarves. Mike manages to escape, presuming the girls and Reggie dead. Jody goes to the mausoleum to kill the Tall Man, first locking Mike in his bedroom for safety. Mike escapes, but runs into the Tall Man, who was waiting for him outside his front door. He kidnaps Mike in a hearse, but Mike escapes and causes the hearse to strike a pole and explode. Looking for Jody in the mausoleum, Mike is targeted by the silver sphere until Jody destroys it with a shotgun. Mike and Jody are reunited with Reggie, and together they enter a brightly lit room, which is filled with canisters containing more dwarves. Mike catches a brief glimpse through a portal, seeing a red, hot world where the dwarves are toiling as slaves. A sudden power outage separates the trio. Left alone in the room, Reggie activates the portal, creating a powerful vacuum from which he narrowly escapes. In the ensuing storm, Reggie is stabbed by the Lady in Lavender while Jody and Mike flee and the mausoleum vanishes. Jody devises a plan to trap the Tall Man in an abandoned mine shaft. The Tall Man attacks Mike at home and chases him outside, where he eventually falls into the mine shaft and is buried under an avalanche of rocks triggered by Jody. After this, Mike wakes up in his bed, still worried about the Tall Man. Reggie, still alive, tells Mike that he had a nightmare, that Jody died in a car wreck and proposes a road trip. When Mike enters his bedroom to pack, the Tall Man appears and hands crash through the bedroom mirror, pulling Mike inside.

Түсірілім

Сюжетте бухгалтерлер болған жоқ, бірақ Коскарелли бюджетті 300 000 доллар деп есептейді. Фильмнің продюсері деп есімдері тізілген; Баннистер көптеген трюктерді өзі орындады.

Өндірістен кейінгі

Өндіріс аяқталғаннан кейін тағы алты-сегіз ай кетті. Фильм 1979 жылдың 28 наурызында Калифорния және Техас штаттарында көрсетілді. Австралияда бұл фильм 1976 жылы шыққан, ұқсас аты бар австралиялық «Fantasm» ересектерге арналған фильмімен шатастырмас үшін «The Never Dead» деген басқа атаумен шықты.

Үй медиасы

MGM 1981 жылы «Phantasm» фильмін LaserDisc форматында, ал 1998 жылдың тамызында VHS және DVD форматында жарыққа шығарды. Embassy Home Entertainment 1984 жылы VHS форматында шығарды, кейіннен оны Nelson Entertainment арқылы қайта шығарды (Embassy 1985 жылы Coca Cola компаниясына сатылып, атауы өзгертілгеннен кейін). Anchor Bay Entertainment оны 2007 жылдың 10 сәуірінде DVD форматында қайта шығарды.

Қалпына келтіру

2015 жылдың соңында Коскарелли "Фантазм" фильмінің 4K ажыратымдылығында қалпына келтірілу үдерісін ("Фантазм: Remastered" деп аталады) Butt Numb A Thon кинофестивалінде көрсетті. Оны Bad Robot студиясында Коскарелли қадағалады. Bad Robot сериалдың жанкүйері, режиссер Дж. Дж. Абрамс фильмді көрсетуді сұрағанда іске қосылды. Коскарелли оған өзінде жоғары сапалы түпнұсқасы жоқ екенін айтты, бірақ Абрамс қалпына келтіру жұмысына өз техниктерін жұмылдыруға келісім берді. Аяқталған қалпына келтірудің тұсаукесері 2016 жылдың наурызында SXSW кинофестивалінде өтті. "Фантазм: Remastered" 2016 жылдың 24 қыркүйегінде шектеулі көрсетіммен кинотеатрларда шықты, ал 2016 жылдың 6 желтоқсанында Blu-ray нұсқасы жарық көрді.

Қазіргі заманғы

Чарльз Шамплин (Los Angeles Times) фильмді "тегіс әрі әсерлі техникалық жетістік, түрлі қорқынышты және таңғажайып арнайы эффектілері бар ойын-қалжың" деп атады. Көбінесе жағымсыз пікір білдірген сыншы Роджер Эберт фильмді "махаббатпен жасалған еңбек, бірақ аса шебер болмаса" деп сипаттады, бірақ "Фантазмның" жақсы визуалды стилі мен қарқыны бар екенін мойындады. "Time Out" журналының авторы Тревор Джонстон фильмді "көптеген кемшіліктері бар, бірақ шынайы жаңалықтары көзге түсетін таңғажайып шатастыру" деп сипаттады. "Chicago Reader" газетінің журналисі Дейв Кехр оны "бірқалыпты емес" және "кей жерде тиімді" деп бағалады, бірақ Коскареллидің табиғи қабілетін жоғары бағалады. "The New York Times" газетінің Винсент Канби оны 8 жасар ақылды, қиялы мол бала айтқан қорқынышты оқиғамен салыстырды және "толығымен ақымақтық, бірақ қызықты" деген қорытынды жасады. "Variety" журналы фильмдегі қорқыныш пен юмордың үйлесімін атап өтті. Тим Пуллейн ("Monthly Film Bulletin") фильмді "тозығы жеткен Z-фильм" деп сипаттады, "сендірмейтін көріністер мен құрылғылар" мен "барлық жасөспірімдерге тән ойыншылықтың арасында ешқандай байланысты сюжет жоқ" деді.

Ретроспективті

Rotten Tomatoes веб-сайтында Phantasm 50 сыншы пікірінің негізінде 74% мақұлдау рейтингісі бар, орташа бағасы 6,5/10. Пікірлердің консенсусы: "Phantasm: Remastered қорқыныш жанрындағы ең танымал және ерекше франшизаның алғашқы бөліміне визуалды айқындық қосады." Empire журналының Kim Newman оны "қасақана түсініксіз, бірақ тиімді қорқыныш фильмі" деп атады және оған бес жұлдыздың төртеуін берді. Fearnet-тің Скотт Вайнберг актерлік шеберліктің "инди стиліндегі шикілік" екенін, ал арнайы эффектілердің кейде нашар болатынын, бірақ түпнұсқалығы мен батылдығының оны толықтыратынын айтты. Dread Central-дың Стив Бартон фильмге бес жұлдыздың бесін берді, оны шедевр және "ешқандай қорқыныштан аспайтын фильм" деп сипаттады. Bloody Disgusting-тің Джон Сквайрс оған бес жұлдыздың төртеуін берді, оны "шын мәнінде түпнұсқа" деп атады және "көрермендерде терең үрей сезімін тудырады" деп жазды. Автор Джон Кеннет Мьюр фильмді керемет, ерекше және бірегей деп атады. Мьюр фильмнің классикаға айналғанын және "Қолы биік адамның" қорқыныш фильмдерінің иконы болғанын мәлімдеді.

Кассалық жинақ

"Фантазм" АҚШ және Канадада 15 миллион долларлық табыс әкелді. 10 шетелдегі көрсетілімнің алғашқы 3 айында фильм 7 миллион доллар жинап, жалпы әлемдік кассасы 22 миллион долларды құрады.

Мұра

"Фантазм" культты фильмге айналды, Time Out London оны 100 үздік қорқыныш фильмдер тізімінде 75-орынға қойды. Drive-in киносыншысы Джо Боб Бриггс оны өзінің 25 ең қорқынышты DVD тізіміне 20-шы орынға енгізді. UGO фильмді ең қорқынышты табиғаттан тыс сәттер тізімінде 11 фильмнің ішінде 7-орынға орналастырды. "Жұлдызды соғыстар: Күш оянады" фильміндегі капитан Фасманың аты "Фантазмға" сілтеме ретінде таңдалды. Режиссер Абрамс: "Phasma-ны Майкл Капланның костюмдер тобы жасаған тамаша хром дизайны үшін осылай атадым. Ол маған "Фантазм" фильміндегі шарды еске салды, мен "Фасма" керемет естіледі деп ойладым". 2014 жылы USA Today басылымы "Rue Morgue" журналының бас редакторы Йованка Вуковичтің "Супернатураль", "Элм-стриттегі қорқыныш" (1984) және "Бір қараңғы түн" (1983) фильмдерінің барлығы "Фантазмның" ықпалында болғанын айтқан сөзін келтірді. Халық ауыз әңгімелері, қорқынышты әңгімелер және Слендер Мэннің барлығы Биік Адамның интернетке негізделген кейіпкер Слендер Мэнге әсер еткенін көрсетеді. Британдық S'Express тобы "Phantasm" фильмінің негізгі тақырыбын "Coma II" трекінде пайдаланды, ол олардың дебюттік альбомындағы соңғы трек болды. 1990 жылы шыққан Entombed тобының "Left Hand Path" әнінде "Фантазм" тақырыбының интерполяциясы бар. 1997 жылғы компьютерлік ойын "Blood" фильмге "Cradle to the Grave" атты бірінші эпизодтың бірінші деңгейінде (E1M1) құрмет көрсетті. Бұл деңгей Морнингсайдтың мәйітханасында өтеді. 1998 жылғы жалғасы "Қан II: Таңдалғандар" фильмінде "Сері" деп аталатын қару "Фантазм" фильміндегі металл шарларды еліктеп, жаудың басына ұшып, миын бұрғылап, қанды шашыратады. 2014 жылы Army of the Pharaohs тобының "In Death Reborn" альбомындағы "Headless Ritual" әні фильмдегі ұшқан өлім шарынан шабыттанды.

Марапаттар

Дон Коскарелли 1979 жылы Авориац фантастикалық кинофестивалінде арнайы қазылар алқасының сыйлығын жеңіп алды, ал фильм 1980 жылы «Ең жақсы қорқыныш фильм» номинациясы бойынша «Сатурн» сыйлығына ұсынылды. Ангус Скримм 1993 жылы «The Tall Man» рөлін сомдағаны үшін «Фангория» атақ-даңқ залына енгізілді.