Кіріспе
Иран мен Иран емес елдердің патшаларының патшасы Жамаспа (сондай-ақ Замаспа немесе Джамаспа деп те жазылады;; جاماسپ Jāmāsp) – 496 жылдан 498/9 жылға дейін Сасани әулетінің Иран патшасы болды. Ол Перроз I-нің ұлы және Кавад I-нің кіші інісі еді. Жамаспа, ақсүйектер мен дін қызметкерлерінің Кавад I-ді тақтан түсіргеннен кейін Сасани тағына отырды.
Jamasp (also spelled Zamasp or Djamasp; ; جاماسپ Jāmāsp) was Sasanian King of Kings of Iran from 496 to 498/9. He was a son of Peroz I and younger brother of Kavad I. Jamasp was installed on the Sasanian throne upon the deposition of the latter by the nobility and clergy.
Атауы
Сасанидтердің Каяния тарихына деген қызығушылығының күшеюіне байланысты, Жамаспа Каяния патшасы Виштаспаның мифологиялық кеңесшісі Жамаспаның құрметіне аталған. Грек тілінде бұл есім Зама́сфе́с деп жазылады; араб тілінде – Джама́сб, Зама́сб және Зама́сф; жаңа парсы тілінде – Джама́сп және Зама́сп.
Өмірбаян
484 жылы Пероз I Балх маңында Хефталиттер әскерінен жеңіліп, қаза тапты. Оның әскері толығымен қырылып, денесі табылған жоқ. Оның төрт ұлы мен бауырлары да көз жұмды. Хорасанның шығыс аймағындағы негізгі Сасанид қалалары – Нишапур, Герат және Мару қазір Хефталиттердің билігінде болды. Иранның жеті ұлы әулетінің бірі – Парфяндық Карен әулетінен шыққан Сухра жылдамдап жаңа әскер жинап, Хефталиттердің одан әрі сәттілікке жете беруіне тосқауыл қойды. Пероздың бауыры Балаш Иранның ықпалды тұлғалары, әсіресе Сухра мен Михранид генералы Шапур Михран тарапынан шах етіп сайланды. Алайда Балаш ақсүйектер мен дін қызметкерлері арасында танымал болмады, олар оны билікке келгеннен кейін төрт жыл өткен соң, 488 жылы тақтан түсірді. Балашты құлатуда басты рөл атқарған Сухра Кавад I-ді Иранның жаңа шахы етіп тағайындады.
Билік
496 жылы Кавад I-нің әлеуметтік-экономикалық және діни өзгерістеріне байланысты ақсүйектер мен зороастрий дінбасылары оны биліктен құлатты. Олар оның ықпалға бейім інісі Жамаспты таққа отырғызды. Кавадтың биліктен кетуінің тағы бір себебі – Сухраны өлімге кесуі болды. Осы уақытта елде, әсіресе Месопотамияда, тәртіпсіздік орнады. Біраз уақыттан кейін ақсүйектер кеңесі шақырылып, Кавадпен не істеу керектігін талқылады. Қанархангиян әулетінен, көрнекті жер иелерінің бірі Гушнаспдад, Кавадты өлімге кесуді ұсынды. Бірақ оның ұсынысы қабылданбады, Кавад Хузестанның Ұмытылу түрмесіне қамалды. Дегенмен, Кавад қашып, Хефталиттердің иелігіне қашып кетті. 498 (немесе 499) жылы Кавад Хефталит әскерімен Иранға қайта оралды. Ол Хорасан облысындағы Қанархангиян әулетінің иелігінен өтіп бара жатқанда, әулет өкілі Адергудунбадиспен кездесті, ол оған көмектесуге келісті. Кавадты қолдаған тағы бір ақсүйек – Сухраның ұлы Зармихр Карен еді. Жамаспа, ақсүйектер мен дін қызметкерлері қарсылық көрсетпеді, себебі олар тағы бір азаматтық соғыстың алдын алуға тырысты. Олар Кавадпен келісімге келді: ол Жамаспаға немесе элитаға зиян келтірмейтін болса, қайтадан шах болады. Жамаспа өмірі сақталды, бірақ, мүмкін, соқыр болды, ал Кавадқа қарсы сөз байласып отырған Гушнаспдад және басқа да ақсүйектер өлім жазасына кесілді. Кавадтың тағын қайтарып алуы империяның қиын жағдайын көрсетеді, онда анархия кезінде шағын күш ақсүйек дінбасыларының одағын жеңе алды. Содан кейін Жамаспа Арменияға барып, хазарларды жеңіп, олардың бір бөлігін басып алды және Армениядан әйел алып, ол оған Нарси есімді ұл сыйлады.
Ұрпақтар
530/540 жылдары Жамасп қайтыс болғаннан кейін, оның ұлы Нарси, Пируз есімді ұлы бар, отбасының иелігін кеңейтті, оған Ғилан да кірді. Ол содан кейін Ғилан әйелдерінің біріне үйленді, одан Ғиләншах туды. Ғиләншахтың Ғил Гавбара есімді ұлы болды, ол кейін Дабуид әулетін құрды және Дабуя мен Падуспан есімді екі ұлы болды. Оның ұлы Дабуя Дабуид әулетінің испахбады лауазымын иеленді, ал екінші ұлы Падуспан Падуспанид әулетін құрды.