Кіріспе
1959 жылы түсірілген Делмер Дейвстің "Аспан ағашы" фильмі – 1959 жылы түсірілген американдық вестерн фильмі. Режиссерлік жұмысты Делмер Дейвс жүзеге асырған, ал сценарийі 1957 жылы Дороти М. Джонсон жазған "Аспан ағашы" повесіне негізделген. Фильмде Гари Купер, Мария Шелл, Карл Малден және Джордж С. Скотт түскен. Оқиға 1860 және 1870 жылдардағы алтын асығу кезінде Монтана штатындағы алтын кендерінде өтеді. Фильмде бір қылмыскерді дарға асудан құтқарып, кейін жарақат алған жас әйелді емдеп сауықтырып, оны қорғауға тырысқан дәрігердің тағдыры баяндалады, бұл әрекеттерінен ол бірнеше алтын іздеушінің ашуын тудырады. Дейвс ауырғанда Карл Малден бірнеше күн режиссерлік міндетін атқарды, ал бұл фильм Джордж С. Скотт үшін кинодағы тұңғыш рет қатысуы болды.
The Hanging Tree is a 1959 American Western film directed by Delmer Daves, based on the novelette The Hanging Tree, written by Dorothy M. Johnson in 1957. The film stars Gary Cooper, Maria Schell, Karl Malden and George C. Scott, and it is set in the gold fields of Montana during the gold rush of the 1860s and 1870s. The story follows a doctor who saves a criminal from a lynch mob, then earns the enmity of several prospectors while trying to protect a young woman whom he has nursed back to health after she was injured in a coach robbery. Karl Malden assumed directing duties for several days when Daves fell ill, and the film represented the first cinematic appearance for George C. Scott.
Сюжет
Джозеф Фрейл (Гэри Купер) - дәрігер, құмар ойыншы, қарулы кісі - Монтана штатының Скалл Крик деген шағын қаласына алтын іздеп жүрген шахтерлармен бірге дәрігердің кабинетін ашуға барады. Ол "аялған ағаштан" - қалың бұтақты ескі дуадан өтіп барады. Ол Рунды (Бен Пьяцца) құтқарып, емдеген, ол алтын ұрлауға тырысқан кезде Френчи (Карл Малден) атып өлтірген жас жігіт. Рунде оның күтіміне төлейтін ақшасы болмағандықтан, Фрейл оны уақытша құлдыққа мәжбүрлейді, бұл оның ұры екенін ашумен қорқытады. Бір вагонда көлік тоналып, көтеріліп, жүргізуші мен жолаушыны өлтіреді. Іздеу тобы құрылады, ал Фрэнчи жалғыз тірі қалғанды, ер жолаушының қызы, швейцариялық иммигрант Элизабет Малерді (Мария Шелл) табады. Жанартақтардың, соқырлықтың және сусызданудың салдарынан мүгедек болған Елизавета дәрігердің үйіне жақын үйге көшіріледі. Бұл жағдай қаладағы әділ әйелдердің көңілін қалдырады, олар Елизавета заңсыз жүріс-тұрысы арқылы медициналық көмегін төлеп жатқан шығар деп санайды. Френчи Елизаветамен іскерлік келісім жасасуға тырысып жатыр деген сылтаумен кіргізіп алады, бірақ оның орнына оны сүйеді. Фрейл шабуылға куә болып, Фрэншиді қалаға қуып шығады. Фрейл оны ұрып-соғып, өлтіремін деп қорқытады. Осы арада д. Групб (Джордж Скот) есімді дінге сеніммен емдейтін дәрігер Фрейлдің дәрігерлік тәжірибесін қауіп ретінде қарастырады. Елизавета ақырында көретіндігін қайтадан тауып алады және Фрейлге романтикалық ұсыныстар жасайды. Ол оны қабылдамайды. Ол ашуланып кетеді, ол Frail-ге төлеп, оның бақылауынан құтылу үшін алтын іздеуші ретінде бай болуға бел буған. Ол Руна мен Френчимен бірге жер сатып алып, құлып салуды жоспарлап отыр. Ақша табу үшін ол отбасылық мұралық шашты кепілге қояды. Ол құнды емес, бірақ Фрейл дүкен иесіне өзіне қанша ақша қажет болса, соны беремін деп жасырын айтады. Ол бұл туралы біліп, Фрейлден неге оның сүйіспеншілігіне жауап бермегенін сұрайды. Ол әйелі өз інісімен қарым-қатынас жасағанын айтады. Ол екеуін де өлтіріп, бірге тапты. Ашуы басылған ол үйін өртеп, олардың мәйіттерін де алып кетті. Ол Елизаветаға "оны ұмытуға болмайды" дейді. Елизавета, Френчи және Руна өздерінің дәулеті бойынша бай болып, үлкен ағаш тұқымының астында алтынның "тақуалы" табады. Олар қалаға аттанғаннан кейін, қала тұрғындарына бірнеше алтын ұсақ-түйектерді лақтырып береді. Франши қаладағы өзінің маңыздылығына таңғалғандықтан, алтынды барлығына виски сатып алуға жұмсайды. Шаттық тез арада доктор Грабб бастаған заңсыз қала мүшелерінің көтерілісіне айналады. Қаланың заңды азаматтары Грабб бастаған өрттерді сөндірумен айналыса отырып, Фрэнчи Элизабетке жақындау үшін шатастықты пайдаланады. Оның қызығушылығының жоқтығы оны зорлауға тырысқанда, қатал физикалық шабуылға әкеледі. Фрейл Френчиді дәл уақытында ұстап алады. Френчи тапаншасын шығарып, атып жібереді, бірақ қағып жібермейді. Фрейд Френчиді өлтіреді. "Бәсекелестігін" жоюға мүмкіндік көріп, Грабб бұқараны Фрейлді линчтеуге итермелейді. Олар оны ағашқа іліп, қол-аяғын байлап, арқанмен мойнына байлап, арбаға отырғызады. Руна мен Елизавета алтынмен бірге жерді иелену туралы құжатты да алып жүгіреді. Елизавета қала тұрғындарына, егер олар Фрейлді тірі қалдырса, бәрін ұсынады. Алтынды және қақтығысты қолға түсіру үшін топ өз-өзін қорғайды, ал линч тобы тарайды. Елизавета Фрейлге толықтай қарызын төлегенін сезініп отыр. Руна арқанды алып тастайды, ал Элизабет бұрылып кетеді. Ол өзінің атын айқайлап айтады. Ол артқа бұрылып, арбаның соңына қарай қадам жасайды. Ол тізе бүгіп, екі қолымен оның жамбасын ұстайды, екеуі сүйіспеншіліктерін білдіру үшін бастарын бір-біріне тигізеді.
Өндіріс
Бұл Купердің "Барода Продакшнс" компаниясының тұңғыш фильмі болды. Бұл бұрынғы талант агенттері Мартин Джуроу мен Ричард Шепардтың өндірген алғашқы фильмі еді. Негізгі түсірілім жұмыстары Вашингтон штатының Якима қаласының батысындағы тауларда орналасқан Оук Крик жануарлар қорығында жүргізілді. Гари Купердің ат үстінде өзен бойымен, бірге жүкті атпен келе жатқан көрінісі 1958 жылдың маусым айының ортасында, Гуз Прериден солтүстік-шығысқа қарай, Вашингтон штатында, Бэмпинг өзенінің солтүстік жағалауында түсірілді. Skull Creek атты шағын алтын кеншілер қалашығы – Уошингтон штатының Нилден оңтүстік-батысқа қарай, Little Rattlesnake Creek өзенінің оңтүстік жағалауында, оның Rattlesnake Creek өзенімен қосылған жерінде құрылған уақытша түсірілім алаңы болды. Тед Маккордтың операторлық жұмысы фильмнің зернистоғын жақсарту үшін толық апертурамен түсіру және кешіктірілген басып шығару әдістерін пайдаланды. Бұл процеске камераның апертурасын кеңейтіп, үлкен кескінді түсіру, содан кейін өндіріс кезінде кескінді стандартты өлшемге дейін кішірейту кіреді. Бұл әдіс 65 мм фильм сияқты үлкен форматтардан секіргенде ең жақсы нәтиже береді, бірақ Маккорд 35 мм фильмді пайдаланып, апертураны фильмдегі тістік тесіктерге дейін кеңейтті. 100 метрден нысанды түсіргенде, бұл кадрдың енін 42 метрден 48 метрге дейін ұзартты.
Қабылдау
Фильм 1959 жылы көрсетілісінде көрермендер мен сыншылар тарапынан жақсы қабылданды. "Фильм бюллетень" Елизавета мен Руна тапқан алтын кені мен фильмнің табысы арасындағы ұқсастықты атап өтті.