Кіріспе

Шадхили ордені (الطريقة الشاذلية) – әл-Шадхили есімімен аталатын сунниттік исламның суфилік мистикалық ордені. Әлем бойынша миллиондаған адам осы орденді ұстанады. Шадхили орденінің көптеген ізбасарлары (арабша муридтер, «ізденушілер») шадхилилер деп, ал жекелеген ізбасары – шадхили деп аталады. Бұл орден тарихи тұрғыдан Мағриб және Египетте маңызды рөл атқарды және ислами әдебиетіне зор үлес қосты. Әдеби және интеллектуалдық еңбектерімен танымал тұлғалардың қатарында «Хикам» авторы Ибн Ата Алла әл-Искандари, көптеген түсіндірмелер мен еңбектердің авторы Ахмад Зарруқ және көптеген түсіндірмелер мен еңбектер жазған Ахмад ибн Әжиба бар. Мұхаммед пайғамбарға деген махаббатты білдіретін поэзияда Мұхаммед әл-Жазули, «Далаил әл-Хайрат» кітабының авторы, және әл-Бусири, «Ал Бурда» немесе «Жаратылыстың ең жақсысын мадақтау үшін аспан нұрлары» атты танымал поэманың авторы есімдері елеулі үлес қосты. Қайырдағы әл-Азхар университетінің көптеген жетекші оқытушылары да осы тариқаттың ізбасарлары болды. Шадхили орденінің әртүрлі тармақтарының бірі – Имам Фассидің Фассиятуш тармағы, ол негізінен Үндістан, Шри-Ланка және Пәкістанда таралған. Мұхаммед әл-Араби әл-Дарқауидің Дарқауия тармағы көбінесе Мароккода кездеседі, ал Ахмад әл-Алавидің Алави Дарқауиясы Алжирде пайда болды және қазір әлемнің түкпір-түкпірінде, әсіресе Сирияда, Иорданияда, Францияда және көптеген ағылшын тілді қауымдастықтарда кездеседі. Британдық ғалым Мартин Лингс Ахмад әл-Алави туралы «ХХ ғасырдың мұсылман әулиесі» атты кең көлемді өмірбаян жазды. Әл-Шадхили мерекесі Египеттегі Хумаитара қаласында Шаувал айының 12-сі күні (ай күнтізбесінің оныншы айы) тойланады.

Филиалдар

Шаддхлияхтың бүкіл әлемде көптеген жамағаттары бар. Ең белгілі тармақтарының кейбіреуі төменде тізілген.

Фасийя

Фасиятұштың негізін марокколық, Меккеде туған Имам Фаси қалады. Фасиятүш Шадилия Үндістан, Шри-Ланка, Пәкістан, Маврикий және Индонезияда кеңінен таралған. Әл-Фассинің ұрпақтары – Фасиятұштың шейхтері Мекке мен Джиддада тұрады және осы елдерге жиі сапар шегеді. Фасиятұштың халықаралық жетекшісі әл-Фасси ұрпақтарынан сайланады, ал шейх Махди ибн Абдалла әл-Фасси қазіргі жетекші.

Дарқауия

Дарқавия – Шазили орденінің марокколық тармағы, ол 18-шы ғасырдың соңында Мұхаммед әл-Араби әл-Дарқавимен құрылған. Әл-Дарқавидің хаттарынан үзінділерді Шазили Титус Бёркхардт және соңғы кезде ғалым Айша Абдурахман Бьюли аударған. Батыста құрылған алғашқы тарикалардың бірі – Ахмад әл-Алауи атымен аталатын Дарқавияның Алауия тармағы, ол "Шейх әл-Алауи" деп кеңінен танымал.

Атасия

Атасия ордені – Омар ибн Абдур Рахман ибн Ақил әл-Аттас құрған 'Алауи орденінің бір тармағы. Оның орталығы Йеменде, сонымен қатар Пакистан, Үндістан және Мьянмада да орталықтары бар. Йемендегі 'Алауи ордені жақында антрополог Дэвид Бьюкман зерттеді. Профессор Бьюкман "Құдайдың жасырын достары және олардың қарсыластары: Қазіргі Йемендегі суфизмді зерттеу мен шолу" деген мақаласында Йемендегі алты айлық өріс жұмысының нәтижелерін қорытындылайды. Мақала алғаш рет Yemen Update журналында жарияланды.

Дарқауи Хашимия

Дарқауи алауи шадиль тариқасы шейх Мұхаммед әл-Хашими әл-Тильмисани арқылы Дамаск пен Левантта орнасты, ол алжирлік қадидің ұлы болды және рухани ұстазы Ибн Яллиспен бірге Дамаска көшті. Ибн Яллис қайтыс болғаннан кейін, Хашими 1920 жылдардың басында шейх Ахмад әл-Алавиден уәкілдік алып, Дамаскіде оның орынбасары болды. Осы шадиль тариқасының ең белгілі қазіргі рухани жетекшісі – американдық ғалым, автор және аудармашы, Амман қаласында тұратын шейх Нух Ха Мим Келлер және Дамасктан шейх Абд әл-Азиз әл-Хатиб. Екеуі де шейх Абд әл-Рахман әл-Шагуриден бекітілген, ол өз кезегінде шейх Мұхаммед әл-Хашими әл-Тильмисанидің шәкірті болған. Шейх Мұхаммед Саид әл-Жамал ар Рифаи, шейх Мұхаммед әл-Хашими әл-Тильмисанидің тағы бір шәкірті, 2015 жылы қайтыс болды. Ол Иерусалимдегі Харам әл-Шәрифте жұмыс істеді және Ханбали мазхабының муфтиі болды. Ол суфизм, тәфсир және емдеу туралы көптеген кітаптар жазды, ал оның шәкірттері Рухани емдеу және суфизм университетін құрды. Британдық саяхатшы және дипломат Ричард Фрэнсис Бертонның өмірбаянын жазған Изабель Бертон 1860 және 1870 жылдары Дамаскте тұрған Шадилилердің Гейр Шарай деп аталатын ерекше бағыты туралы айтады. Оның сөзіне göre, олар 1860 жылғы қырғын кезінде христиандарды қорғаған.

Бадавия

Шадилияның Мысыр, Индонезия, Түркия және Америкада ұйымдары бар тағы бір тармағы – Ибрагим әл-Батави құрған Батавия, ол көп жылдар бойы әл-Азхар университетінде профессор болды. Ол Мысырда суфизмді жаңғыртуға зор үлес қоскан шейх Абдул Халим Махмудтың серігі болды. Шейх Ибрагимның шәкірті Нұрудин Дүркі АҚШ-та Батави тәртібін құрды. Нұрудин Дүркі Құранды аударған және транслитерациялаған, сондай-ақ Шадхали туралы екі маңызды кітапты жинақтаған, оның ішінде «Шадхдулиях мектебі», 1-том: Дұғалар.

Мәриямия

Марямьямия орденін швейцариялық-неміс метафизигі Фритжёф Шуон, "Діндердің трансценденттік бірлігі" және басқа да ықпалды кітаптардың авторы, әл-Алавия орденінен туындаған ретінде құрды. 1946 жылы Швейцарияда оның басшылығымен құрылған топтың шәкірттері оны "тәуелсіз ұстаз" деп жариялады, бұл оны жеке орден құруға итермеледі. 1965 жылы ол Мәриямның (Исламда Мәриям қыз деп белгілі) көріністерін көре бастады, орден оның атымен аталады. Марямьямия ордені негізінен мәңгілік философия мен неоплатонизм негізінде қалыптасты, сонымен қатар Адвайта Веданта мен Генонның дәстүршіл мектебінің күшті ықпалында болды.

Христиан діні туралы

Мигель Асин Паласиос Шадхили ордені ибн Аббад ар-Рунди мен Кресттік Иоаннның ілімдері арасында, мысалы, «Жанның қараңғы түні» есебінде сияқты, нақты байланыстар бар екенін ұсынды. Ал Жозе Нието бұл мистикалық ілімдердің өте жалпы екенін, Джон, ибн Аббад және басқа Шадилилердің еңбектерінде ұқсастықтар болғанымен, бұл тәуелсіз дамуды көрсетеді, әсерді емес деп санайды.